Gandaki zone (Nepalees: गण्डकी अञ्चल
Listen ), is een van de veertien zones van Nepal. Het ligt in de westelijke ontwikkelingsregio en beslaat een groot gebied met sterke hoogteverschillen, van laaggelegen valleien tot hoge Himalayapieken.
Administratieve indeling
Historisch bestond de Gandaki Zone uit zeven districten. De belangrijkste districten zijn onder meer:
- Kaski (met Pokhara als administratief en economisch centrum)
- Gorkha
- Lamjung
- Manang
- Mustang
- Syangja
- Tanahu
Pokhara, in het district Kaski, fungeerde als de grootste stad en belangrijkste toeristische toegangspoort tot de regio.
Geografie en klimaat
Gandaki bevat uiteenlopende landschappen: vruchtbare dalen, heuvelruggen en hoge bergketens van de Himalaya. De regio omvat delen van het Annapurna-massief en het gebied rond de beroemde bergtrekkingsroutes (zoals de Annapurna Circuit). In Mustang en delen van Manang vindt men droog, bergachtig terrein met een trans-Himalayaanse uitstraling en sterke Tibetaanse culturele invloeden.
Het klimaat varieert sterk met de hoogte: in de laaglanden en dalen heerst een subtropisch tot gematigd klimaat, terwijl de hogere gebieden een koud, alpine klimaat hebben met sneeuw en gletsjers.
Cultuur en economie
De bevolking van Gandaki is etnisch en cultureel divers. Belangrijke groepen zijn onder andere de Gurung, Magar en Thakali, naast etnische Nepalezen en gemeenschappen met Tibetaans-Bhutanese invloeden in het hoge Mustang. Traditionele klederdracht, festivals en bergreligieuze gebruiken zijn in veel plaatsen nog levend.
De lokale economie rust op landbouw (rijst, mais, aardappelen), veeteelt, handwerk en vooral toerisme. Pokhara is een toeristische hub met meren (zoals het beroemde Phewa-meer), uitzicht op Annapurna en uitgebreide trekking- en paraglidingmogelijkheden. Hydropowerprojecten en arbeidsemigratie (remittances) spelen ook een belangrijke rol in het inkomen van huishoudens.
Toeristische en natuurlijke hoogtepunten
- Annapurna-massief en de Annapurna Conservation Area — populaire trekgebieden
- Pokhara en Phewa-meer — toeristisch centrum met uitzicht op Himalaya
- Upper Mustang — cultureel uniek, semi-autonoom hoogland met eeuwenoude boeddhistische kloosters
- Gorkha — historisch belang als geboorteplaats van het koninkrijk der Gorkha en de Gorkha-koningen
Huidige bestuurlijke status
Na de grondwetswijziging van 2015 is het oude systeem van zones en ontwikkelingsregio's afgeschaft. Gandaki Zone bestaat als bestuurlijke eenheid niet meer; het grondgebied van de voormalige zone valt grotendeels binnen de huidige Gandaki Province (voorheen aangeduid als Provincie nr. 4). Lokale bestuurlijke taken zijn sindsdien overgenomen door provincies, districten en nieuw gevormde gemeenten (rural municipalities en urban municipalities).
Samengevat was Gandaki Zone een geografisch en cultureel belangrijke regio van Nepal, bekend om haar berglandschappen, toeristische trekpleisters en etnische diversiteit. Sinds de bestuurlijke hervormingen maakt het gebied deel uit van een andere, modernere provinciale indeling.
