De islam in de Verenigde Arabische Emiraten: religie, bevolking en wetgeving

De islam in de VAE: inzicht in religieuze samenstelling, soennieten vs sjiieten, culturele invloed, Sharia-wetgeving, religievrijheid en juridische restricties.

Religieuze samenstelling en bevolking

De islam is de dominante en officiële religie in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Een groot deel van de inwoners — met name de staatsburgers (Emirati’s) — is moslim. Schattingen voor de totale bevolking van de VAE geven aan dat ongeveer 70–80% moslim is; de rest bestaat grotendeels uit een diverse expatgemeenschap met onder andere hindoes, christenen, sikh’s, boeddhisten en andere religieuze groepen. Omdat de VAE een groot aandeel buitenlanders huisvest, verschilt de samenstelling per emiraat en per stad.

Soennieten en sjiieten

Onder de moslims in de VAE is de meerderheid soennitisch. Er is ook een aanzienlijke sjiitische minderheid, vooral geconcentreerd in bepaalde gebieden en gemeenschappen. Religieuze stromingen beïnvloeden in sommige gevallen persoonlijke statuszaken (zoals huwelijk, echtscheiding en erfenis) die voor moslims door de sharia-rechtbanken behandeld kunnen worden.

Invloed van de islam op cultuur en wetgeving

De islam speelt een belangrijke rol in de Emirati-cultuur en in veel maatschappelijke gebruiken. Dit komt terug in kledingvoorschriften die formeel en informeel door gedragsnormen worden bepaald, in openbare feestdagen zoals Eid al-Fitr en Eid al-Adha, en in het dagelijkse leven (bijvoorbeeld gebedstijden en de aanwezigheid van moskeeën door het hele land).

Het juridische systeem van de VAE is een mengeling van civiel recht en elementen van de sharia. Er bestaan zowel civiele rechtbanken als sharia-rechtbanken, waarbij de laatste met name bevoegdheden heeft op het terrein van familierecht en persoonlijke status voor moslims. Voor strafrechtelijke zaken geldt een federaal wetboek; daarnaast spelen maatschappelijke normen en religieuze gevoeligheden een rol in de handhaving.

Regels rond zeden, alcohol en eten

• Openbare zedigheid: Openbare vertoningen van genegenheid (zoals kussen of omhelzen) worden over het algemeen niet getolereerd en kunnen tot waarschuwingen, boetes of andere maatregelen leiden, zeker buiten toeristische of privécontexten.
• Alcohol: De verkoop en consumptie van alcohol is gereguleerd. Niet‑moslims kunnen in veel emiraten alcohol kopen en consumeren in daarvoor bestemde gelegenheden (bars, hotels, bepaalde winkels) en in sommige gevallen met een vergunning thuis. In recente jaren zijn er juridische hervormingen geweest die sommige regels versoepelden, maar alcoholmisbruik en openbare dronkenschap blijven strafbaar.
• Varkensvlees: Varkensvlees wordt door moslims als haram beschouwd. Voor niet‑moslims is varkensvlees vaak verkrijgbaar in speciale winkels en in sommige restaurants; verkoop en afzetting vindt plaats onder strikte voorwaarden.
• Ramadan: Tijdens de ramadan wordt van iedereen gevraagd respect te tonen voor het vasten. Openlijk eten, drinken of roken in het openbare domein tijdens de vastenuren wordt afgeraden en kan in sommige gevallen tot boetes of andere sancties leiden. In veel steden zijn er wel afgeschermde ruimtes of hotels waar niet‑moslims discreet kunnen eten.

Religieuze vrijheid en beperkingen

De VAE presenteert zich officieel als tolerant en biedt aan niet‑moslims de mogelijkheid hun geloof te belijden. Er bestaan officieel erkende kerken, tempels en gebedshuizen voor buitenlandse gemeenschappen. Tegelijkertijd gelden er duidelijke grenzen: actief bekeren van moslims (proselytisme) is niet toegestaan en belediging van religieuze symbolen of het publiekelijk belasteren van de islam kan leiden tot juridische vervolging. In de praktijk betekent dit dat religieuze activiteiten in het openbaar die de moslimmajoriteit of de openbare orde kunnen schaden, streng kunnen worden aangepakt.

Straffen en juridische praktijk

Het VAE‑strafrecht bevat bepalingen voor zedendelicten en andere moraliteitszaken. De mate en vorm van straffen in de wetboeken en de feitelijke toepassing daarvan kunnen verschillen. Hoewel sommige straffen in theorie zwaar kunnen lijken, is het belangrijk om te beseffen dat wetten en strafmaatregelen regelmatig aan verandering onderhevig zijn en dat de uitvoering van de wet in de praktijk kan variëren. Reizigers en bewoners wordt aangeraden zich te houden aan lokale wetten en gebruiken en bij twijfel juridische of consulaire informatie in te winnen.

Homoseksualiteit en samenleven

Homoseksuele handelingen zijn formeel strafbaar volgens het strafrecht van de VAE en worden maatschappelijk vaak als taboe beschouwd. Sancties kunnen variëren en in sommige gevallen kunnen personen worden vervolgd, gestraft of gedeporteerd. Tegelijkertijd zijn er signalen dat sommige vormen van gedrag in de praktijk minder strikt worden gehandhaafd, maar dit biedt geen garantie; discretie is in het huidige klimaat aan te raden.

Recente ontwikkelingen

• In de afgelopen jaren voerde de VAE diverse juridische hervormingen door die sommige zeden- en familieregels versoepelden (bijvoorbeeld bepalingen rond samenwonen en alcoholgebruik). Toch blijven religieuze gevoeligheden en strafrechtelijke bepalingen belangrijke aandachtspunten.
• Vanaf 2020 zijn de betrekkingen tussen de VAE en Israël genormaliseerd via de Abraham‑akkoorden, waardoor reizen en diplomatieke contacten tussen beide landen mogelijk zijn geworden. Invoering en handhaving van regels kunnen hierdoor veranderen.

Praktische tips voor bezoekers en bewoners

• Toon respect tijdens religieuze feestdagen en tijdens het gebed; volg aanwijzingen van lokale autoriteiten en instellingen.
• Eet en drink niet in het openbaar tijdens de ramadan tussen zonsopgang en zonsondergang; zoek indien nodig naar daarvoor aangewezen plekken.
• Wees discreet met openbare affectie en houd rekening met lokale eerbaarheidscodes.
• Als u bezwaar wilt maken of juridische vragen heeft met betrekking tot religie of wetten, neem contact op met uw ambassade of een lokale jurist voor actuele en specifieke informatie.

Samenvattend: de islam bepaalt in belangrijke mate culturele normen en heeft invloed op wetgeving in de VAE, maar het land huisvest ook een grote en diverse niet‑moslimse expatgemeenschap. Wetgeving en handhaving evolueren; daarom is actuele informatie en lokale voorzichtigheid essentieel.

Zoek op letter