Caradoc (vaak aangeduid als Caradoc Breifbras, wat ongeveer "Caradoc met de korte arm" betekent) is een figuur uit de Arthurlegendes en een ridder van de Ronde Tafel. Zijn verhaal komt vooral voor in middeleeuwse Franse romances en kent varianten in de Keltische en Engelse tradities. De kern van het verhaal legt uit hoe zijn afkomst, een magische aanval en een kuisheidstest zijn leven en reputatie bepaalden.
Afkomst en vroege gebeurtenissen
Caradoc werd opgevoed als zoon van Caradoc de Oudere, koning van Nates. Later blijkt dat zijn moeder een verhouding had met een tovenaar genaamd Eliaures (ook gespeld als Eliavres of vergelijkbare vormen), die in sommige versies zijn werkelijke biologische vader is. In een berucht episode van het verhaal neemt Caradoc deel aan een soort onthoofdingsspel: hij hakt het hoofd van zijn tegenstander af, waarop het afgesneden lijk opeens het hoofd vervangt en verklaart de werkelijke vader van Caradoc te zijn. Deze ontdekking brengt grote vernedering teweeg.
De slang en de verwonding
In woede en wraak sluit Caradoc zijn echte vader op in een toren. Wanneer die probeert te ontsnappen, grijpt de tovenaar naar magie: Eliaures laat een slang zich om Caradocs arm wikkelen. Een heks overtuigt de tovenaar om de slang zich aan Caradocs arm te laten hechten en zijn bloed op te zuigen. Volgens de bekendste versie van het verhaal redt Caradocs vriend Cador hem door een list. Cador plaatst Caradocs zus Guimer in een vat met melk en Caradoc zelf in een vat met zure wijn; de slang kruipt van het ene vat naar het andere en zo kan Cador hem met zijn zwaard doden. De beet of het bloedzuigen van de slang veroorzaakt dat Caradocs arm gaat "verschrompelen" en daardoor krijgt hij de bijnaam Breifbras (letterlijk: korte/kleine arm).
Huwelijk, kuisheidstest en Cirencester
Later in zijn leven trouwt Caradoc met Guignier. Door de schaamte en achterdocht die zijn afkomst en de affaire van zijn moeder bij hem hebben veroorzaakt, blijft Caradoc achterdochtig tegenover trouw en eerbaarheid. Terwijl het paar in Camelot verblijft, laat Caradoc zijn vrouw een kuisheidstest ondergaan om haar onschuld aan te tonen. Guignier slaagt voor die proef. Als beloning voor hun trouw en als erkenning van zijn diensten als ridder krijgen zij de stad Cirencester toegewezen.
Tijd, varianten en thematiek
Er bestaan meerdere varianten van het verhaal van Caradoc; details veranderen tussen Franse romances, de Vulgate-cyclus en latere vertellingen. Thema's die steeds terugkeren zijn schaamte en identiteit (de ontdekking van een verborgen afkomst), verraad en vergelding (de tovenaar en de slang), en beproevingen van kuisheid en eer. Het verhaal weerspiegelt ook bredere middeleeuwse motieven zoals magische straffen, beproevingen van trouw en het belang van reputatie binnen het ridderschap.
Nalatenschap
Caradoc als legendarische figuur is verbonden met zowel literatuur als plaatselijke tradities. De toekenning van Cirencester in de legende verbindt de mythe aan een echte Engelse plaats, en zijn bijnaam Breifbras blijft de magie en het tragische element van zijn verhaal benadrukken. In modern onderzoek wordt het verhaal vaak besproken in studies naar Arthuriana en Keltische invloeden op middeleeuwse romances.