Het Jeopardy! Tournament of Champions is een jaarlijks toernooi in het Amerikaanse televisieprogramma Jeopardy! Deelnemers zijn doorgaans de 15 spelers met de meeste overwinningen van het afgelopen reguliere seizoen, aangevuld met winnaars van speciale toernooien zoals het College Championship (sinds 1989) en het Teachers Tournament (sinds 2011). Het toernooi bestaat al sinds de jaren zestig: het begon in 1964 toen Art Fleming de show presenteerde, liep door in de periode met Alex Trebek als gastheer en kende gastheerschap van onder meer Buzzy Cohen tijdens het Tournament of Champions van 2021. Ken Jennings is sinds het Tournament of Champions van 2022 de vaste gastheer.

Deelnemers en kwalificatie

  • Standaard komen 15 spelers in aanmerking: de beste winnaars uit dat seizoen en kampioenen van geselecteerde speciale toernooien.
  • Wanneer er extra speciale uitnodigingen of een afwijkend format zijn (bijvoorbeeld bij jubileumtoernooien), kan het deelnemersveld groter of anders samengesteld zijn.

Formaat van het toernooi

Het Tournament of Champions duurt gewoonlijk twee weken en heeft dit vaste verloop:

  • Kwartfinales — vijf games: elke dag een wedstrijd met drie nieuwe deelnemers. De vijf winnaars plaatsen zich rechtstreeks voor de halve finales.
  • Wildcards — vier extra halvefinaleplaatsen worden toegewezen aan de vier hoogste scores van spelers die hun kwartfinale niet wonnen (de zogeheten "wild cards").
  • Halve finales — drie wedstrijden met telkens drie spelers; de drie winnaars gaan door naar de finale.
  • Finale — de finale duurt twee wedstrijden over twee dagen. In iedere finalewedstrijd begint iedereen met een nulsaldo; na de tweede finalewedstrijd worden de scores van beide dagen opgeteld en de hoogste totaalscore bepaalt de "Grand Champion".

Spelregels en tie-breakers

  • De basisregels van Jeopardy! blijven van kracht: spelers kiezen categorieën, reageren in de vorm van een vraag en maken inzetten bij Daily Doubles en Final Jeopardy.
  • Als een reguliere game eindigt in een gelijke stand (tie), wordt een korte sudden-death procedure toegepast: er wordt één extra clue voorgelezen en de eerste speler die op de bel drukt en met de juiste vraag reageert, wint de game.
  • Als na afloop van een kwartfinale alle drie de spelers een score van nul hebben, plaatst geen van hen zich voor de halve finales en ontstaat er een extra wildcardplek zodat het aantal halvefinalisten gelijk blijft.
  • Tussen 2013 en daarna werd de procedure voor halve finales aangescherpt om onnodige heropnames te voorkomen: ook in gevallen met een nulscore kan één definitieve clue worden gebruikt om een winnaar aan te wijzen, zodat het schema van opnames en uitzendingen niet verstoord wordt (dit werd onder meer ingevoerd naar aanleiding van problemen tijdens het Tienertoernooi in november 2012).

Prijzen

De prijzenstructuur van het Tournament of Champions volgt meestal vaste vergoedingen voor de drie finalisten: de uiteindelijke winnaar krijgt het hoogste prijzengeld, de tweede en derde plaats ontvangen respectievelijk lagere vaste geldprijzen. Daarnaast kunnen de twee verliezende finalisten het hogere bedrag ontvangen van ofwel hun vaste tweede/derdeprijs, ofwel hun opgetelde totaal van de twee finalewedstrijden als dat hoger uitvalt. Voor het merendeel van de andere deelnemers zijn er kleinere troostprijzen; exacte bedragen kunnen van jaar tot jaar verschillen.

Speciale toernooien en historische hoogtepunten

Naast het reguliere Tournament of Champions zijn er door de jaren heen meerdere speciale toernooien en jubileum-acts geweest:

  • 2002: het Million Dollar Masters-toernooi — een speciaal twee weken durend evenement met een hoofdprijs van $1.000.000. Dit toernooi werd opgenomen in Radio City Music Hall in New York City.
  • 2005: het Ultimate Tournament of Champions — een uitzonderlijk lang toernooi (15 weken) met 145 spelers. De uiteindelijke finalisten kregen de kans om het op te nemen tegen toptalenten zoals Ken Jennings voor hoge geldbedragen.
  • 2014: het Battle of the Decades — ter viering van het 30-jarig bestaan van de hernieuwde show. In dit vijf weken durende toernooi namen 45 spelers deel, verdeeld over drie decennia, waarna de sterkste spelers doorstroomden naar een kwartfinale met een hoofdprijs van $1.000.000.

Opmerkelijke deelnemers en gastheerschap

Door de jaren heen hebben bekende namen uit de Jeopardy!-geschiedenis zowel deelgenomen aan als het toernooi gehost. Naast oorspronkelijke presentatoren zoals Art Fleming en de langjarige presentator Alex Trebek, verschenen topspelers als Ken Jennings en anderen regelmatig in speciale uitzendingen. Het Tournament of Champions is een van de meest prestigieuze onderdelen van het programma, juist omdat het de beste en meest consistente spelers van een seizoen bijeenbrengt.

Het format en de regels van het Tournament of Champions blijven in grote lijnen gelijk, maar van tijd tot tijd worden kleine aanpassingen doorgevoerd om praktische opnamebehoeften, eerlijkheid tussen deelnemers en uitzendingseisen te waarborgen.