Metropolis (1927) is een West-Duitse stomme science drama film. Hij is geschreven en geregisseerd door Fritz Lang. Hij werd gemaakt in Duitsland. Het was de duurste stomme film van die tijd. De film speelt zich af in 2026 in een stadstaat genaamd Metropolis. De mensen zijn verdeeld in twee groepen. De ene groep zijn de denkers. Zij leven in luxe op de aarde. De andere groep zijn de arbeiders. Zij werken onder de grond. Zij maken het leven van de denkers mogelijk. De film bevat speciale effecten en decorontwerpen. Lang liet zich voor de decors inspireren door Manhattan. De film ging in Duitsland in januari 1927 in première. In de Verenigde Staten ging hij in maart 1927 in première. De Amerikaanse prent is de enige overgebleven kopie.

Inhoud (korte samenvatting)

De stad Metropolis is een futuristische metropool waarin de samenleving scherp is verdeeld tussen de rijke planners (de "denkers") die in luxe leven boven, en de arbeiders die ondergronds de machines bedienen. Freder, zoon van de stadshoofd Joh Fredersen, ontdekt door toeval de erbarmelijke omstandigheden van de arbeiders en raakt betrokken bij de idealistische Maria, die oproept tot vrede en menselijkheid tussen de klassen. Tegelijk probeert de wetenschapper Rotwang zijn verwoestende plannen uit te voeren door een robot na te bouwen die Maria imiteert en zo onrust en vernietiging te zaaien. De film bouwt op naar een conflict tussen menselijkheid en techniek, waarbij de uitkomst uiteindelijk draait om het verbinden van "hoofd" en "hand" door het "hart" als bemiddelaar.

Belangrijke cast en crew

  • Brigitte Helm — Maria / Maschinenmensch (de robot)
  • Gustav Fröhlich — Freder, de zoon van Joh Fredersen
  • Alfred Abel — Joh Fredersen, de leider van Metropolis
  • Rudolf Klein-Rogge — Rotwang, de wetenschapper
  • Regie en scenario — Fritz Lang (met medewerking van Thea von Harbou)
  • Producent — Erich Pommer (UFA)
  • Muziek — Gottfried Huppertz
  • Decors / production design — Erich Kettelhut, Otto Hunte, Karl Vollbrecht
  • Speciale effecten — onder meer het gebruik van de Schüfftan-procedure

Productie en stijl

Metropolis is een hoogtepunt van het Duitse expressionisme in de filmkunst. De productie was uitzonderlijk ambitieus en duur voor die periode: enorme decors, grootschalige massa‑scènes en spectaculaire miniaturen werden gecombineerd om een visueel overdonderende toekomststad te scheppen. Lang liet zich inspireren door moderne stadsgezichten zoals Manhattan, en de sets benadrukken scherpe lijnen, torenhoge gebouwen en dramatische verlichting — kenmerken die de film een monumentale, bijna architectonische uitstraling geven.

Speciale effecten en muziek

De film werkte met baanbrekende technieken voor zijn tijd, onder andere de Schüfftan‑procedure (een vroeg trucageproces dat spiegels en reflecties gebruikt om miniaturen te integreren met live‑action), uitgebreide miniaturen, matte paintings en ingewikkelde camerawerk. De originele filmmuziek van Gottfried Huppertz is symfonisch van opzet en gebruikt leidmotieven; die score speelt een belangrijke rol bij de dramatische opbouw en sfeer van de film en wordt vaak hergebruikt bij vertoningen met live‑orkest of bij restorations.

Ontvangst, versies en restauratie

Bij de première in 1927 kreeg Metropolis wisselende kritieken: men prees de visuele kracht en de technische bravoure, maar sommige critici vonden de verhaallijn melodramatisch of moraliserend. Na de oorspronkelijke release werd de film in verschillende landen sterk ingekort en aangepast; de korte Amerikaanse versie circuleerde lange tijd als de bekendste kopie. Gedurende decennia ontbrak een groot deel van het oorspronkelijke filmmateriaal.

In 2008 werd in Argentinië een 16mm‑kopie gevonden met lange, tot dan toe voor verloren gehouden scènes. Dankzij deze vondst kon een veel completere restauratie worden uitgevoerd die in 2010 openbaar werd gemaakt. Sindsdien bestaan meerdere gerestaureerde versies die dichter bij Langs oorspronkelijke visie komen; de verschillende versies lopen in lengte uiteen, afhankelijk van welke herontdekte scènes zijn opgenomen.

Thema's en betekenis

De film behandelt thema's als klassenstrijd, de gevaren en beloften van technologie, ontmenselijking door industrialisatie en de noodzaak van verzoening tussen verschillende sociale groepen. Een centraal motief is de uitspraak dat het hart de bemiddelaar moet zijn tussen hoofd (de planners) en hand (de arbeiders) — die morele boodschap draagt de film doorheen zijn spectaculaire beelden.

Invloed en nalatenschap

Metropolis heeft een blijvende invloed gehad op de sciencefiction en filmkunst in het algemeen. Beelden zoals de robot‑Maria en de futuristische stad beïnvloedden talloze latere films, ontwerpers en kunstenaars. Tegenwoordig wordt de film algemeen beschouwd als een meesterwerk van de stomme film en een mijlpaal in de ontwikkeling van visuele effecten en scenografie.

Praktische informatie

  • Speeljaar: 1927
  • Speelplaatsing: fictieve stadstaat Metropolis, jaar 2026
  • Taal: stomme film met intertitels (oorspronkelijk Duitse intertitels)

Met de herontdekkingen en restauraties is Metropolis tegenwoordig in tal van versies te zien: sommige vertoningen volgen de meer gebruikelijke (kortere) cuts, andere tonen de uitgebreide restauratie die sinds 2010 beschikbaar is en zoveel mogelijk ontbrekende scènes heeft gereconstrueerd.