Compact disc (CD): definitie, geschiedenis en specificaties

Ontdek de Compact Disc (CD): definitie, geschiedenis (Philips & Sony), technische specificaties (700 MB/80 min, 120 mm) en verschillen tussen audio-, CD-ROM- en mini-CD's.

Definitie

Een Compact Disc, meestal afgekort als CD, is een ronde, dunne schijf van kunststof waarop digitale informatie wordt opgeslagen en uitgelezen met behulp van een laser. De informatie is in de vorm van een enkele spiraalvormige spoor met “pits” en “lands” die door een lasersensor worden gelezen en omgezet in audio-, beeld- of computerdata.

Geschiedenis

Compact Discs werden onafhankelijk ontwikkeld door Philips en Sony, waarna beide bedrijven vanaf eind jaren 1970 samenwerkten aan het vastleggen van een gemeenschappelijke standaard. In 1982 werd de eerste commerciële standaard voor audio-cd's (de zogenaamde Red Book) vastgesteld en kwamen de eerste commerciële audio-cd's op de markt. CD's namen snel toe in populariteit en vervingen voor veel toepassingen oudere opslagmedia zoals floppydisks, omdat CD's sneller waren en meer informatie konden bevatten.

Belangrijke specificaties

• Fysieke afmetingen: de standaard-CD heeft een diameter van 120 mm. Het middelste gaatje heeft een diameter van ongeveer 1,5 cm.
• Opslagcapaciteit: standaard audio- of data-cd's kunnen doorgaans tot 700 MB aan gegevens bevatten (ongeveer 80 minuten audio). Er bestaan ook oudere en kortere varianten (bijv. 74 minuten ≈ 650 MB).
• Audioformaat: standaard audio-cd's (CD-DA) gebruiken 16-bits PCM met een samplefrequentie van 44,1 kHz in stereo.
• Leeslaser en optica: cd-spelers gebruiken een infrarode laser met een golflengte rond 780 nm en een optische NA van ongeveer 0,45 om de pits en lands te onderscheiden.
• Data-encoding en foutcorrectie: data wordt gemoduleerd met EFM (Eight-to-Fourteen Modulation) en beschermd door complexe foutcorrectie (CIRC – Cross-Interleaved Reed-Solomon Coding) om leesfouten door krassen of stof te tolereren.
• Rotatiesnelheid: de draai- en leessnelheid varieert afhankelijk van de uitleespositie (constant lineaire velocity), waardoor de rotatiesnelheid afneemt van de binnen- naar de buitenrand.

Versies en varianten

• CD-DA (Compact Disc Digital Audio): de standaard voor audio-cd's.
• CD-ROM (Compact Disc - Read Only Memory): cd's met computergegevens; hiervoor bestaat de Yellow Book-standaard.
• CD-R (recordable): beschrijfbare cd's die eenmaal kunnen worden beschreven met behulp van een brander; ze gebruiken een organische kleurstoflaag.
• CD-RW (rewritable): herschrijfbare cd's met een faseovergangsmateriaal waardoor ze meerdere keren gewist en beschreven kunnen worden.
• Mini-CD: kleinere cd's (meestal 80 mm diameter) die voor speciale toepassingen worden gebruikt, zoals het meegeleverde installatiemateriaal of kleine datahoeveelheden (bijvoorbeeld drivers en installatieprogramma's).
• Andere gespecialiseerde formaten: Video CD (VCD), Photo CD, CD-i en mixed-mode schijven (combinatie van audio en data).

Gebruik en impact

CD's hadden vanaf de jaren 1980 een grote impact op muziekproductie, distributie en computerdataopslag. Ze boden verbeterde geluidskwaliteit en grotere duurzaamheid dan analoge media en maakten het mogelijk om digitale software en multimediacontent breed te verspreiden. Later werden ze deels verdrongen door draagbare digitale bestanden (zoals MP3), USB-opslag, flashdrives en streamingdiensten, maar CD's worden nog steeds gebruikt voor archivering, verzameluitgaven en in situaties waar fysieke media gewenst zijn.

Onderhoud en levensduur

De levensduur van een cd hangt af van productiekwaliteit en gebruik. Fysieke beschadigingen zoals krassen op de laag met data kunnen uitlezen bemoeilijken; veel problemen worden echter door foutcorrectie gecompenseerd. Bescherming tegen krassen, direct zonlicht en extreme temperaturen verlengt de levensduur. Beschrijfbare schijven (CD-R) kunnen na verloop van tijd degeneratie van de kleurstof ondervinden, waardoor de houdbaarheid kan variëren tussen enkele jaren tot tientallen jaren, afhankelijk van kwaliteit en opslagcondities.

Samengevat zijn Compact Discs robuuste en eenvoudige dragers van digitale data die vanaf de jaren 1980 grote invloed hebben gehad op audio- en datadistributie. Ze bestaan in verschillende varianten voor verschillende toepassingen en blijven, ondanks nieuwe technologieën, een herkenbare en vaak gebruikte vorm van fysieke media.

Vragen en antwoorden

V: Wat is een Compact Disc?

V: Waarom zijn Compact Discs uitgevonden?

V: Wie heeft Compact Discs uitgevonden?

V: Wanneer werkten Sony en Philips samen om een standaard formaat en technologie te creëren om CD's te lezen?

V: Hoeveel gegevens kan een CD bevatten?

V: Waarvoor worden mini-cd's gebruikt?

V: Wat is de diameter van een normale CD?

Zoek op letter