Michael Ellis DeBakey (7 september 1908 - 11 juli 2008) was een Amerikaanse hartchirurg die algemeen wordt beschouwd als een van de belangrijkste pioniers in de moderne hart- en vaatchirurgie. Gedurende een carrière van meer dan zeventig jaar introduceerde hij nieuwe operatie- en behandelmethoden, ontwierp instrumenten en beïnvloedde de organisatie van militaire en civiele traumazorg wereldwijd.

Jeugd en opleiding

DeBakey werd geboren als Michel Dabaghi op 7 september 1908 in Lake Charles, Louisiana. Zijn ouders waren geboren in Libanon en emigreerden naar de Verenigde Staten voordat hij werd geboren. Al op jonge leeftijd toonde hij grote belangstelling voor de geneeskunde. Hij studeerde aan de Tulane University, waar hij ook geneeskunde studeerde. Tijdens zijn studententijd ontwikkelde hij praktische vaardigheden en interesse in experimentele chirurgie en instrumentontwikkeling.

Innovaties en wetenschappelijke bijdrage

DeBakey was een productieve en invloedrijke chirurg-onderzoeker. Hij speelde een centrale rol in de ontwikkeling van technieken voor vaatchirurgie en aortachirurgie en introduceerde het gebruik van synthetische vaatprothesen voor het herstellen van beschadigde bloedvaten. Een van zijn vroegste en meest belangrijke uitvindingen was de rolpomp, die hij ontwikkelde toen hij nog aan de Tulane University studeerde (circa 23-jarige leeftijd). Deze rolpomp werd later een essentieel onderdeel van hart-longmachines en maakte complexere openhartoperaties mogelijk doordat ze de circulatie tijdens de ingreep kon ondersteunen.

Naast instrumenten en protheses publiceerde DeBakey honderden wetenschappelijke artikelen en was hij een invloedrijk docent en mentor. Vele generaties chirurgen van over de hele wereld werden door hem opgeleid of beïnvloed door zijn werk.

Militaire geneeskunde en invloed op M*A*S*H

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was DeBakey betrokken bij de organisatie van medische zorg voor gewonde soldaten. Hij pleitte voor het principe om verplaatste chirurgische eenheden en gespecialiseerde artsen dichter bij de frontlinie te hebben, zodat ernstig gewonde soldaten sneller behandeld konden worden. Zijn ideeën droegen bij aan de invoering van efficiëntere verplaatsbare chirurgische hospitaalsystemen. Deze filosofie en organisatorische ideeën waren mede-inspiratie voor de latere Mobiele Leger Chirurgische Ziekenhuizen (ook wel MASH-eenheden genoemd), die tijdens de Koreaanse oorlog effectiviteit toonden bij het terugdringen van sterfte onder gewonde militairen.

Samenwerking, conflict en verzoening met Denton Cooley

DeBakey werkte samen met andere prominente hartchirurgen, waaronder Denton Cooley. Hun samenwerking en vriendschap liepen in de jaren zestig spaak door een hooggeprofileerde controverse rond het implanteren van een kunstmatig hart; DeBakey bekritiseerde de wijze waarop dat eerste implantaat door Cooley werd geplaatst en verwijderd. Het conflict had persoonlijke en professionele gevolgen en duurde vele jaren, maar de twee heren legden hun meningsverschillen uiteindelijk bij en herstelden hun relatie; in 2007 stonden ze weer op goede voet met elkaar.

Patiënten, beroemdheden en latere jaren

DeBakey opereerde een groot aantal patiënten, waaronder staatshoofden en andere invloedrijke personen. Tot zijn patiënten behoorde onder meer de Russische president Boris Jeltsin, die in de jaren negentig een hartoperatie onderging waarbij DeBakey betrokken was.

Een opmerkelijk aspect van DeBakeys loopbaan was dat hij tot op hoge leeftijd actief bleef in de kliniek en op operatietafel stond. In 2005 kreeg hij zelf te maken met een ernstig hartprobleem. Aanvankelijk weigerde hij een operatie, maar toen zijn toestand verslechterde nam het medische team toch het besluit hem te behandelen. Na de ingreep herstelde hij en gaf later aan blij te zijn dat de operatie was uitgevoerd.

Loopbaan, onderwijs en nalatenschap

DeBakey was jarenlang verbonden aan instellingen in Houston, waaronder het Baylor College of Medicine en het Methodist Hospital, en speelde een belangrijke rol bij de opbouw van die centra tot leidende opleidings- en behandelplaatsen. Zijn naam leeft voort in meerdere instituten en ziekenhuizen, zoals het Michael E. DeBakey Veterans Affairs Medical Center in Houston. Zijn wetenschappelijke publicaties, uitvindingen en de vele chirurgen die onder zijn leiding werden opgeleid vormen een langdurige erfenis voor de cardiothoracale en vaatchirurgie.

Hij ontving tijdens zijn leven talrijke nationale en internationale onderscheidingen en eerbetonen voor zijn bijdrage aan de geneeskunde, en werd gezien als een van de grootste chirurgen van de twintigste eeuw.

Overlijden en familie

Op 11 juli 2008 stierf DeBakey op 99-jarige leeftijd aan een natuurlijke dood. Uit zijn persoonlijke kring stierven zijn eerste vrouw, twee van zijn zonen en een broer voor hem; hem overleefden onder andere zijn tweede vrouw, een dochter, twee zonen en twee zusters. Zijn langdurige carrière en brede invloed op chirurgie en medische organisatie blijven een referentiepunt in de moderne geneeskunde.