Interneringskamp Drancy: Frans concentratiekamp tijdens Tweede Wereldoorlog

Interneringskamp Drancy: onthutsende geschiedenis van het Franse concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog — deportaties, slachtoffers en de rol van Alois Brunner.

Het interneringskamp van Drancy was een concentratie- en doorgangskamp in Frankrijk tijdens de bezetting door nazi-Duitsland in de periode van de Tweede Wereldoorlog. Het kamp werd vanaf 1941 ingericht om Joden te verzamelen — in het bijzonder buitenlandse Joden die vóór of tijdens de inval naar Frankrijk waren gevlucht — en later door te sturen naar de vernietigingskampen in het oosten. Vanuit Drancy werden mensen per trein (de zogenoemde konvooien) naar concentratie- en vernietigingskampen gedeporteerd; de meesten keerden niet levend terug. Bijna 70.000 mensen werden opgepakt en doorgezonden, waaronder Franse en buitenlandse Joden, verzetsstrijders, Roma en anderen die door de Duitse bezetter en collaborerende Franse autoriteiten als “ongewenst” werden bestempeld. Tot 1943 beheerden de Franse politie en bestuurlijke diensten het kamp onder Duits toezicht; daarna werden de Fransen uit het directe beheer teruggetrokken en nam de Duitse SS, onder meer vertegenwoordigd door Alois Brunner, de leiding over, waardoor de deportaties systematischer en grootschaliger werden uitgevoerd.

Ontstaan en inrichting

Drancy bevond zich in de Parijse voorstad Drancy, in woonblokken die ook wel bekendstonden als de Cité de la Muette. De inrichting van het kamp maakte gebruik van bestaande appartementengebouwen met een omheinde binnenplaats; zij werden omgevormd tot een bewaakte gevangenis met wachttorens, prikkeldraad en strenge toegangscodes. Het kamp fungeerde niet primair als werkkamp maar vooral als transitcentrum: mensen werden er verzameld, geregistreerd en klaargemaakt voor transport per goederentrein naar de oostelijke concentratiekampen.

Leven in het kamp

De omstandigheden in Drancy waren zwaar: er was ernstige overbevolking, beperkte sanitaire voorzieningen, onvoldoende voedsel en gebrekkige medische zorg. Gezinnen, kinderen en ouderen werden samengehouden in krappe cellen of gemeenschappelijke zalen. De interne organisatie was deels in handen van een door de bezetter erkend Joods comité dat beperkte administratie verzorgde; dat comité had echter geen echte macht om de deportaties of de gevangenneming te voorkomen.

Deportaties en vervolging

Vanaf 1942 vonden massale deportaties plaats. Een van de beruchtste acties die met Drancy samenhing was de razzia van het Vélodrome d'Hiver in juli 1942, toen duizenden mannen, vrouwen en kinderen in Parijs en omliggende gebieden werden opgepakt en via Drancy naar vernietigingskampen werden gestuurd. De grote meerderheid van de gedeporteerden werd naar Auschwitz en andere vernietigingskampen in bezet Polen gestuurd, waar direct selectie en moord vaak volgden.

Bevrijding en nasleep

Toen het kamp in 1944 werd bevrijd, verbleven er nog honderden tot ongeveer 1.500 geïnterneerden — onder wie enkelen die door omstandigheden of toevalligheden ontsnapten aan deportatie. Na de oorlog zijn pogingen ondernomen om verantwoordelijken te berechten. Alois Brunner, een van de personen die in Drancy een grote rol speelde bij de organisatie van deportaties, werd in verschillende landen bij verstek veroordeeld — onder meer door Franse rechtbanken. Brunner wist echter lange tijd aan arrestatie te ontkomen en verbleef decennialang in het buitenland; hij wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste gezochte oorlogsmisdadigers van de tweede helft van de twintigste eeuw en overleed vermoedelijk rond 2010.

Herinnering en onderzoek

Na de oorlog is Drancy uitgegroeid tot een belangrijke plaats van herinnering aan de Holocaust in Frankrijk. Op de locatie en in de omgeving zijn gedenktekens en educatieve voorzieningen opgericht om aandacht te vragen voor wat er gebeurde en om de persoonlijke verhalen van de slachtoffers en overlevenden te bewaren. Het kamp en de gebeurtenissen errond worden intensief bestudeerd door historici; jurisprudentie en archiefonderzoeken hebben veel informatie opgeleverd over de samenwerking tussen Duitse bezetters en Franse politiediensten, de rol van de Vichy-regering en het lot van gedeporteerde gemeenschappen.

Belang voor geschiedschrijving

Het interneringskamp van Drancy illustreert de systematische aard van de vervolging van Joden en andere bevolkingsgroepen onder het naziregime en toont tevens de mate van medeplichtigheid en samenwerking binnen bezet Frankrijk. Het blijft een wezenlijk onderwerp voor onderwijs over de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en de morele en juridische vragen rond verantwoordelijkheid en herinnering.

Vragen en antwoorden

V: Wat was het Drancy interneringskamp?

V: Wie werden er naar het interneringskamp Drancy gestuurd?

V: Waar werden de mensen in het interneringskamp Drancy naartoe gestuurd?

V: Wie werden er nog meer opgepakt in het Drancy interneringskamp?

V: Wie beheerde het interneringskamp Drancy?

V: Hoeveel mensen bleven in het interneringskamp Drancy toen het werd bevrijd?

V: Wat gebeurde er met Alois Brunner?

Zoek op letter