Fokker was een Nederlandse vliegtuigbouwer, genoemd naar de oprichter Anthony Fokker. Het bedrijf opereerde onder verschillende namen en begon in 1912 in het Duitse Schwerin en verhuisde in 1919 naar Nederland. Tijdens haar meest succesvolle periode in de jaren 1920 en 1930 domineerde zij de burgerluchtvaartmarkt. In 1996 ging Fokker failliet en werden de activiteiten verkocht aan concurrenten.
Oprichting en vroege jaren (1912–1919)
Anthony Fokker startte zijn bedrijf in 1912 en kreeg snel bekendheid door innovaties op het gebied van militaire vliegtuigen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Fokker-vliegtuigen, zoals de Eindecker-serie en later de Dr.I triplane en D.VII, hadden groot succes door goede aerodynamica en technische vernieuwingen zoals synchronisatie-apparatuur voor mitrailleurs. Na de oorlog verplaatste Fokker zijn activiteiten naar Nederland, deels als reactie op de politieke en economische situatie in Duitsland.
Interbellum: dominantie in de burgerluchtvaart
In de jaren 1920 en 1930 groeide Fokker uit tot een toonaangevende fabrikant van civiele vliegtuigen. Typen als de Fokker F.VII werden veel gebruikt voor passagiers- en vrachtvluchten en droegen bij aan de uitbreiding van internationale luchtvaartverbindingen. Maatschappijen zoals KLM maakten op grote schaal gebruik van Fokker-toestellen, wat de reputatie van het merk als betrouwbaar en innovatief verstevigde.
Tweede Wereldoorlog en wederopbouw
De activiteiten van Fokker werden tijdens de Tweede Wereldoorlog sterk beïnvloed door de bezetting van Nederland en de algemene oorlogsvoering. Na de oorlog herstelde het bedrijf zich en richtte het zich opnieuw op zowel civiele als militaire luchtvaart. In de naoorlogse decennia ontwikkelde Fokker enkele van de meest succesvolle regionale vliegtuigen van hun tijd.
Naoorlogse successen (1950–1980)
In de tweede helft van de twintigste eeuw verwierf Fokker bekendheid met moderne regionale vliegtuigen. Vooral turboprops en compacte verkeersjets van Fokker werden populair bij regionale maatschappijen vanwege hun betrouwbaarheid en goede operationele eigenschappen op korte trajecten en kleinere luchthavens. Deze toestellen bleven tientallen jaren in commerciële dienst bij vele luchtvaartmaatschappijen wereldwijd.
Laatste decennia en ondergang (1980–1996)
In de jaren 1980 en 1990 ontwikkelde Fokker nieuwe versies en series om concurrerend te blijven, maar het bedrijf kreeg te maken met zware economische druk. Toenemende concurrentie van grotere vliegtuigbouwers, veranderende marktomstandigheden, hoge ontwikkelingskosten en winstdruk bij luchtvaartmaatschappijen leidden tot financiële problemen. Deze problemen culmineerden in het faillissement van Fokker in 1996. Na het faillissement werden onderdelen van de onderneming verkocht aan verschillende bedrijven en delen van de activiteiten werden overgenomen of geïntegreerd door andere leveranciers en fabrikanten.
Erfenis
Fokker heeft een blijvende plaats in de luchtvaartgeschiedenis. Het bedrijf leverde belangrijke technologische bijdragen en produceerde talrijke typen die een grote rol speelden in de ontwikkeling van zowel militaire als civiele luchtvaart in de twintigste eeuw. Veel Fokker-vliegtuigen bleven jarenlang in dienst bij regionale maatschappijen en enkele zijn bewaard gebleven in musea of als historische vliegtuigen. De naam Fokker blijft synoniem met Nederlandse luchtvaarttraditie en technische vaardigheid.