Franse presidentsverkiezingen 2002: overzicht, kandidaten en uitslag
Franse presidentsverkiezingen 2002: volledig overzicht van kandidaten, verrassende eerste ronde, uitslag en politieke impact van Chirac tegen Le Pen.
De Franse presidentsverkiezingen van 2002 waren presidentsverkiezingen in Frankrijk die plaatsvonden op 21 april en 5 mei 2002. De zittende president, Jacques Chirac, besloot zich kandidaat te stellen voor een tweede termijn.
Achtergrond en kiesstelsel
Frankrijk gebruikt voor de presidentsverkiezingen een kiesstelsel met twee ronden. Als geen enkele kandidaat in de eerste ronde meer dan 50% van de stemmen haalt, gaan de twee kandidaten met de meeste stemmen door naar een tweede ronde. De verkiezingen van 2002 vonden plaats in een breuklijn van politieke onvrede, fragmentatie aan links en de opkomst van het extreemrechts. In totaal stelden zestien kandidaten zich kandidaat, van uiteenlopende partijen en politieke richtingen.
Kandidaten (belangrijkste)
- Jacques Chirac (zittend president, centrum-rechts)
- Jean-Marie Le Pen (Front National, extreemrechts)
- Lionel Jospin (Socialistische Partij, centrum-links) — premier en verwacht kandidaat
- François Bayrou (centristisch / UDF)
- Jean-Pierre Chevènement (soort links-nationalistische strekking)
- Noël Mamère (groen)
- Arlette Laguiller (revolutionair links / LO)
- en anderen (in totaal 16 kandidaten)
Eerste ronde — 21 april 2002
In de eerste ronde behaalde Jacques Chirac ongeveer 19,9% van de stemmen. Tot ieders verbazing wist Jean-Marie Le Pen van het Front National ongeveer 16,9% te halen, waarmee hij doorging naar de tweede ronde. De socialistische premier Lionel Jospin eindigde vlak achter Le Pen en werd daardoor verrassend uitgeschakeld; dit leidde tot grote schok en ongerustheid in brede lagen van de Franse samenleving en bij politieke partijen op links en in het centrum.
Tweede ronde — 5 mei 2002
De uitslag van de tweede ronde was een ruime overwinning voor Jacques Chirac. Hij won met een zeer grote meerderheid, met ongeveer 82,2% van de stemmen tegen circa 17,8% voor Jean-Marie Le Pen. De uitslag weerspiegelde in sterke mate de mobilisatie van kiezers rond een zogeheten républicain front — veel kiezers uit links, centrum en ook gematigd-rechts stemden tactisch voor Chirac om een Le Pen-presidentschap te voorkomen.
Opmerkelijke gevolgen en nasleep
- De uitslag veroorzaakte een herbezinning op de Franse linkerzijde: de fragmentatie en de onvoldoende coördinatie voor de eerste ronde werden als belangrijke oorzaken gezien voor het missen van de tweede ronde.
- Er ontstond brede maatschappelijke verontwaardiging over de opkomst van het extreemrechts; demonstraties en burgerlijke mobilisatie volgden.
- Bij de daaropvolgende parlementsverkiezingen wist de nieuwe centrum-rechtse federatie veel zetels te winnen, wat leidde tot een parlementaire meerderheid die de president steunde.
- Op langere termijn zette de uitslag het thema van de opkomst van populistisch en extreemrechts gedachtegoed op de politieke agenda in Frankrijk en Europa.
Belangrijke leerpunten
De presidentsverkiezingen van 2002 werden een waarschuwing over de gevolgen van verdeeldheid binnen traditionele politieke blokken, het effect van proteststemmen en het belang van mobilisatie in een tweerondensysteem. Ze laten ook zien hoe snel politieke verhoudingen kunnen veranderen en hoe onverwachte uitkomsten kunnen leiden tot brede maatschappelijke en politieke reacties.
Resultaten
| Eerste ronde22 | Tweede ronde6 | ||||||||||||||||
| Kandidaat | Stemmen | % | Stemmen | % | |||||||||||||
| 5,665,855 | 19.88% | 25,537,956 | 82.21% | ||||||||||||||
| Jean-Marie Le Pen | 4,804,713 | 16.86% | 5,525,032 | 17.79% | |||||||||||||
| Lionel Jospin | 4,610,113 | 16.18% | |||||||||||||||
| François Bayrou | 1,949,170 | 6.84% | |||||||||||||||
| Arlette Laguiller | 1,630,045 | 5.72% | |||||||||||||||
| Jean-Pierre Chevènement | 1,518,528 | 5.33% | |||||||||||||||
| Noël Mamère | 1,495,724 | 5.25% | |||||||||||||||
| Olivier Besancenot | 1,210,562 | 4.25% | |||||||||||||||
| Jean Saint-Josse | 1,204,689 | 4.23% | |||||||||||||||
| Alain Madelin | 1,113,484 | 3.91% | |||||||||||||||
| Robert Hue | 960,480 | 3.37% | |||||||||||||||
| 667,026 | 2.34% | ||||||||||||||||
| Christiane Taubira | 660,447 | 2.32% | |||||||||||||||
| Corinne Lepage | 535,837 | 1.88% | |||||||||||||||
| Christine Boutin | 339,112 | 1.19% | |||||||||||||||
| 132,686 | 0.47% | ||||||||||||||||
| Totaal stemmen | 28,498,471 | 100% | 31,062,988 | 100% | |||||||||||||
Resultaten eerste ronde per departement Jacques Chirac Jean-Marie Le Pen Lionel Jospin Christiane Taubira
Zoek in de encyclopedie