De Allahabad Toespraak (Urdu: خطبہ الہ آباد) is een toespraak van de Pakistaanse geleerde Sir Muhammad Iqbal.
De toespraak werd gehouden op 29 december 1930 in Allahabad, Brits India. Dit was tijdens de 25e jaarlijkse zitting van de All-India Muslim League. Iqbal wilde een onafhankelijke staat voor de provincies met een moslimmeerderheid in het noordwesten van India. Iqbal zei dat er geen vrede kon zijn totdat de moslimprovincies dezelfde privileges kregen als de hindoe-provincies.
Context en achtergrond
Muhammad Iqbal was bekend als dichter, filosoof en politicus. In 1930 was de politieke situatie in Brits India gekenmerkt door groeiende spanningen tussen gemeenschappen en door discussies over constitutionele hervormingen na de Montagu-Chelmsford-rapporten en de Simon-commissie. De All-India Muslim League vertegenwoordigde de politieke belangen van veel moslims en worstelde met de vraag hoe die belangen het best beschermd konden worden binnen een veranderend koloniaal bestel.
Inhoud van de toespraak
In zijn toespraak bepleitte Iqbal niet per se het onmiddellijke ontstaan van een volledig afzonderlijke soevereine staat zoals later door sommigen werd geïnterpreteerd, maar hij riep op tot een federatieve structuur waarin de moslimmeerderheidsprovincies in het noordwesten van India grote autonomie zouden krijgen. Hij stelde dat deze provincies zoveel zelfstandigheid moesten hebben dat zij zichzelf konden besturen volgens hun eigen sociale en religieuze opvattingen. Deze gedachte werd vaak samengevat als de roep om een "consolidated North-West Indian Muslim State", een begrip dat later een belangrijke rol ging spelen in de discussie over een aparte moslimstaat.
Reacties en betekenis
De toespraak veroorzaakte veel discussie. Voorstanders van meer religiegebonden politieke afbakening zagen Iqbal's ideeën als een belangrijke intellectuele onderbouwing van het streven naar politieke scheiding en bescherming van moslimbelangen. Anderen, met name sommige leiders van het Indian National Congress en gematigde politici, interpreteerden de voorstellen als een bedreiging voor nationale eenheid en als een stap richting separatisme.
Nasleep en erfgoed
Iqbal's ideeën uit de Allahabad-toespraak werden later door andere leiders van de muslim League, met name Muhammad Ali Jinnah, verder uitgewerkt en politiek geformaliseerd. De discussie over een aparte moslimstaat mondde uiteindelijk uit in de Lahore-resolutie van 1940 en later in de oprichting van Pakistan in 1947. Historiografisch blijven er uiteenlopende interpretaties: sommige onderzoekers zien Iqbal als de filosofische aanjager van een aparte staat, anderen benadrukken dat hij eerder autonomie binnen een federatie voor ogen had.
De toespraak wordt sindsdien veel geciteerd en bestudeerd in analyses van de Pakistanbeweging, in biografieën van Iqbal en in studies over communal politics in Brits India. Ze blijft van belang voor het begrip van de politieke ideeën en debatten in de aanloop naar de deling van het subcontinent.