Een nomogram of afstemmingsgrafiek of abaque, is een grafiek voor berekeningen. Het is een tweedimensionaal diagram dat een berekening geeft van een wiskundige functie.
Het vakgebied van de nomografie werd in 1884 uitgevonden door de Franse ingenieur Philbert Maurice d'Ocagne (1862-1938). Het werd jarenlang gebruikt om ingenieurs te voorzien van snelle grafische berekeningen van ingewikkelde formules. Nomogrammen gebruiken een parallel coördinatenstelsel dat door d'Ocagne werd uitgevonden in plaats van de standaard cartesiaanse coördinaten.
Een nomogram bestaat uit een reeks van n schalen, één voor elke variabele in een vergelijking. Door de waarden van n-1 variabelen te kennen, kan de waarde van de onbekende variabele worden gevonden, of door de waarden van enkele variabelen vast te leggen, kan het verband tussen de niet-vastgelegde variabelen worden bestudeerd.
Het resultaat wordt verkregen door een liniaal over de bekende waarden op de schalen te leggen en de onbekende waarde af te lezen van waar deze de schaal voor die variabele kruist. De virtuele of getekende lijn die door de liniaal wordt gevormd, wordt een indexlijn of isopleth genoemd.
