Keizer Kaika (開化天皇, Kaika-tennō) is de 9e keizer van Japan, volgens de traditionele volgorde van opvolging. Historici beschouwen keizer Kaika als een legendarisch persoon; en de naam Kaika-tennō werd voor hem postuum gecreëerd door latere generaties.

Er kunnen geen bepaalde data worden toegewezen aan het leven of de heerschappij van de keizer. De gebruikelijke aanvaarde namen en de volgorde van de vroege keizers mochten niet worden bevestigd als "traditioneel" tot de heerschappij van keizer Kammu, die de 50ste monarch van de Yamato-dynastie was.

De Gukanshō registreert dat Kaika regeerde vanuit het paleis van Isakawa-no-miya in Kasuga in wat bekend zal worden als de provincie Yamato.

Bronnen en vermeldingen
De vroegste schriftelijke vermeldingen van keizer Kaika staan in klassieke Japanse kronieken zoals de Kojiki en de Nihon Shoki. Deze werken combineren mythische verhalen met genealogieën die bedoeld waren om de legitimiteit van de keizerlijke lijn te bevestigen. Latere historische werken zoals de Gukanshō herhalen en systematiseren deze tradities, maar leveren geen onafhankelijke, door archeologie ondersteunde data voor Kaika’s bestaan.

Naam en betekenis
De naam Kaika (開化) is een postume keizerlijke naam. De kanji kunnen worden opgevat als iets in de trant van 'opbloei', 'opening' of 'ontwikkeling' — aanwijzingen dat latere hofhistorici deze naam kozen met symbolische betekenis. Zoals bij vele zeer vroege keizers werd de postume naam pas eeuwen na de vermeende persoon toegekend.

Historiciteit en modern onderzoek
Moderne historici en archeologen beschouwen Kaika en meerdere van zijn voorgangers als legendarische of half-geschikte figuren. Er ontbreekt direct schriftelijk bewijs uit hun veronderstelde leefperiode en er zijn geen eenduidige archeologische vondsten die hun vorstendom bevestigen. Veel onderzoekers denken dat de vroegste namen in de keizerlijke lijst misschien samenvattingen zijn van regionale leiders, mythen of latere constructies die de continuïteit van de Yamato-heerschappij moesten illustreren. Betrouwbare, door bronnen en materiële vondsten ondersteunde kronologieën beginnen pas veel later, en in de traditionele volgorde is het pas vanaf de regeringsperiode van keizer Kammu dat de volgorde als historisch bevestigd wordt beschouwd.

Graf en materiële sporen
Voor vele van de vroegste, traditioneel genoemde keizers wijst het Japanse keizerlijk huishouden (Imperial Household Agency) bepaalde grafheuvels (misasagi) of gedenkplaatsen aan. Voor keizer Kaika bestaan geen archeologisch bevestigde graftombes of materiële sporen die zijn historische bestaan aantonen. Daardoor blijft het onmogelijk om zijn persoon met zekerheid in de geschiedenis te plaatsen.

Culturele en symbolische rol
Ondanks het gebrek aan historische bevestiging heeft Kaika in de Japanse traditie een plaats in de continuïteit van de keizerlijke genealogie. Die genealogie speelde een belangrijke rol in de vormgeving van staatsideologie, Shinto-rituelen en de legitimiteit van latere heersers. Het opnemen van figuren als Kaika in officiële lijsten zorgde ervoor dat de keizerlijke lijn kon worden voorgesteld als ononderbroken en oeroud.

Belangrijke teksten

  • Kojiki (oude mythologische en geschiedkundige kroniek)
  • Nihon Shoki (meer uitgebreide nationale kroniek)
  • Gukanshō (middeleeuwse geschiedbeschrijving met interpretaties van de keizerlijke geschiedenis)

Samenvattend: Keizer Kaika is een traditionele figuur uit de vroege keizerlijke lijst van Japan. Zijn vermelding staat in de klassieke kronieken, maar er bestaan geen betrouwbare datums of materiële bewijzen voor zijn bestaan; hij wordt daarom door de meeste moderne historici als legendarisch beschouwd.