Bert Jansch – invloedrijke Schotse folkgitarist en Pentangle-lid (1943–2011)

Bert Jansch (1943–2011): invloedrijke Schotse folkgitarist, Pentangle-lid en songwriter — meester van akoestische blues, baanbrekende arrangementen en tijdloze folkklassiekers.

Herbert "Bert" Jansch (3 november 1943–5 oktober 2011) was een Schotse singer-songwriter die wordt beschouwd als een van de grote Britse volksgitaristen. Hij werd geboren in Glasgow, maar zijn ouders waren Duitsers. Nadat zijn vader het gezin had verlaten, verhuisden ze naar Edinburgh. Jansch maakte zijn eigen gitaar toen hij 12 jaar oud was. Na zijn schooltijd begon hij gitaar te spelen, voornamelijk blues, in verschillende muziekclubs in Schotland en Engeland.

Vroege werk en doorbraak

Zijn eerste album, Bert Jansch, werd in 1965 gemaakt en werd al snel een succes binnen de Britse folkwereld. Het album toonde al Jansch' kenmerkende vingerplukstijl en zijn vermogen traditionele melodieën te vermengen met bluesinvloeden. Het liedje "Needle of Death" over drugsverslaving wekte veel aandacht doordat het een gevoelig en zelden besproken onderwerp behandelde. Het nummer wordt nog steeds gezien als een van zijn meest indringende composities.

Samenwerking met John Renbourn en Pentangle

Op zijn tweede album, It Don't Bother Me, trad zijn vriend John Renbourn op als gastmuzikant. De twee gitaristen ontwikkelden een sterke muzikale chemie en speelden vaak als duo; hun samenwerking leverde het succesvolle album Jack Orion (1966) op, met adaptaties van traditionele folksongs en lange, sfeervolle arrangementen. Een opvallende track uit die periode is een bewerking van "Blackwaterside", uitgevoerd met een bijna jazzy aanpak — een arrangement dat later door de rockband Led Zepplin werd opgenomen.

Vanaf 1966 begonnen Jansch en Renbourn regelmatig samen te spelen met andere musici die zij in Londen ontmoetten. Uit die kring ontstond uiteindelijk de band Pentangle, met bassist Danny Thompson, drummer Terry Cox en de zangeres Jacqui McShee. Pentangle combineerde folk, jazz, blues en improvisatie en werd al snel invloedrijk binnen de Britse folkrevival. De band bracht een reeks goed ontvangen albums uit en bereikte zowel kritische als commerciële aandacht.

Solocarrière en muzikale stijl

Jansch bleef naast zijn werk met Pentangle ook solomateriaal uitbrengen. Zijn stijl kenmerkte zich door complexe vingerpluktechnieken, doorlopende baslijnen, subtiele syncopen en het gebruik van alternatieve stemming. Hij kon traditionele ballades en bluesnummers zo arrangeren dat ze een geheel eigen, moderne klank kregen. Tekstueel varieerden zijn liedjes van verwijzingen naar de traditionele folksongtraditie tot persoonlijke en maatschappelijk betrokken thema’s.

• Belangrijke soloalbums: Bert Jansch (1965), It Don't Bother Me, Jack Orion (1966), en latere titels zoals Birthday Blues en andere albums die zijn ontwikkeling als songwriter en instrumentalist laten zien.
• Pentangle (hoogtepunten): de groep leverde baanbrekende platen waarin folk en jazz samenvloeiden; hun werk wordt vaak aangehaald als invloedrijk voor latere cross-over projecten tussen genres.

Samenwerkingen en latere jaren

Jansch werkte regelmatig mee aan opnames van andere artiesten en bleef een gewilde sessiegitarist. Zo speelde hij mee op het Babyshambles-album Shotter's Nation (2007). Zijn invloed reikte verder dan de folkscene: veel rock- en popgitaristen noemen Jansch als belangrijke inspiratiebron vanwege zijn inventieve gitaartechniek en muzikale integriteit.

In 2010, ondanks dat hij leed aan longkanker, ging Jansch op tournee in de Verenigde Staten met de Amerikaanse muzikant Neil Young. Dat illustreert zowel de hoge achting van collega-muzikanten voor hem als zijn toewijding aan muziek tot in zijn laatste jaren.

Ziekte en overlijden

Bert Jansch overleed op 5 oktober 2011 aan de gevolgen van longkanker in Hampstead, Londen. Zijn dood bracht veel reacties uit de muziekwereld en daarbuiten; vele artiesten prezen zijn invloed op hun eigen werk en zijn rol in het moderniseren van de Britse folkmuziek.

Nalatenschap

Jansch wordt herinnerd als een sleutelfiguur in de Britse folkrevival en als een gitarist die een groot aantal hedendaagse musici heeft beïnvloed. Zijn techniek en arrangementen — met name zijn vermogen traditionele liederen op een originele manier te bewerken — leven voort in de muziek van opvolgende generaties. Live-opnames, heruitgaven en compilaties hebben zijn werk toegankelijk gehouden voor nieuw publiek, en zijn bijdrage aan zowel solo- als groepsprojecten (vooral Pentangle) blijft onderwerp van studie en waardering binnen de folk- en gitaarcommunity.

Vragen en antwoorden

V: Wanneer werd Bert Jansch geboren?

V: Waar is hij opgegroeid?

V: Welk instrument leerde hij op jonge leeftijd spelen?

V: Welk album bracht hij uit in 1965?

V: Met wie werkte hij samen voor zijn tweede album?

V: Welke band vormden zij samen?

V: In welk jaar overleed Jansch?

Zoek op letter