Jupiter (Romeinse mythologie): koning van de goden, god van hemel en donder
Ontdek Jupiter, de Romeinse koning van de goden: god van hemel en donder, zijn mythologische rol, familie (Pluto, Ceres) en overeenkomsten met Zeus.
Jupiter (Latijn: Iuppiter) is de koning van de goden in de Romeinse mythologie. Hij was de god van de hemel en de donder. In de Griekse mythologie staat hij bekend als Zeus. Zijn broer heette Pluto en zijn zus Ceres.
Kenmerken en symbolen
Jupiter wordt meestal weergegeven als een machtige, volwassen man met baard, gezeten op een troon of staand met een bliksemschicht in zijn hand. Bekende symbolen die met hem geassocieerd worden zijn:
- de bliksemschicht (bliksem)
- de adelaar, vaak als zijn heilige vogel
- de eik, boom die met hem verbonden is
- koninklijke attributen zoals troon en scepter
Rol en verering
Als oppergod was Jupiter niet alleen heerser van de hemel en van de natuurelementen, maar ook beschermer van het staatsbestel, van wet en recht en van eed en verbond. Romeinse magistraten en soldaten deden vaak een beroep op Jupiter bij plechtige eedsafleggingen en staatsceremonies. Zijn officiële titel in de Romeinse staatscultus was vaak Jupiter Optimus Maximus (“de beste en grootste Jupiter”).
De hoofdpriester van Jupiter heette de flamen Dialis, één van de belangrijkste priesters in Rome. Ook de Capitoline Triade — Jupiter, Juno en Minerva — speelde een centrale rol in de staatsreligie.
Mythen en familie
Net als zijn Griekse tegenhanger Zeus speelt Jupiter in vele mythen een actieve rol: hij verslaat de oudere generatie goden (de Titans/Saturnus in de Romeinse vertelling), deelt de wereld in met zijn broers en grijpt vaak in in de levens van stervelingen en goden. In vele verhalen treedt hij op als de machtige vaderfiguur, maar ook als minnaar die zich regelmatig in verschillende gedaanten aan sterfelijke vrouwen vertoont (bekende mythen betreffen bijvoorbeeld Europa en Io in de Griekse-Romeinse traditie).
Veel andere goden en halfgoden werden als kinderen of nakomelingen van Jupiter beschouwd, zoals Mars, Minerva en Mercurius in de populaire Romeinse traditie.
Belangrijke tempels en feesten
Een van de belangrijkste heiligdommen was de Tempel van Jupiter Optimus Maximus op het Capitool (de Capitoline Hill) in Rome. Verder bestonden er talloze lokale tempels en culten, zoals Jupiter Latiaris op de Albanus Mons en verschillende exemplaren verspreid over het Romeinse rijk.
Een aantal feesten en openbare plechtigheden, waaronder offers en spelen (ludi), waren aan Jupiter gewijd. In het Romeinse religieuze jaar hadden zijn rituelen en ceremoniën een centrale plaats bij staatsplechtigheden en militair succes.
Nalatenschap
Door de eeuwen heen werd Jupiter in kunst en literatuur vaak gebruikt als symbool van opperste macht en rechtvaardigheid. Met de Romeinse expansie verspreidden Romeinse voorstellingen van Jupiter zich over Europa en het Middellandse Zeegebied. Zijn Griekse equivalent Zeus zorgt ervoor dat veel mythologische verhalen en beeldmotieven met elkaar verweven zijn gebleven.
Het leven van Jupiter
Geboorte
Saturnus, de vorige koning van de goden, begon de kinderen die hij met zijn vrouw Ops (Grieks equivalent Rhea) had, in te slikken toen ze geboren werden. Hij was namelijk gewaarschuwd dat een van zijn kinderen hem ten val zou brengen. Saturnus slikte de kinderen Neptunus, Pluto, Ceres, Juno en Vesta in. Toen Ops zich realiseerde dat zij zwanger was van Jupiter, kreeg zij de baby in het geheim en verhuisde naar Kreta, waarbij zij Saturnus een in babykleertjes gewikkelde steen gaf om op te eten. Saturnus geloofde dat hij Jupiter had opgegeten en Jupiter werd gered.
Het omverwerpen van Saturnus
Nadat Jupiter door zijn moeder was opgevoed, was het zijn lot om zijn eigen vader, Saturnus, over te nemen als wraak voor alles wat hij zijn broers en zussen in het verleden had aangedaan. Toen Jupiter opgroeide, liet hij Saturnus alle kinderen die hij had opgeslokt uitbraken. Alle broers en zussen bundelden hun krachten en wierpen Saturnus omver.
Strijd der Titanen
Toen verklaarden zij, met de hulp van de Cyclopen en de Honderdhandige Reuzen, de oorlog aan Saturnus en de andere Titanen. Jupiter versloeg uiteindelijk de Titanen en zij werden gevangen gezet in Tartarus.
Het universum verdelen
Jupiter en zijn broers verdeelden het universum in drie delen. Jupiter kreeg de hemel, Neptunus de zee en Pluto de onderwereld. Zo werd Jupiter de koning van de goden.
Gerelateerde pagina's
- Tinia - Etruskische mythologie equivalent aan Jupiter
- Zeus - Griekse mythologie equivalent aan Jupiter
- Odin - Norse mythologie equivalent aan Jupiter
Zoek in de encyclopedie