Screen Tearing (beeldscheur): oorzaken, voorkomen, VSync, FreeSync & G-Sync

Leer wat screen tearing veroorzaakt en hoe je het voorkomt met VSync, FreeSync of G‑Sync — oplossingen, compatibiliteit en praktische tips voor vloeiende beeldweergave.

Screen tearing is een visuele fout die optreedt wanneer delen van meerdere videoframes gelijktijdig op een computermonitor worden weergegeven. Omdat het scherm elk frame meestal van boven naar beneden ververst, kan een framewissel middenin het beeld een zichtbare horizontale scheidslijn of “scheur” veroorzaken als de twee halve beelden van elkaar verschillen.

Oorzaken

• Verschil tussen fps en Hz — screen tearing ontstaat wanneer de frames per seconde (fps) die de grafische kaart levert niet synchroon lopen met de verversingsfrequentie (Hz) van de monitor.
• Buffer-swapping tijdens scan-out — de GPU kan een nieuw frame naar de monitor sturen op het moment dat het scherm nog bezig is met het tekenen van het vorige beeld (de scan-out), waardoor twee frames in één scherm verschijnen.
• Geen of onjuiste synchronisatie — zonder een synchronisatiemethode (of met incompatibele hardware/software) ontstaat tearing, vooral bij snelle camerabewegingen in games.

Hoe je screen tearing kunt voorkomen

Er zijn verschillende methoden om tearing te verminderen of te voorkomen; iedere methode heeft voor- en nadelen:

• VSync (Vertical Sync) — synchroniseert het frame-output van de GPU met de verversing van de monitor. Dit voorkomt tearing, maar kan extra input-lag en haperingen (stutter) veroorzaken als de GPU niet constant het volle aantal Hz kan leveren.
• Frame rate limiter — beperk de fps met de in-game limiter of tools zoals RivaTuner / RTSS tot de verversingsfrequentie van de monitor (of iets daaronder). Dit voorkomt dat de GPU te veel frames stuurt en vermindert tearing zonder alle nadelen van VSync.
• Triple buffering — houdt één extra buffer vast zodat de GPU soepelere frames kan leveren wanneer VSync aanstaat; vermindert stutter maar gebruikt meer geheugen en kan nog wat input-lag introduceren.
• Borderless fullscreen (windowed) modus — moderne besturingssystemen gebruiken compositing (bijv. Windows Desktop Window Manager) dat tearing vaak voorkomt. Werkt goed voor veel games, maar kan iets meer latency geven dan exclusieve fullscreen.
• Variable Refresh Rate (VRR) — technologieën zoals FreeSync en G-Sync (zie verder) synchroniseren de monitor met de GPU dynamisch en bieden de beste balans: geen tearing, weinig extra input-lag en minder stutter.

VSync: werking en nadelen

VSync dwingt de GPU te wachten tot de monitor klaar is met verversen voordat een nieuw frame wordt weergegeven. Hierdoor verdwijnt tearing, maar je kunt tegen twee hoofdproblemen aanlopen:

• Input-lag — door het wachten kan de reactietijd tussen muis/toetsenbord en beeld toenemen, merkbaar in competitieve games.
• Stutter bij lage fps — als de GPU niet iedere refresh kan bijhouden, moet de monitor soms twee keer hetzelfde frame tonen (half refresh), wat haperingen geeft. Triple buffering of adaptive VSync kan dit deels verminderen.

FreeSync en G-Sync

FreeSync (AMD) en G-Sync (NVIDIA) zijn technieken voor variable refresh rate (VRR). In plaats van de GPU aan de monitor te laten “passen”, past de monitor zijn verversingsfrequentie aan op de output van de GPU binnen een bepaald bereik:

• FreeSync — gebaseerd op de open standaarden voor Adaptive-Sync via DisplayPort (en recent ook via HDMI bij veel monitoren). Werkt met compatibele AMD GPU's en met sommige NVIDIA-kaarten als het monitor certificering ondersteunt (G-Sync Compatible).
• G-Sync — origineel een propriëtaire oplossing van NVIDIA die een dedicated module in de monitor gebruikte; tegenwoordig zijn er ook “G-Sync Compatible” monitoren die VRR via Adaptive-Sync ondersteunen zonder module.

Voordelen van VRR: geen tearing, minder input-lag dan klassieke VSync en veel vloeiender beeld bij wisselende fps. Nadeel: vereist compatibele monitor en GPU, en soms een geschikte kabel (meestal DisplayPort, of HDMI met VRR-ondersteuning bij nieuwere apparaten).

Praktische stappen om tearing te verminderen

• Update je GPU-drivers naar de nieuwste versie.
• Zet VSync, FreeSync of G‑Sync aan afhankelijk van je hardware en voorkeuren:
  • Voor FreeSync: activeer FreeSync in het OSD van je monitor en in de AMD Radeon-instellingen.
  • Voor G-Sync: schakel G-Sync in via het NVIDIA Control Panel (Set up G-SYNC) en activeer compatibiliteit voor randloze vensters indien gewenst.
  • Als je geen VRR hebt: probeer FPS te limiteren aan je monitor-Hz of gebruik borderless fullscreen.
• Gebruik DisplayPort of een HDMI-kabel die VRR ondersteunt; sommige oudere HDMI-versies ondersteunen geen VRR of hebben beperkingen.
• Probeer triple buffering, Fast Sync (NVIDIA) of Enhanced Sync (AMD) als tussenoplossing: deze bieden minder tearing met minder input-lag, maar niet altijd perfect bij lage fps.
• Meet en test: zet je fps-overlay aan en test snelle camerabewegingen; als je horizontale scheuren ziet bij snelle bewegingen heb je tearing.

Wanneer welk advies?

• Heb je een VRR-monitor en compatibele GPU: activeer FreeSync of G‑Sync — dit is meestal de beste oplossing.
• Geen VRR-monitor maar een krachtige GPU die veel hoger fps levert dan je monitor: overweeg Fast/Enhanced Sync of FPS-limiter om tearing te verminderen zonder grote input-lag.
• Speel competitief en wil je minimale input-lag: probeer borderless/windowed met VRR (als beschikbaar) of een lage VSync-latentie-instelling; experimenteer om de beste balans te vinden.

Samenvattend: screen tearing ontstaat door een mismatch tussen wat de GPU levert en wanneer de monitor ververst. VSync, FPS-limiting en vooral VRR-technologieën zoals FreeSync en G-Sync zijn effectieve manieren om het te voorkomen. Welke oplossing het beste werkt hangt af van je hardware, balken van je voorkeuren en de soorten games die je speelt.

Zoek op letter