Richard Stallman (geboren 16 maart 1953) is de grondlegger van de vrije softwarebeweging, het GNU-project en de Free Software Foundation. Hij is ook een bekend hacker. Stallman ontwikkelde onder andere GNU Emacs, de GNU C Compiler en de GNU Debugger. Hij is een van de belangrijkste auteurs van de GNU General Public License (GNU GPL of GPL), de meest gebruikte vrije-softwarelicentie die het principe van copyleft verankert: wijzigingen en afgeleide werken moeten onder dezelfde vrijheden beschikbaar blijven. De GPL heeft een grote invloed gehad op hoe software gedeeld en beschermd wordt en speelde een pioniersrol in de ontwikkeling van moderne vrijheidsgeoriënteerde licenties.

Stallman werkte lange tijd bij het MIT Artificial Intelligence Laboratory, waar hij deel uitmaakte van de vroege hacker-cultuur en veel ervaring opdeed met collaboratieve softwareontwikkeling. In 1983 kondigde hij het GNU-project aan met het doel een volledig vrij, Unix-achtig besturingssysteem te bouwen, gecombineerd met vrije hulpprogramma's en ontwikkeltools. Hoewel de GNU-kernel (Hurd) niet wijdverbreid werd, werden de GNU-componenten en tools (zoals GCC en andere bibliotheken) uiteindelijk gecombineerd met de Linux-kernel, wat heeft geleid tot de veelgebruikte systemen die vaak als "Linux-distributies" of door sommigen als "GNU/Linux" worden aangeduid.

Belangrijke bijdragen en ideeën

  • De vier basisvrijheden van vrije software: de vrijheid om het programma uit te voeren, de vrijheid om de broncode te bestuderen en aan te passen, de vrijheid om kopieën te verspreiden, en de vrijheid om verbeterde versies te verspreiden.
  • De ontwikkeling van invloedrijke softwareprojecten zoals GNU Emacs, en essentiële ontwikkeltools die veel later door uiteenlopende besturingssystemen gebruikt werden.
  • Het formuleren en promoten van de GNU GPL, die copyleft toepast om de vrijheid van software voor gebruikers en ontwikkelaars te garanderen.

Sinds het midden van de jaren negentig heeft Stallman veel tijd besteed aan politiek activisme: hij spreekt regelmatig over vrije software en voert campagne tegen proprietary software, softwarepatenten, uitbreidingen van auteursrechtelijke maatregelen en digitale beperkingen zoals DRM. De tijd die hij nog aan programmeren besteedt hij aan GNU Emacs. Hij wordt momenteel ondersteund door verschillende beurzen en leeft naar eigen zeggen bescheiden.

Stallmans opvattingen en directe manier van uiten hebben hem zowel brede bewondering als stevige kritiek opgeleverd. Zijn filosofie heeft veel mensen geïnspireerd en geleid tot blijvende bewegingen in vrije en open source software, maar sommige van zijn publieke uitspraken en standpunten hebben ook controverse veroorzaakt en debat opgeroepen binnen de gemeenschap en daarbuiten.

Zijn nalatenschap is omvangrijk: de ideeën en licenties die hij hielp ontwikkelen vormen de ruggengraat van veel vrij beschikbare softwareprojecten, beïnvloeden de manier waarop software gedeeld en ontwikkeld wordt, en blijven een centraal referentiepunt in discussies over digitale vrijheid, privacy en gebruikersrechten.