De presidentiële campagne 2016 van Hillary Clinton, de 67e minister van Buitenlandse Zaken, voormalig First Lady en voormalig senator van de Verenigde Staten van New York, werd op 12 april 2015 aangekondigd via een YouTube-video. Als presidentskandidaat in 2008, was haar kandidatuur in de verkiezingen van 2016 haar tweede poging voor het presidentschap. Ze werd algemeen gezien als de koploper voor de Democratischenominatie, hoewel ze te maken kreeg met verschillende uitdagers, met name Bernie Sanders.

Op 9 november 2016, na de presidentsverkiezingen, had Hillary Clinton in het Amerikaanse kiescollege verloren van Donald Trump.

Aankondiging en campagne-opzet

Clinton kondigde haar campagne aan als ervaren politica met een breed palet aan beleidsvoorstellen op economie, gezondheidszorg, onderwijs en buitenlands beleid. Haar campagne richtte zich op continuïteit en competent bestuur, met aandacht voor banen, gelijke behandeling en versterking van internationale allianties. Ze koos ervaring en professioneel teammanagement als centrale thema's en verzamelde grote bijdragen van individuele donoren en politieke comité's.

Voorverkiezingen en nominatie

In de voorverkiezingen (primaries en caucuses) van de Democratische Partij was de belangrijkste rivaal de progressieve senator Bernie Sanders. De strijd tussen Clinton en Sanders draaide om verschillen in economische visie, gezondheidszorg en de rol van grote donoren in de politiek. Clinton won de meeste staten en convention-delegates en verzekerde zich uiteindelijk van de nominatie. Ze werd formeel genomineerd tijdens de Democratische Nationale Conventie in juli 2016, waar ze de eerste vrouw werd die door een grote Amerikaanse partij als presidentskandidaat werd voorgedragen. Haar kandidaat voor het vicepresidentschap was senator Tim Kaine.

Belangrijke controverse en externe invloeden

  • E-mailonderzoek: een groot aandachtspunt tijdens de campagne was het onderzoek naar Clinton's gebruik van een privé-e-mailserver toen ze minister van Buitenlandse Zaken was. In juli 2016 adviseerde het Amerikaanse ministerie van Justitie geen strafrechtelijke vervolging, maar FBI-directeur James Comey zei later dat de zaak bleef leven; een door hem in oktober 2016 aangekondigde heropening van een klein aanvullend onderzoek leidde tot veel media-aandacht en controverse.
  • Publieke documenten en lekken: e-mails van campagnefunctionarissen en de voorzitter van de Democratische partij werden openbaar gemaakt via onder meer WikiLeaks, wat spanningen en beschuldigingen van partijdigheid binnen de partij versterkte.
  • Russische inmenging: Amerikaanse inlichtingendiensten concludeerden dat externe actoren, in het bijzonder Russische agentschappen, probeerden de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden via cyberaanvallen en verspreiding van informatie. Dit onderwerp werd tijdens en na de campagne uitvoerig onderzocht en besproken.

Verkiezingsdag en uitslag

Op verkiezingsdag verloor Clinton in belangrijke slaggebieden en kon daardoor niet de meeste kiesmannen (electoral college) behalen, hoewel ze de nationale populaire stem won. Haar verlies in het kiescollege leidde tot brede discussie over de invloed van kiesdistrictindeling, campagneplanning, media-aandacht en bovengenoemde factoren zoals het e-mailonderzoek en buitenlandse inmenging.

Nazorg en betekenis

De uitslag van 2016 bleef onderwerp van intens debat en analyse: sommige commentatoren wezen op strategische fouten in de campagne (onder andere onvoldoende aandacht voor bepaalde rustbeltstaten), anderen legden het accent op externe factoren en veranderingen in kiezersgedrag. Historisch blijft dat Clinton als eerst genomineerde vrouw van een grote partij een belangrijk keerpunt markeerde in de Amerikaanse politiek, en dat de campagne en uitslag langdurige gevolgen hadden voor debat over verkiezingsveiligheid, partijdigheid in de media en intern partijkader.

Samenvatting: Hillary Clintons campagne van 2016 combineerde ervaring en een uitgebreid beleidsprogramma, een stevige interne strijd tijdens de voorverkiezingen, en zware negatieve aandacht door e-mailonderzoeken en externe inmenging. Hoewel ze de meeste stemmen landelijk won, leverde dit niet genoeg kiesmannen op om het presidentschap te winnen.