Enrico Berlinguer — leider van de Italiaanse Communistische Partij (PCI)

Enrico Berlinguer — charismatisch leider van de Italiaanse Communistische Partij (PCI); hervormer die Sovjet-invloed beperkte en brede populariteit in Italië verwierf.

Enrico Berlinguer (25 mei 1922, Sassari — 11 juni 1984, Rome) was een Italiaans politicus. Hij was nationaal secretaris van de Italiaanse Communistische Partij (PCI) van 1972 tot aan zijn dood in 1984. Berlinguer geldt als een van de belangrijkste figuren van de naoorlogse Italiaanse linkse politiek.

Berlinguer werd beschouwd als de populairste leider van de PCI. Hij staat erom bekend dat hij de invloed van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie in Italië heeft verminderd en dat hij de partij een meer onafhankelijke, democratisch-socialistische koers gaf, soms samengevat als Eurocommunisme.

Leven en loopbaan

Berlinguer kwam uit Sardinië en was door zijn hele leven heen sterk gekend om zijn persoonlijke integriteit en bescheiden levensstijl. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog raakte hij betrokken bij het verzet en bij de opbouw van de communistische beweging in Italië. Hij trad in de jaren veertig toe tot de PCI en klom geleidelijk op in de partijstructuren. In 1972 volgde hij Luigi Longo op als nationaal secretaris.

Belangrijke politieke initiatieven

• Autonomie ten opzichte van Moskou: Berlinguer veroordeelde publiekelijk onder meer de inval van Warschauspact-troepen in Tsjechoslowakije (1968) en werkte aan een politiek profiel van de PCI dat onafhankelijker was van de Sovjet-Unie.
• Historic Compromise (Compromesso storico): in de jaren zeventig zocht hij naar samenwerkingsvormen met de christendemocraten (Democrazia Cristiana) om politieke stabiliteit te bevorderen en het beleid van de staat te beïnvloeden zonder zich in traditionele regeringscoalities te begeven.
• Moraal en vernieuwing: hij benadrukte ethiek in de politiek en sprak over de noodzaak van een moreel herstel van het publieke leven en van de partij zelf.

Verkiezingsresultaten en invloed

Onder Berlinguers leiding behaalde de PCI een van haar beste electorale resultaten in de parlementsverkiezingen van 1976, toen de partij ongeveer 34% van de stemmen kreeg. Zijn stijl en boodschappen maakten hem tot een breed gerespecteerde figuur, ook buiten de traditionele communistische achterban.

Laatste jaren en overlijden

Op 7 juni 1984 kreeg Berlinguer tijdens een openbare bijeenkomst in Padua een zware beroerte en viel in elkaar. Hij overleed enkele dagen later, op 11 juni 1984, in Rome. Na zijn dood volgde Alessandro Natta hem op als nationaal secretaris van de PCI.

Berlinguer was een atheïst en bleef in Italië bekend als symbool van politiek engagement gecombineerd met persoonlijke soberheid. Zijn ideeën over een onafhankelijke, democratische communistische partij en zijn inzet voor samenwerking over traditionele ideologische grenzen heen hebben blijvende invloed gehad op de Italiaanse linkse politiek.

Zoek op letter