Debian: vrij GNU-besturingssysteem en populaire Linux-distributie

Debian — vrij GNU-besturingssysteem met keuze uit kernels (Linux, kFreeBSD, Hurd). Populaire, stabiele en veelzijdige distributie; basis voor Ubuntu, ideaal voor desktop en servers.

Debian is een vrij besturingssysteem. Het is een distributie van een besturingssysteem dat bekend staat als het GNU-besturingssysteem, dat kan worden gebruikt met verschillende kernels, waaronder Linux, kFreeBSD en Hurd. In combinatie met deze kernels kan het besturingssysteem respectievelijk Debian GNU/Linux, Debian GNU/kFreeBSD en Debian GNU/Hurd worden genoemd. Debian GNU/Linux is een van de meest complete en populaire GNU/Linux-distributies, waarop vele andere, zoals Ubuntu, zijn gebaseerd.

Geschiedenis en doel

Debian werd in 1993 opgericht door Ian Murdock met het doel een volledig vrije, stabiele en goed onderhouden distributie te maken die door een community wordt ontwikkeld. Het project stelt betrouwbaarheid en vrije software-waarden centraal, vastgelegd in de Debian Social Contract en de Debian Free Software Guidelines (DFSG). Deze documenten bepalen hoe Debian met vrijheid, kwaliteit en gemeenschap omgaat.

Releases en onderhoud

Debian kent drie hoofdbranches die verschillende stabiliteit- en vernieuwingsniveaus bieden:

• stable — de producten die als stabiel en getest worden beschouwd; geschikt voor servers en productieomgevingen.
• testing — nieuwe pakketten die getest worden en de volgende stabiele versie zullen vormen; balans tussen nieuwere software en betrouwbaarheid.
• unstable (ook wel "sid") — plek voor ontwikkeling en snel veranderende pakketten; bedoeld voor ontwikkelaars en testers.

Naast deze takken biedt Debian ook lange termijn ondersteuning (LTS) voor sommige releases en onderhoudsplannen voor beveiligingsupdates via het Debian security team.

Pakketbeheer en software

Debian gebruikt het .deb-pakketformaat en gereedschappen zoals dpkg en APT (Advanced Package Tool) om software te installeren, upgraden en beheren. APT maakt het eenvoudig om van online softwarebronnen te installeren en afhankelijkheden automatisch te verwerken. Er zijn duizenden pakketten beschikbaar in de officiële repositories, gecategoriseerd in componenten zoals main (vrij), contrib en non-free (niet volledig vrij).

Architecturen en toepassingen

Debian ondersteunt een groot aantal hardware-architecturen, van x86 en ARM tot meer nicheplatforms. Daardoor is Debian inzetbaar op:

• servers en datacenters
• desktopcomputers en laptops
• embedded systemen en IoT-apparaten
• ontwikkel- en testomgevingen

Debian is geliefd bij systeembeheerders vanwege de stabiliteit en het brede pakketaanbod, maar met live-images en desktopomgevingen is het ook geschikt voor dagelijkse desktopgebruikers.

Gemeenschap en governance

Debian is een vrijwillig project met bijdragen van ontwikkelaars over de hele wereld. De organisatie wordt bestuurd door de Debian Project Leader (DPL) en diverse teams voor infrastructuur, beveiliging, releasebeheer en meer. Ontwikkelaars en pakketonderhouders werken samen via mailinglijsten, bugtrackers en versiebeheersystemen. Beslissingen worden vaak democratisch genomen of via consensuele processen.

Installatie en ondersteuning

Debian biedt verschillende installatieopties, zoals een vollere installatie-cd, netinst (netinstall), en live-cd/usb-afbeeldingen met grafische omgevingen. De installer kan eenvoudig of geavanceerd gebruikt worden, met ondersteuning voor schijfpartitionering, encryptie en netwerkconfiguratie. Voor ondersteuning kunnen gebruikers terecht bij uitgebreide documentatie, handboeken, wiki's, forums en IRC-kanalen.

Afgeleide distributies

Vanwege zijn stabiliteit en pakketbeheer is Debian de basis voor vele andere distributies. Een bekende afgeleide is Ubuntu, maar er bestaan ook talrijke andere varianten die zich richten op specifieke gebruikersgroepen of toepassingen.

Vrijheid en licenties

Debian benadrukt vrije software en scheidt paketten volgens licentievereisten. Software in de main-component voldoet aan de DFSG; pakketten die afhankelijk zijn van niet-vrije software worden in contrib of non-free geplaatst. Gebruikers kunnen zelf kiezen om niet-vrije firmware of drivers toe te voegen, maar deze zijn expliciet apart gehouden van de kern van het project.

Samenvatting

Debian is een volwassen, community-gedreven en vrij besturingssysteem dat bekendstaat om zijn stabiliteit, brede architectuurondersteuning en sterke focus op vrije software. Het is geschikt voor een breed scala aan toepassingen, van productie-servers tot desktops en ingebedde systemen. De open governance en uitgebreide pakketbronnen maken Debian tot een fundamentele speler in de wereld van GNU/Linux-distributies.

