Telluurhexafluoride (TeF6) — definitie en eigenschappen

Ontdek telluurhexafluoride (TeF6): definitie, chemische eigenschappen, structuur, synthese, toepassingen en veiligheidsrichtlijnen van deze Tellurium(VI)-verbinding.

Tellurium(VI) fluoride, ook bekend als telluriumhexafluoride, is een chemische verbinding met de formule TeF₆. In deze verbinding staat tellurium in de oxidatietoestand +6. De zes fluor-atomen zijn covalent gebonden aan het telluriumcentrum; TeF₆ is dus een moleculaire fluorverbinding en bevat geen vrije fluoride-ionen zoals in ionische zouten.

Algemene eigenschappen

• Moleculaire formule: TeF₆
• Molaire massa: ca. 241,6 g·mol⁻¹ (berekend uit de atomaire massa's van Te en F)
• Fysische toestand: kleurloos, vluchtig gas bij kamertemperatuur (ontvlambaarheid niet relevant — het is niet brandbaar)
• Structuur: octaëdrisch molecuul (geometrie rondom Te is octaëdrisch, puntgroep Oh)
• Reactiviteit: relatief reactiever dan SF₆ en SeF₆; hydrolyseert in contact met water waarbij oxiden en fluorwaterstof (HF) ontstaan

Synthese en bereiding

• Telluriumhexafluoride wordt meestal bereid door directe fluorering van elementair tellurium of van hogere oxiden van tellurium met elementair fluor (F₂) onder gecontroleerde omstandigheden. Een vereenvoudigde reactieschema is: Te + 3 F₂ → TeF₆. Door de reactiviteit van fluor worden dergelijke reacties in speciaal materiaal en met strikte veiligheidsmaatregelen uitgevoerd.
• Zuivering en opslag vereisen corrosiebestendige materialen en droge, zuurvrije omstandigheden omdat TeF₆ met vocht reageert.

Chemische eigenschappen en reacties

• TeF₆ is een sterke Lewis‑zuur en kan reageren met nucleofiele reagentia; in aanwezigheid van water of nucleofielen treedt hydrolyse en corrosieve chemie op.
• Hydrolyse levert telluriumoxiden of tellurische verbindingen en fluorwaterstof (HF), beide corrosief en schadelijk.
• Het vormt met sommige Lewis-basen en haliden adducten of complexe fluorokan­ten onder specifieke omstandigheden (laboratoriumchemie).

Analyse en spectroscopie

• De symmetrische octaëdrische structuur geeft karakteristieke absorpties in de infra‑rode spectroscopie die corresponderen met Te–F-rek- en buigmodi.
• NMR‑technieken (bijvoorbeeld 125Te NMR) en massaspectrometrie worden gebruikt voor structurele en zuiverheidsanalyses in onderzoekslaboratoria.

Veiligheid en toxiciteit

• TeF₆ is toxisch en kan schadelijk zijn bij inademing; het reageert met vocht in de lucht of op slijmvliezen tot HF, dat zeer corrosief en bijtend is. Direct contact moet worden vermeden.
• Werk met TeF₆ alleen in een goed geventileerde afzuigkap, met geschikte ademhalingsbescherming en chemisch resistente handschoenen/onderzoekskleding. Voor opslag zijn droge, goed afgesloten en corrosiebestendige vaten noodzakelijk.
• Bij ongevallen gelden noodmaatregelen voor blootstelling aan fluorwaterstof en telluriumhoudende dampen: verplaats personen naar frisse lucht en zoek medische hulp; bij contact met huid of ogen veel spoelen en medische hulp inschakelen.

Toepassingen en gebruik

• Telluriumhexafluoride heeft geen grootschalige industriële toepassingen zoals SF₆. Het wordt vooral gebruikt in specialistisch onderzoek en voor de studie van halide‑chemie en chalcogeenflouriden.
• Vanwege de reactiviteit en de veiligheidsrisico's is het gebruik beperkt tot goed gecontroleerde laboratoriumtoepassingen.

Vergelijking met andere chalcogeenhexafluoriden

• In de rij van chalcogeengroepenhexafluoriden (SF₆, SeF₆, TeF₆) neemt de reactiviteit en polariseerbaarheid toe met het zwaarder worden van het centraal atoom. SF₆ is chemisch zeer inert, SeF₆ iets reactiever en TeF₆ nog reactiever en hydrolysegevoeliger.

Samengevat is TeF₆ een covalent, octaëdrisch telluriumhexafluoride met tellurium in oxidatietoestand +6. Het is nuttig in gespecialiseerde chemische studies maar vereist strikte veiligheidsmaatregelen vanwege zijn toxiciteit en de vorming van corrosieve producten bij hydrolyse.

Zoek op letter