Premiers van India: Geschiedenis, functie en volledige lijst

Ontdek de geschiedenis, rol en volledige lijst van Indiase premiers — van Nehru tot Modi. Biografieën, mandaten en politieke invloed in één overzicht.

De premier van India is het hoofd van de regering van India, de belangrijkste adviseur van de president van India, het hoofd van de raad van ministers en de leider van de meerderheidspartij in het parlement. De premier leidt de uitvoerende macht van de regering van India.

Sinds de onafhankelijkheid van India heeft het land vijftien premiers gehad. De eerste was Jawaharlal Nehru van de Indiase Nationale Congrespartij.

De huidige premier is Narendra Modi van de Bharatiya Janta Party. Hij werd op 30 mei 2019 beëdigd.

Constitutionele basis en benoeming

De positie van premier is niet expliciet als aparte grondwettelijke post omschreven, maar volgt uit de parlementaire democratie die de Indiase Grondwet vastlegt. Belangrijke artikelen zijn onder andere Artikel 74 en Artikel 75, die de rol van de premier en de raad van ministers tegenover de president en het parlement regelen.

De president benoemt formeel de premier; gewoonlijk is dat de leider van de partij of coalitie die een meerderheid heeft in Lok Sabha (het lagerhuis). De premier vormt vervolgens de raad van ministers en draagt collectieve verantwoordelijkheid voor regeringsbeleid tegenover het parlement.

Taken en bevoegdheden

• Leiding van de uitvoerende macht: de premier coördineert beleid en geeft leiding aan ministers;
• Cabinetsvorming: kiest en kan ontslag vragen van ministers; bepaalt de samenstelling van het kabinet in overleg met coalitiepartners;
• Adviseur van de president: de premier adviseert de president over benoemingen en constitutionele kwesties;
• Vertegenwoordiging: vertegenwoordigt India binnenlands en internationaal, leidt overleg met andere staten en hoofdrolspelers;
• Wetgeving: stuurt regeringsvoorstellen naar het parlement en geeft richting aan politieke agenda en begrotingsbeleid.

Duur van ambt en ontslag

De premier heeft geen vaste ambtstermijn; hij of zij blijft in functie zolang het vertrouwen van het parlement (Lok Sabha) behouden blijft en zolang de president dat verlangt. Een premier kan aftreden, door een parlementaire motie van wantrouwen worden vervangen, of de post verlaten na verlies van de verkiezingen of interne partijkeuzes.

Historische ontwikkeling en politiek landschap

In de eerste decennia na de onafhankelijkheid was de Indiase Nationale Congrespartij dominant, met sterke premiers zoals Jawaharlal Nehru en Indira Gandhi. Vanaf het einde van de jaren tachtig en vooral in de jaren negentig ontstond het tijdperk van coalitieregeringen, waardoor het premierschap sterker afhankelijk werd van onderhandelingen tussen meerdere partijen. Sinds 2014 is de Bharatiya Janata Party (BJP) onder leiding van Narendra Modi de dominante partij op nationaal niveau.

Volledige lijst van premiers (chronologisch, met ambtsperiodes)

In totaal hebben sinds 1947 vijftien verschillende personen het premierschap bekleed. Hieronder volgt een volledige chronologische lijst van premiers met de periodes dat zij het ambt bekleedden. Sommige personen dienden meerdere keren; elke ambtstermijn wordt apart weergegeven.

• Jawaharlal Nehru — 15 augustus 1947 tot 27 mei 1964 (Indiase Nationale Congres)
• Gulzarilal Nanda (waarnemend) — 27 mei 1964 tot 9 juni 1964 (Indiase Nationale Congres)
• Lal Bahadur Shastri — 9 juni 1964 tot 11 januari 1966 (Indiase Nationale Congres)
• Gulzarilal Nanda (waarnemend) — 11 januari 1966 tot 24 januari 1966 (Indiase Nationale Congres)
• Indira Gandhi — 24 januari 1966 tot 24 maart 1977 (Indiase Nationale Congres)
• Morarji Desai — 24 maart 1977 tot 28 juli 1979 (Janata Party)
• Charan Singh — 28 juli 1979 tot 14 januari 1980 (Lok Dal / onafhankelijk ondersteund)
• Indira Gandhi — 14 januari 1980 tot 31 oktober 1984 (Indiase Nationale Congres)
• Rajiv Gandhi — 31 oktober 1984 tot 2 december 1989 (Indiase Nationale Congres)
• V. P. Singh — 2 december 1989 tot 10 november 1990 (Janata Dal)
• Chandra Shekhar — 10 november 1990 tot 21 juni 1991 (Samajwadi Janata Party/coalitie)
• P. V. Narasimha Rao — 21 juni 1991 tot 16 mei 1996 (Indiase Nationale Congres)
• Atal Bihari Vajpayee — 16 mei 1996 tot 1 juni 1996 (Bharatiya Janata Party)
• H. D. Deve Gowda — 1 juni 1996 tot 21 april 1997 (Janata Dal / United Front)
• Inder Kumar Gujral — 21 april 1997 tot 19 maart 1998 (Janata Dal / United Front)
• Atal Bihari Vajpayee — 19 maart 1998 tot 22 mei 2004 (Bharatiya Janata Party)
• Manmohan Singh — 22 mei 2004 tot 26 mei 2014 (Indiase Nationale Congres)
• Narendra Modi — 26 mei 2014 tot heden (Bharatiya Janata Party); herbenoemd na de parlementsverkiezingen en beëdigd op 30 mei 2019

Belangrijke aandachtspunten

• Acterende premiers: bij plotselinge gebeurtenissen (bijv. overlijden) neemt vaak een senior minister (zoals Gulzarilal Nanda) tijdelijk de taken waar totdat een nieuwe premier wordt benoemd.
• Coalities: in periodes zonder duidelijke meerderheid speelt de premier een centrale rol in het smeden en behouden van coalities.
• Beperkingen: hoewel de premier de sterkste uitvoerende figuur is, zijn zijn/haar bevoegdheden afhankelijk van parlementair vertrouwen, grondwettelijke kaders en politieke realiteit binnen het kabinet en de coalitie.

Als je wilt, kan ik de lijst uitbreiden met biografische korte profielen van elke premier, belangrijke beleidsinitiatieven per regering of een tijdlijn met de belangrijkste gebeurtenissen tijdens elke ambtsperiode.

Zoek op letter