Sir Godfrey Kneller, 1e baronet (8 augustus 1646 - 19 oktober 1723) was de belangrijkste portretschilder in Engeland aan het einde van de 17e en het begin van de 18e eeuw. Hij was hofschilder van Engelse en Britse vorsten van Charles II tot George I.

Tot zijn belangrijkste werken behoren De Chinese bekeerling (1687); een serie van vier portretten van Isaac Newton; een serie van tien regerende Europese vorsten, waaronder koning Lodewijk XIV van Frankrijk; meer dan 40 "Kit-cat portretten" van leden van de Kit-Cat Club; en tien "schoonheden" van het hof van Willem III. De serie schoonheden moest een vergelijkbare serie van tien schoonheden van het hof van Charles II evenaren. De eerdere portretten waren geschilderd door hofschilder voor hem, Sir Peter Lely.

Levensloop

Herkomst en vestiging in Engeland: Kneller werd geboren in Lübeck in 1646 en kwam als jonge schilder naar West-Europa om zijn opleiding voort te zetten. Hij vestigde zich uiteindelijk in Londen, waar hij gedurende bijna vijftig jaar het belangrijkste portretatelier van het land leidde. Hij werd in de loop van zijn carrière door vorsten en de hogere adel geëerd: hij kreeg een riddertitel en werd later tot baronet verheven.

Stijl en werkwijze

Portretstijl: Knellers portretten tonen vaak een combinatie van glans en grandeur die goed aansloot bij de smaak van het hof en de aristocratie. Hij schilderde zowel statige, full-length portretten als kleine, elegante hoofden en was bedreven in het weergeven van rijke stoffen, juwelen en decoratieve details. Zijn portretten zijn doorgaans gunstig en flatterend voor de geportretteerden.

Atelierpraktijk: Kneller leidde een groot atelier met meerdere assistenten en leerlingen. Dat stelde hem in staat om veel opdrachten aan te nemen en varianten en kopieën van succesvolle composities te leveren. Veel werken uit zijn hand zijn het resultaat van samenwerking tussen Kneller zelf (vooral de gezichten) en zijn medewerkers (vooral kleding en achtergrond).

Belangrijke werken en opdrachten

Naast de reeds genoemde reeksen en de portretten van vorsten, schilderde Kneller talrijke ministers, diplomaten, schrijvers en wetenschappers van zijn tijd. Zijn opdrachten kwamen uit hofkringen, de Kit-Cat Club en rijke particuliere opdrachtgevers. Zijn portretten van Isaac Newton en de reeks van regerende vorsten laten zien hoe hij zowel individuele gelijkenis als representatiekracht kon combineren.

Invloed en nalatenschap

Kneller speelde een bepalende rol in de ontwikkeling van de Engelse portretkunst na Peter Lely. Hij legde een conventie vast voor hoffelijke en ceremoniële portretten die in de achttiende eeuw door andere kunstenaars verder ontwikkeld werd. Zijn grote productie en het ateliermodel dat hij hanteerde hadden ook invloed op hoe commerciële portretschilderkunst georganiseerd werd in Londen.

Veel van Knellers portretten bevinden zich tegenwoordig in belangrijke collecties en musea, en verschijnen nog geregeld in tentoonstellingen over de kunst en samenleving van het Stuart- en Georgiaan-tijdperk. Hoewel latere kunstenaars als Reynolds en Gainsborough in artistieke roem sommige van zijn rol overnamen, blijft Kneller essentieel voor het beeld van de Engelse elite rond 1700.

Waar te zien

  • Werk van Kneller is te vinden in grote Britse collecties en in particuliere verzamelingen; voorbeelden zijn te zien in het Royal Collection en verschillende stedelijke musea.
  • Veel van zijn portretten, waaronder exemplaren uit de Kit-Cat serie en koninklijke portretten, worden bewaard in nationale en regionale musea en wisselen regelmatig van locatie in tentoonstellingen over Engelse portretkunst.