Het GNU Image Manipulation Program, of GIMP, is een vrije software afbeeldingenmaker.

Het wordt vaak gebruikt voor het maken van logo's, het groter of kleiner maken van foto's, het veranderen van kleuren, het maken van veel foto's deel van één foto, het mooier maken van foto's om naar te kijken en het veranderen van bestandsformaten.

GIMP wordt vaak gebruikt als een gratis software alternatief voor het meest populaire Adobe Photoshop, maar het is niet gemaakt om een Adobe Photoshop kloon te zijn. GIMP's mascotte heet Wilber.

GIMP is in 1995 gestart door Spencer Kimball en Peter Mattis en wordt nu verzorgd door een groep vrijwilligers als onderdeel van het GNU Project. De nieuwste versie van GIMP is v.2.8 en deze is beschikbaar sinds maart 2009. GIMP's licentie is de GNU General Public License, dus GIMP is vrije software.

Wat is GIMP precies en waarvoor gebruik je het?

GIMP is een veelzijdig beeldbewerkingsprogramma dat geschikt is voor zowel eenvoudige taken (zoals bijsnijden en kleurcorrectie) als ingewikkelde taken (zoals fotoretouche, compositing en grafisch ontwerp). Het biedt een groot aantal gereedschappen en filters, en dankzij een uitgebreide plugin- en scripts-omgeving kun je het naar eigen behoefte uitbreiden en automatiseren.

Belangrijkste kenmerken

  • Lagen en maskers: werken met lagen, laagmodi en maskers voor niet-destructieve composities.
  • Selectie- en retoucheergereedschappen: penseel, kloonstempel, herstellingsgereedschap, padgereedschap, selectiehulpmiddelen en meer.
  • Geavanceerde kleurbeheer: ondersteuning voor kleurprofielen, niveaus, curven en hoge bitdiepte-bewerkingen dankzij de GEGL-architectuur.
  • Filters en effecten: ingebouwde en uitbreidbare filters voor vervaging, scherpte, vervorming, artistieke effecten, enz.
  • Bestandsformaten: native XCF, en export/import van veel gangbare formaten zoals JPEG, PNG, TIFF en gedeeltelijke ondersteuning voor PSD.
  • Scripting en automatisering: Script-Fu, Python-Fu en andere API's om taken te automatiseren en workflows uit te breiden.
  • Extensies: groot ecosysteem van plugins, waaronder populaire uitbreidingen zoals G'MIC voor geavanceerde filters en batchverwerking.
  • Interface-opties: zowel het klassieke multi-window werkgebied als een single-window mode (tweedevenmentscherm) voor een meer geïntegreerde ervaring.

Platforms en bestandsformaten

GIMP is cross-platform en draait op Linux, Windows en macOS (en vaak ook op andere Unix-achtige systemen). Het eigen bestandsformaat is XCF, dat lagen, kanaalinformatie en andere projectgegevens bewaart. Voor uitwisseling met andere programma's kun je naar veel voorkomende formaten exporteren; voor Photoshop-bestanden (PSD) is de compatibiliteit gedeeltelijk maar in veel gevallen voldoende voor eenvoudige uitwisseling.

Extensies en automatisering

De kracht van GIMP wordt versterkt door een actieve community die scripts, plugins en brushes ontwikkelt. Met scripting (Script-Fu, Python) kun je repetitieve taken automatiseren, batch-bewerkingen uitvoeren en aangepaste gereedschappen maken. Populaire uitbreidingen zoals G'MIC voegen honderden filters en bewerkingsopties toe.

Installatie en hulpbronnen

  • GIMP is beschikbaar via de officiële downloads en vaak via distributierepositories van Linux, de Windows-installer en een macOS-versie.
  • Leerbronnen: officiële handleiding, tutorials, video-cursussen en actieve communities (forums, mailinglijsten en sociale groepen) maken het relatief eenvoudig om GIMP te leren, van beginnersniveau tot gevorderd gebruik.
  • Tips voor beginners: werk met lagen en maskers, sla werk op in XCF om alle laaginformatie te bewaren, gebruik non-destructieve workflows waar mogelijk, en installeer nuttige plugins voor extra functionaliteit.

Ontwikkeling en toekomst

GIMP wordt door een vrijwilligersgemeenschap ontwikkeld binnen het GNU-project. In de afgelopen jaren zijn er belangrijke verbeteringen doorgevoerd (bijvoorbeeld betere kleurverwerking, GEGL-integratie en interface-updates). De ontwikkeling gaat door met kleinere releases in de 2.10-serie en met voorbereidingen voor grotere moderniseringen van de gebruikersinterface en onderliggende technologieën.

Voor wie is GIMP geschikt?

GIMP is geschikt voor hobbyisten, ontwerpers en fotografen die een krachtig, gratis alternatief zoeken voor commerciële beeldbewerkingssoftware. Voor professionele workflows kan het in veel situaties prima volstaan, vooral in combinatie met de juiste plugins en workflows; bij specifieke industrievereisten kan andere software nog altijd beter passen.