Ontwikkelingsstappen

Softwarepakketten in ontwikkeling worden ofwel geüpload naar de projectdistributie genaamd unstable (ook bekend als sid), ofwel naar het experimentele archief. Softwarepakketten die worden geüpload naar unstable zijn normaal gesproken versies die stabiel genoeg zijn om door de oorspronkelijke upstream-ontwikkelaar te worden uitgebracht, maar met de toegevoegde Debian-specifieke verpakking en andere wijzigingen die door Debian-ontwikkelaars zijn geïntroduceerd. Deze toevoegingen kunnen nieuw en ongetest zijn. Software die nog niet klaar is voor de unstable distributie wordt meestal in het experimentele archief geplaatst.

Nadat een versie van een softwarepakket een bepaalde tijd in unstable is gebleven (afhankelijk van hoe dringend de wijzigingen zijn), wordt dat pakket automatisch verplaatst naar de testdistributie. Het pakket wordt alleen naar de testdistributie verplaatst als er geen ernstige (release-kritieke) bugs in het pakket worden gemeld en als andere software die nodig is voor de functionaliteit van het pakket in aanmerking komt voor opname in de testdistributie.

Aangezien updates van Debian softwarepakketten tussen officiële releases geen nieuwe functies bevatten, kiezen sommigen ervoor om de test- en unstable distributies te gebruiken voor hun nieuwere pakketten. Deze distributies zijn echter minder getest dan stable, en unstable krijgt niet tijdig beveiligingsupdates. Met name onvoorzichtige upgrades naar werkende unstable pakketten kunnen de functionaliteit van de software soms ernstig verstoren. Sinds 9 september 2005 worden de beveiligingsupdates van de testdistributies geleverd door het testing security team.

Nadat de pakketten in de testfase zijn gerijpt en de doelstellingen voor de volgende release zijn gehaald, wordt de testdistributie de volgende stabiele release. De laatste stabiele release van Debian (Buster) is 10.0, uitgebracht op 6 juli 2019. De volgende release heeft de codenaam "Bullseye".

Geschiedenis van de release

Legenda

Versie niet langer ondersteund

Release nog steeds ondersteund

Toekomstige release

 

Versie	Codenaam	Verschijningsdatum	Havens	Pakketten	Ondersteund tot	Opmerkingen
1.1	buzz	17 juni 1996	1	474	1996	dpkg, ELF overgang, Linux 2.0
1.2	rex	12 december 1996	1	848	1996	-
1.3	bo	5 juni 1997	1	974	1997	-
2.0	hamm	24 juli 1998	2	≈ 1,500	1998	glibc overgang, nieuwe architectuur: m68k
2.1	slink	9 maart 1999	4	≈ 2,250	2000-12	APT, nieuwe architecturen: alpha, sparc
2.2	aardappel	15 augustus 2000	6	≈ 3,900	2003-04	Nieuwe architecturen: arm, powerpc
3.0	woody	19 juli 2002	11	≈ 8,500	2006-08	Nieuwe architecturen: hppa, ia64, mips, mipsel, s390
3.1	sarge	6 juni 2005	11	≈ 15,400	2008-04	Modulair installatieprogramma, semi-officiële amd64-ondersteuning.
4.0	ets	8 april 2007	11	≈ 18,000	2010-02-15	Nieuwe architectuur: amd64, vervallen architectuur: m68k. Grafisch installatieprogramma, udev overgang, modulaire X.Org overgang. Laatste update 4.0r9 werd uitgebracht 2010-05-22
5.0	lenny	14 februari 2009	11+1	≈ 23,000	2012-02-06	Nieuwe architectuur/binaire ABI: armel. SPARC 32-bit hardware ondersteuning komt te vervallen. Volledige ondersteuning voor Eee PC. Laatste update 5.0.8 werd uitgebracht op 2011-01-22.
6.0	knijp	6 februari 2011	9+2	≈ 29,000	2016-02-29	Nieuwe architecturen/kernels: kfreebsd-i386, kfreebsd-amd64, vervallen architecturen: alpha, arm. eglibc ten gunste van glibc.
7	piepende	4 mei 2013	13	≈ 36,000	2018-05
8	jessie	25-26 april 2015	10	≈ 43,000	2020-04
9	stretch	17 juni 2017	10	≈ 52,000	2022-06
10	buster	6 juli 2019	10	≈ 58,000	2024-06
11	bullseye	14 augustus 2021	9	59,551	2026-06

^A 11 architecturen + 1 extra ARM binaire ABI (armel)

^B 9 architecturen met Linux-kernel + 2 architecturen met FreeBSD-kernel

Als gevolg van een incident met een CD-verkoper die een onofficiële en gebroken release maakte met het label 1.0, is er nooit een officiële 1.0 release gemaakt.

 
Een Debian 4.0 Box Cover  

Vragen en antwoorden

V: Wat is Debian?

V: Welke kernels kunnen worden gebruikt met Debian?

V: Hoe wordt de combinatie van deze kernels genoemd?

V: Is Debian één van de meest complete en populaire GNU/Linux distributies?

V: Zijn er andere distributies gebaseerd op Debian?

V: Zijn er kosten verbonden aan het gebruik van het besturingssysteem?

Zoek op letter