Rakesh Sharma (geboren op 13 januari 1949 in Patiala, Punjab) is een gepensioneerd officier van de Indiase luchtmacht. Hij was de eerste Indiër en de 138e persoon ooit die een ruimtereis maakte. Sharma werd geselecteerd voor de ruimtevlucht als onderdeel van het Sovjet‑Indiase Interkosmos‑programma en kreeg uitgebreide training in de Sovjetunie, onder meer bij het Yuri Gagarin Cosmonaut Training Centre (Star City).

Ten tijde van zijn selectie had Sharma de rang van Squadron Leader; bij zijn pensionering droeg hij de rang van Wing Commander. In april 1984 verbleef hij acht dagen aan boord van het ruimtestation Salyut 7, waar hij deelnam aan een reeks experimenten op het gebied van biomedische wetenschappen, aardobservatie en materiaalonderzoek. Tijdens de vlucht voerde hij meetinstrumenten en waarnemingen uit die zowel wetenschappelijke als praktische waarde hadden voor de Indiase en Sovjetonderzoeksgemeenschap.

De missie

De vlucht maakte deel uit van de Interkosmos‑samenwerking tussen de Sovjetunie en landen uit het niet‑westerse blok. Sharma reisde mee met een Sovjetbemanning naar Salyut 7 en voerde daar gedurende ongeveer acht dagen experimenten en observaties uit. De missie stond zowel nationaal als internationaal in de belangstelling en vormde een belangrijk symbool van technologische samenwerking tussen India en de Sovjetunie.

Erkenning en onderscheidingen

  • Held van de Sovjet‑Unie (door de Sovjetregering toegekend) — één van de hoogste eerbewijzen die de Sovjetunie aan buitenlandse ruimtevaarders gaf.
  • Ashok Chakra (toegekend door de Indiase regering) — een van India’s hoogste militaire onderscheidingen voor daden van moed of grote prestatie tijdens vredestijd.

Bekende anekdote en nalatenschap

Tijdens een liveverbinding met de toenmalige Indiase premier zou Sharma naar verluidt in het Hindi hebben gezegd: "Saare Jahan Se Achha", een regel uit een bekend patriottisch gedicht. Deze uitspraak — al dan niet letterlijk geformuleerd zoals vaak in de media werd weergegeven — droeg bij aan zijn status als nationaal icoon.

Sharma’s vlucht had betekenis buiten de wetenschappelijke resultaten: het versterkte de publieke belangstelling voor ruimtevaart in India, inspireerde een generatie jonge wetenschappers en piloten, en markeerde het begin van India’s zichtbaarheid in bemande ruimtevaartactiviteiten. Na zijn terugkeer bleef hij in verschillende rollen verbonden met de luchtmacht en werd hij in India als held ontvangen.

Hoewel India zelf pas later, met eigen programma’s zoals het ruimteagentschap ISRO, begon aan een systematische ontwikkeling van ruimtevaartcapaciteiten, blijft Rakesh Sharma een belangrijke figuur in de geschiedenis van de Indiase ruimtevaart — als het symbool van de eerste Indiase aanwezigheid in de ruimte.