Naar de inhoud gaan
Home

Pantomime (Brits kersttheater)

Pantomime is een Britse vorm van muzikaal en komisch familievoorstelling, vooral rond kerst, met herkenbare personages, pratende scènes, publieksparticipatie en cross‑dressing tradities.

Overzicht

Pantomime, vaak verkort tot "panto", is een vorm van populair theater die vooral in Groot-Brittannië en enkele andere Engelstalige landen wordt opgevoerd tijdens het kerst- en nieuwjaarsseizoen. Het is een mengeling van komedie, muziek, dans en melodrama, bedoeld als familievermaak waarbij kinderen en volwassenen worden aangesproken. Pantomime verschilt duidelijk van mime: het bevat veel gesproken tekst, muziek en interactie met het publiek in plaats van alleen stil spel.

Afbeeldingengalerij

10 Afbeeldingen

Kenmerken en vaste elementen

Een panto bevat een aantal herkenbare conventies die deel uitmaken van de charme, waaronder scènewisselingen, fysieke komedie en actuele grappen. Typische elementen zijn:

  • Stockpersonages zoals de held(inn)en, de schurk, de clown en de pantomime dame.
  • Cross‑dressing: de pantomime dame is traditioneel een man in vrouwenkleding, terwijl de principal boy vaak door een jonge vrouw wordt gespeeld.
  • Publieksparticipatie: zinnen als "He's behind you!" of boe- en applausmomenten nodigen toeschouwers uit om te reageren.
  • Muziek en dans: zowel originele liedjes als popcovers om jong publiek te trekken.
  • Slapstick en visuele gags en een spectaculaire "transformation scene" waarbij decor en kostuums snel veranderen.

Geschiedenis en ontwikkeling

De wortels van de panto liggen deels in volkstoneel en de commedia dell'arte, met een sterke ontwikkeling in Engeland vanaf de 18e en 19e eeuw. In die periode ontstond ook het onderdeel 'harlequinade', een acrobatisch vervolg waarin komische figuren centraal stonden. In de 20e en 21e eeuw evolueerde de panto naar groots opgevoerde producties met celebrities, moderne popmuziek en vaak een lokale, actuele toon.

Voorbeelden, gebruik en betekenis

Veel pantomimes zijn bewerkingen van traditionele sprookjes en volksverhalen, zoals Assepoester, Aladdin, Roodkapje of Dick Whittington. Ze fungeren als maatschappelijk evenement in de kerstperiode: gezinnen bezoeken panto's als onderdeel van de feestdagen, scholen en gemeenschappen nemen deel en theaters vullen hun programma met toegankelijke, commercieel succesvolle voorstellingen.

Verschillen en opmerkelijke feiten

Belangrijk om te benadrukken is dat panto niet gelijk is aan professionele mime of stil theater. Ook buiten het Verenigd Koninkrijk bestaan panto's — in Australië, Nieuw‑Zeeland en Canada bijvoorbeeld — maar ze hebben hun meest herkenbare vorm in de Britse theatertraditie. Moderne panto's combineren traditie met hedendaagse humor en zorgen zo voor een brede aantrekkingskracht op verschillende generaties.

Geschiedenis

In het oude Griekenland was een pantomimos een amusement dat werd opgevoerd door een solodanser. In de Middeleeuwen ontwikkelde zich een vorm van theater genaamd Commedia dell'arte. Dit was vergelijkbaar met een pantomime. Er werd een verhaal verteld met bepaalde vaste personages: de geliefden, de vader, de bedienden enz.

De pantomime kwam voor het eerst naar Engeland als een kort vermaak (entr'acte) tussen de operastukken door. Uiteindelijk werd het een aparte voorstelling.

 

De pantomime vandaag

Tegenwoordig wordt de pantomime traditioneel met Kerstmis opgevoerd. Het is een voorstelling voor kinderen, maar ook volwassenen vinden het leuk. Meestal wordt een bekend verhaal verteld, bijvoorbeeld Assepoester, Jack and the Beanstalk, Pinokkio, De drie biggetjes, Gelaarsde Kat, De muzikanten van Bremen, Roodkapje en Goudlokje en de drie beren en Sneeuwwitje enz. Er wordt veel gesproken, maar er zijn ook liedjes en soms doet het publiek mee. Er zijn veel tradities in de pantomime. Dit zijn enkele van de belangrijkste:

  • De belangrijkste jongeman in het stuk (de belangrijkste jongen) kan worden gespeeld door een jonge vrouw, en meestal in nauwsluitende mannelijke kleding (zoals een broek).
  • Een oudere vrouw (de pantomime dame - vaak de moeder van de held) wordt meestal gespeeld door een als vrouw verklede man.
  • Risqué (double entendre) grappen, wat betekent dat volkomen gewone woorden een ondeugende (sexy) betekenis krijgen. Vaak begrijpen de kinderen deze grappen niet. De grappen zijn bedoeld voor volwassenen.
  • Het publiek doet mee (publieksparticipatie). Ze roepen bijvoorbeeld "kijk achter je!" (of "hij staat achter je!"), en "Oh, jawel!" of "Oh, neewel!". Het publiek wordt altijd aangemoedigd om "Boe" te roepen tegen de schurk, en "Awwwww" tegen de arme slachtoffers, zoals de afgewezen dame, die meestal op de prins valt.
  • Een lied dat een bekende melodie combineert met andere woorden.
  • Het dier, gespeeld door een acteur in "dierenhuid" of dierenkostuum. Vaak is het een pantomimepaard of -koe, gespeeld door twee acteurs in één kostuum, de ene als hoofd en voorpoten, de andere als lichaam en achterpoten.
  • De goede fee komt altijd van rechts het toneel op en de slechte schurk van links. In de Commedia dell'arte symboliseerde de rechterkant van het toneel de Hemel en de linkerkant de Hel.
  • De leden van de cast gooien snoepjes uit naar de kinderen in het publiek, of kiezen er een paar uit om op het podium te komen en hen vragen te stellen.
  • Soms spuit de verhaalschurk leden van het publiek nat met waterpistolen of doet hij alsof hij een emmer "water" naar het publiek gooit die eigenlijk vol zit met iets ongevaarlijks zoals slingers.
  • Soms is de komedie slapstick, bijv. de acteurs gooien vlaaitjes in elkaars gezicht.
  • Soms is er een beroemde gastster.
 

Gerelateerde pagina's

  • Mime
 

Gerelateerde artikelen

Auteur

AlegsaOnline.com Pantomime (Brits kersttheater)

URL: https://nl.alegsaonline.com/art/74400

Delen