Label (filatelie): betekenis en verschil met etiket, goot en marge

Ontdek wat een label (filatelie) is en het verschil met etiket, goot en marge — helder uitgelegd voor verzamelaars, geschiedenisfans en postzegelliefhebbers.

Label (ook wel coupon of tab) in de filatelie is een deel van een vel postzegels dat van de postzegels is gescheiden door perforatie of — bij imperforate zegels — door een smalle witte rand. Een label heeft zelf geen nominale waarde en vermeldt geen uitgevende postadministratie, waardoor het niet gebruikt kan worden voor frankering. Labels zijn vaak bedoeld als aanvulling op het ontwerp van de zegel: ze kunnen afbeeldingen, verklarende tekst, jaartallen, serienummers, of reclame bevatten en vormen zo een aantrekkelijke toevoeging voor verzamelaars.

Verschillende vormen en gebruik

• Tabs bij velletjes en boekjes: boekjeszegels en velletjes bevatten vaak tabs die naast of onder een zegel zitten en informatie geven over het onderwerp of de ontwerper.
• Souvenir- en themalabels: bij speciale uitgiften worden labels gebruikt om extra illustraties of themateksten toe te voegen zonder de zegelwaarde te wijzigen.
• Promotionele of niet-postale kleefstoffen: sommige labels lijken op postzegels maar zijn niet-postaal (zie verderop). Ze worden ingezet voor reclame, fondsenwerving of als herinneringsstickers.

Verschil met etiket, goot en marge

Het woord etiket wordt in het dagelijks taalgebruik soms door elkaar gebruikt met label, maar in de filatelie moet men onderscheid maken tussen een label en andere onderdelen van een postzegelvel:

• Goot (gutter): de goot is de ruimte of strook tussen twee vellen of tussen kolommen van zegels binnen een vel. De goot kan blanco zijn of bedrukt met een motief; soms bevat de goot controlenummers of drukinformatie. Een goot loopt doorgaans tussen rijen of vellen door en is geen aan de zegel vastgehechte, afzonderlijke coupon.
• Marge (selvage): de marge is de rand rond het vel waar vaak drukkersteekwoorden, plaatnummers, kleurstreepjes of instructies staan. Marges bevinden zich aan de buitenkant van het vel en zijn niet perse afgescheiden door perforaties als een apart element zoals een label dat kan zijn.
• Label / tab: zit direct aan of naast de zegel en is meestal door perforatie (of een even smalle rand) van de zegel te scheiden. Het is bedoeld als integraal onderdeel van de presentatie van de zegeluitgifte en niet als interne ruimte tussen vellen (zoals de goot) of als buitenrand (zoals de marge).

Niet-postale kleefstoffen (cinderellas)

Soms wordt met label ook een postzegelachtige kleefstof zonder postale waarde bedoeld. In de filatelie vallen dergelijke uitgiften onder de verzamelnaam cinderellas: labels, vignetten en reclamestickers die op het oog op postzegels lijken maar niet geldig zijn voor frankering. Ze worden gebruikt voor promotie, liefdadigheid, propaganda of als souvenir en hebben voor verzamelaars vaak een eigen aantrekkingskracht.

Belang voor verzamelaars

Labels en tabs zijn voor verzamelaars interessant omdat ze extra informatie of artistieke elementen kunnen bevatten en omdat complete velletjes met ongescheiden labels vaak moeilijker te vinden zijn. Sommige landen (bijvoorbeeld Israël en een aantal Europese uitgevende instanties) hebben iconische tabs die culturele of historische achtergrondinformatie geven, waardoor ze afzonderlijk en als onderdeel van het geheel worden verzameld.

Kortom: een label is een aan een zegel vastzittend, niet-frankeerbaar deel van het vel. Het mag niet verward worden met de goot (tussenruimte tussen vellen of kolommen) of met de marge (buitenrand van het vel).

Zoek op letter