Eikelpompoen (Cucurbita pepo var. turbinata) – kenmerken en teelt

Eikelpompoen (Cucurbita pepo var. turbinata): kenmerken, herkomst en teeltadvies. Ontdek vorm, zoet geeloranje vruchtvlees, rassen en praktische tips voor succesvolle teelt.

Eikelpompoen (Cucurbita pepo var. turbinata), ook wel peperpompoen of Des Moines-pompoen genoemd, is een winterpompoen met kenmerkende lengteribbels aan de buitenkant en zoet, geeloranje vruchtvlees aan de binnenkant. Het is een speciaal soort pompoen. De plant groeide oorspronkelijk in het zuiden van de Verenigde Staten en Mexico, maar wordt inmiddels wereldwijd geteeld.

Beschrijving en variëteiten

De eikelpompoen herken je aan zijn afgeronde, ietwat afgeplatte vorm met diepe ribben. De schil is vaak gestreept of gevlekt in groen, wit en crème; sommige rassen blijven klein (miniatuur), andere worden middelgroot. Het vruchtvlees is stevig, zoet en geel-oranje, met een fijne textuur die zich goed leent voor bakken en pureren.

Bekende cultivars binnen C. pepo var. turbinata zijn onder andere rassen die in de VS als “Des Moines” of “Sweet Dumpling” bekend staan. Er bestaan zowel mini- als eetbare siervariëteiten.

Geschiedenis en gebruik

De eikelpompoen behoort tot een groep pompoenen die door inheemse bevolkingen in Noord-Amerika werd gedomesticeerd. Vanwege de houdbaarheid en de zoete smaak is deze pompoen populair in de keuken (soepen, puree, gebak, geroosterd) en als decoratief element in herfststukken.

Teelt en verzorging

Standplaats en bodem: kies een zonnige plek met vruchtbare, goed doorlatende grond. Een neutrale tot licht zure pH (6,0–6,8) is ideaal. Verrijk de grond vooraf met compost of goed verteerde mest.

Zaaien en uitplanten:

• Direct zaaien buiten: na de laatste vorst, wanneer de bodem minstens 15 °C is (meestal mei–juni).
• Voortrekken: binnenshuis 2–3 weken voor de laatste vorst zaaien in potjes kan de teeltperiode verlengen. Plant pas buiten uit als het echt warm is.
• Diepte: zaai ca. 2–3 cm diep.
• Afstand: laat 1,5–2 m tussen planten of gebruik ‘hills’ met 2–3 planten per heuvel en 1,5–2,5 m tussen heuvels, omdat de planten uitlopers vormen.

Water en voeding:

• Geef regelmatig en gelijkmatig water; vooral tijdens vruchtvorming is voldoende vocht belangrijk. Richtlijn: ca. 2–3 cm water per week, afhankelijk van weer en grondsoort.
• Voorkom langdurige natte bladeren om schimmel te beperken. Gebruik mulch om vocht vast te houden en onkruid te onderdrukken.
• Bemest met compost of een uitgebalanceerde meststof. Begin met stikstofrijke voeding tijdens de bladontwikkeling, en geef later extra fosfaat en kalium voor betere vruchtzetting en -opslag.

Bestuiving: de planten zijn eenslachtig (mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant) en hebben insecten, vooral bijen, nodig voor kruisbestuiving. Een goede bijenpopulatie verhoogt de vruchtzetting.

Ziekten en plagen

• Schaal- en bovendelen: poeder- en meeldauw komen vaak voor op pompoenbladeren; voorkom dit door goede luchtcirculatie, niet te dicht te planten en toppen met schimmeldodende maatregelen bij ernstige aantasting.
• Squash vine borer (wortelboorder): larven boren zich in stengels en kunnen planten doden. Controle door afdekken en vroegtijdige inspectie; beschadigde stengels behandelen of verwijderen.
• Komkommerkevers: kunnen blad beschadigen en virussen overbrengen. Gebruik insectengaas vroeg in het seizoen of vangplaten en verwijder aangetaste exemplaren.
• Aaltjes en bodempathogenen: vermijd herhaalde teelt op dezelfde plek; houd een vruchtwisseling van minimaal 3 jaar aan.
• Virussen: bladvervorming en vergeling kunnen optreden; bestrijding via bestrijding van insectenvectors en gebruik van resistente rassen waar mogelijk.

Oogst en bewaring

Oogst wanneer de schil hard en de kleur volwassen is; de steel moet droog en houtig zijn. Snijd de vrucht met een stukje steel af (niet trekken) om bederf te voorkomen. Laat de geoogste pompoenen curen: 7–14 dagen op een warme, droge en goed geventileerde plaats (rond 20–30 °C) om de schil te versterken en wondgenezing te bevorderen.

Na curing bewaar je eikelpompoenen koel en droog, idealiter bij 10–15 °C en een relatieve luchtvochtigheid van 50–70%. Onder goede omstandigheden blijven ze vaak 3–6 maanden goed; kleinere rassen kunnen iets minder lang houdbaar zijn.

Culinair gebruik en voeding

Het vruchtvlees is zoet en smeuïg en leent zich voor:

• roosteren en pureren (soep, puree),
• vullen en bakken,
• taarten en zoete bereidingen,
• zowel hartige als zoete recepten.

Voedingswaarde: rijk aan bèta-caroteen (vitamine A), vezels, vitamine C en kalium. De zaden zijn eetbaar, eiwitrijk en rijk aan gezonde vetten; ze zijn lekker geroosterd als snack.

Zaden bewaren

Laat enkele vruchten volledig rijpen aan de plant voor zaadwinning. Snijd de pompoen open, schep de zaden eruit, spoel het vruchtvlees weg en laat de zaden volledig drogen op een luchtige plek. Bewaar gedroogde zaden in een gesloten, droge verpakking op een koele plaats. Let op: Cucurbita pepo-variëteiten kruisen gemakkelijk met andere rassen binnen dezelfde soort; voor rasechte zaden is isolatie (grote afstand) of handbestuiving en afdekken van bloemen nodig.

Tips voor de hobbytuinier

• Plant in verhoogde bedden of heuvels voor betere drainage.
• Gebruik mulch en compost om bodemleven te stimuleren en water te besparen.
• Controleer regelmatig op plagen en verwijder aangetaste bladeren om verspreiding van ziekten te beperken.
• Combineer teelt met bloemen die bestuivers aantrekken, zoals goudsbloemen en sluiers, voor een betere bestuiving.

De eikelpompoen is daardoor zowel smakelijk als decoratief en een toegankelijke keuze voor wie wil experimenteren met winterpompoenen in de moestuin.

Vragen en antwoorden

V: Wat is een eikelpompoen?

V: Wat is een andere naam voor eikelpompoen?

V: Is de eikelpompoen een soort pompoen?

V: Waar komt de eikelpompoen oorspronkelijk vandaan?

V: Is de eikelpompoen wereldwijd gekweekt?

V: Wat is de textuur van het vruchtvlees van de eikelpompoen?

V: Is de eikel een soort zomerpompoen?

Zoek op letter