Alojz Benac — Pionier Bosnische archeologie en Balkanprehistorie (1914–1992)

Alojz Benac — pionier van Bosnische archeologie en Balkanprehistorie: ontdek zijn baanbrekende opgravingen, onderzoeksreis en nalatenschap (1914–1992).

Alojz Benac (Plehan, Derventa, 20 oktober 1914 - Sarajevo, 6 maart 1992) was een Bosnisch-Herzegovijns archeoloog en historicus, en een van de voornaamste pioniers van de Bosnische archeologie en van de studie van de prehistorie op de westelijke Balkan.

Loopbaan en functies

Na de Tweede Wereldoorlog begon Benac zijn carrière in het Nationaal Museum van Bosnië en Herzegovina, waar hij van 1947 tot 1967 werkzaam was; van 1957 tot 1967 bekleedde hij er de functie van directeur. In 1968 trad hij aan als hoogleraar archeologie en oude geschiedenis aan de Faculteit Wijsbegeerte van de Universiteit van Sarajevo, een positie die hij tot 1978 vervulde. Hij speelde een centrale rol in de oprichting van wetenschappelijke instellingen: Benac was oprichter en de eerste directeur van het Centrum voor Balkanstudies binnen de Academie voor Wetenschappen en Kunsten van Bosnië en Herzegovina (ANUBiH). Binnen de ANUBiH vervulde hij van 1971 tot 1977 de functie van algemeen secretaris en van 1977 tot 1981 die van voorzitter.

Onderzoek en opgravingen

Benac richtte zijn onderzoek primair op de prehistorie van de westelijke Balkan. Hij voerde talrijke systematische opgravingen uit en was betrokken bij zowel paleolithische als neolithische en bronstijdterreinen. Enkele van de belangrijkste sites waar hij opgravingen leidde of organiseerde zijn:

• Arnautovići (Visoko)
• Crvena Stijena (Montenegro)
• Hrustovača in Hrustovo (Sanski Most)
• Obre I en II (Kakanj)
• Zecovi (Prijedor)
• Zelena Pećina in Blagaj (Mostar)

Door deze opgravingen droeg Benac aanzienlijk bij aan het in kaart brengen van bewoningsgeschiedenissen, materiële cultuur en kronologie van de prehistorische gemeenschappen in de regio.

Methode en wetenschappelijke bijdragen

Benac combineerde klassieke archeologische methoden—zoals stratigrafie en typologische analyse van vondsten—with de toen opkomende wetenschappelijke technieken van de 20e eeuw. Hij benadrukte systematisch veldwerk, goede documentatie en vergelijkende analyse binnen de Balkanstudies. Zijn werk hielp bij het vaststellen van lokale chronologische raamwerken voor neolithische en bronstijdculturen in Bosnië en de omringende gebieden, en droeg daarmee bij aan een beter begrip van culturele relaties in de regio.

Onderwijs, museologie en institutionele inzet

Als docent aan de universiteit leidde Benac meerdere generaties Bosnische en regionale archeologen op. In zijn periode als directeur van het Nationaal Museum zette hij zich in voor conservering, collectiebeheer en publieke presentatie van archeologische vondsten. Met de oprichting van het Centrum voor Balkanstudies binnen de ANUBiH stimuleerde hij interdisciplinaire samenwerking en systematisch onderzoek naar de geschiedenis en prehistorie van de Balkan.

Erfenis en invloed

Benac wordt herinnerd als een sleutelfiguur in de ontwikkeling van de archeologie in Bosnië en Herzegovina en de bredere westelijke Balkan. Zijn veldwerk, publicaties en onderwijs hebben de basis gelegd voor latere onderzoeken en hebben bijgedragen aan de institutionele verankering van archeologisch onderzoek in de regio. Veel hedendaagse Bosnische archeologen noemen hem als een belangrijke invloed op hun opleiding en werkethiek.

Publicaties en verder lezen

Benac publiceerde talrijke artikelen, monografieën en opgravingsrapporten over de prehistorie van Bosnië en de westelijke Balkan. Deze werken bevatten belangrijke beschrijvingen van vondsten, analyses van materiaalculturen en discussies over regionale chronologieën. Voor wie dieper wil lezen over zijn werkzaamheden zijn wervende overzichten en academische bibliografieën van Bosnische archeologie aanbevolen, evenals de publicaties van het Centrum voor Balkanstudies en het Nationaal Museum.

Zijn nalatenschap blijft relevant voor archeologen, historici en cultureel erfgoedprofessionals die zich bezighouden met de Balkan en de prehistorische ontwikkeling van Zuidoost-Europa.

Vragen en antwoorden

V: Wie was Alojz Benac?

V: Waar werkte hij van 1947 tot 1967?

V: Wat was de rol van Benac in het Nationaal Museum van Bosnië en Herzegovina?

V: Waar werd Benac hoogleraar in de archeologie en oude geschiedenis?

V: Wanneer werd Benac de oprichter en eerste directeur van het Centrum voor Balkanstudies?

V: Waar richtte Benac zijn onderzoek op?

V: Op welke plaatsen heeft Benac talrijke systematische archeologische opgravingen gedaan?

Zoek op letter