Paus Stephanus VI (896–897): Kadaversynode en zijn gewelddadige einde
Paus Stephanus VI (896–897): het schokkende verhaal van de Kadaversynode, intriges en zijn gewelddadige einde — cruciale episode in middeleeuwse pausgeschiedenis.
Paus Stephanus VI (Latijn: Stephanus VI; overleden augustus 897) was bisschop van Rome. Hij was paus van de Pauselijke Staten van 22 mei 896 tot zijn dood. Hij is vooral bekend vanwege de strijd tegen de Kadaversynode, die uiteindelijk tot zijn ondergang en dood leidde.
Stephanus VI trad aan in een periode van hevige politieke en kerkelijke onrust. Na de dood van zijn voorganger paus Formosus (die in 896 was overleden) waren er sterke tegenstellingen tussen verschillende wereldlijke machthebbers en Romeinse facties. Veel geschillen draaiden om de vraag wie het recht had om de keizerlijke titulatuur en kerkelijke ambten te erkennen en om de geldigheid van de wijdingen en benoemingen die Formosus had uitgevoerd.
De Kadaversynode (de beruchte postume rechtszaak tegen paus Formosus) vond plaats onder het pontificaat van Stephanus VI. Volgens hedendaagse bronnen werd het ontzielde lichaam van Formosus opgegraven, in pauselijke gewaden gekleed en voor een synode geplaatst om zich te verantwoorden voor beschuldigingen zoals schending van kerkelijke regels en onwettige aanvaarding van het pausambt. Het corpus werd formeel beschuldigd, veroordeeld en de handelingen van Formosus – onder meer zijn wijdingen en benoemingen – werden nietig verklaard. Tijdens en na de zitting werd het lijk onteerd: er zijn berichten dat de zegenende vingers werden afgesneden en dat het lichaam werd mishandeld en weggegooid. Latere clerici en kroniekschrijvers beschrijven de gebeurtenis in schrille bewoordingen; details verschillen per bron en waren sterk gekleurd door partijstandpunten.
De Kadaversynode veroorzaakte hevige verontwaardiging onder grote delen van het Romeinse volk en het geestelijkheidscorps. Het gevolg was politieke onrust en rellen tegen Stephanus VI en zijn aanhangers. Als direct resultaat van die onrust werd Stephanus afgezet en gevangengenomen; uiteindelijk werd hij in augustus 897 door demonstranten gewurgd. Kort na zijn dood keerden latere machthebbers zich tegen de uitspraken van de Kadaversynode: de veroordeling van Formosus werd later door volgende pausen ongedaan gemaakt en Formosus’ reputatie werd hersteld.
De zaak van Stephanus VI en de Kadaversynode wordt vaak aangehaald als voorbeeld van de extreme verstrengeling van kerkelijke en wereldlijke macht in het laat-9e-eeuwse Italië en van de politieke instabiliteit van de pauselijke stoel in die periode. Historische bronnen over de gebeurtenissen — zoals kronieken en verslagen van tijdgenoten — zijn politiek geladen, zodat sommige details onzeker blijven; desalniettemin staat de Kadaversynode in de historiografie beschreven als een unieke en schokkende episode in de geschiedenis van het pausdom.
Zoek in de encyclopedie