Theodore Van Kirk (27 februari 1921 - 28 juli 2014) was een Amerikaans militair en officier in de United States Army Air Forces. Hij stond bekend als de navigator van het B-29 vliegtuig Enola Gay, dat op 6 augustus 1945 de eerste inzet van een kernwapen in oorlogstijd uitvoerde.

Rol bij de missie van 6 augustus 1945

Als navigator van de Enola Gay was Van Kirk verantwoordelijk voor de koersberekening, het bepalen van het loslaatpunt en het veilig begeleiden van het vliegtuig naar de doelbestemming. De bemanning voerde de opdracht uit als onderdeel van de 509th Composite Group; het wapen dat op Hiroshima liet vallen werd aangeduid als "Little Boy". Van Kirk speelde een centrale rol bij de voorbereiding en uitvoering van de vlucht, waaronder navigatieplanning, weer- en routeberekeningen en coördinatie met de rest van de bemanning.

Achtergrond en naoorlogse leven

Van Kirk werd op 27 februari 1921 geboren. Na de Tweede Wereldoorlog keerde hij terug naar het burgerleven, waar hij verschillende banen had en later ook deelnam aan veteranenbijeenkomsten en interviews over de missie. In publieke optredens en gesprekken benadrukte hij vaak dat hij zijn taak als navigator uitvoerde in het kader van een militaire opdracht en dat de bemanning handelde volgens bevelen en de toen geldende militaire en politieke besluiten.

Controverse en nalatenschap

De inzet van de atoombom op Hiroshima en de rol van de bemanning van de Enola Gay blijven onderwerp van intens debat en reflectie. Voor sommigen markeert de missie het einde van de Tweede Wereldoorlog en een daad die levens spaarde door een geplande invasie te vermijden; voor anderen is het een ingrijpend voorbeeld van de verwoestende gevolgen van nucleair wapengebruik. Van Kirk zelf trad meerdere malen naar buiten om zijn herinneringen te delen en zijn perspectief te geven, waarmee hij een vaste plek kreeg in de discussie over de morele en historische betekenis van die gebeurtenis.

Overlijden

Van Kirk overleed op 28 juli 2014 in Stone Mountain, Georgia op 93‑jarige leeftijd aan een natuurlijke dood. Hij was het laatste overlevende lid van de bemanning van de Enola Gay, waarmee zijn overlijden het einde van een directe bemanningslink met die specifieke vlucht betekende.