De presidentsverkiezingen van 2008 in de Verenigde Staten vonden plaats op 4 november 2008. Barack Obama, de Democratische kandidaat en senator uit Illinois, won de verkiezingen. Hij versloeg John McCain, de Republikeinse kandidaat en ervaren senator uit Arizona. Obama's overwinning maakte hem de eerste Afro-Amerikaanse president van de Verenigde Staten.
Achtergrond en voorverkiezingen
De zittende Republikeinse president George W. Bush kon zich niet herkiesbaar stellen vanwege de grondwettelijke limiet van twee termijnen. In de Republikeinse voorverkiezingen van 2008 behaalde McCain in maart de nominatie door onder anderen de voormalige gouverneurs Mitt Romney en Mike Huckabee te verslaan. Aan de Democratische kant vocht Barack Obama een langdurige en intensieve strijd uit met de voormalige first lady en senator van New York Hillary Clinton. Obama verzekerde zich van de Democratische nominatie in juni 2008 na een reeks staatsprimaries en de steun van superdelegates. Clinton's overwinning in de New Hampshire primary was historisch omdat zij de eerste vrouw werd die een presidentsprimary van een grote partij won.
Campagnes, thema's en strategie
De campagne van Obama benadrukte thema's als verandering, nationale eenheid en herstel van het vertrouwen in de politiek, met slogan en retoriek gericht op hoop en vernieuwing. Zijn organisatie onderscheidde zich door een uitgebreide online-groepsmobilisatie en een sterk vrijwilligersapparaat, vooral bij jonge kiezers en minderheden. McCain profileerde zich als een ervaren buitenstaander die continuïteit in buitenlands beleid en nationale veiligheid wilde bieden; zijn campagneteam probeerde tevens de kiezersbasis te activeren met de keuze van gouverneur Sarah Palin als vicepresidentskandidaat.
Belangrijke onderwerpen in de verkiezingsjaar waren de oorlogen in Irak en Afghanistan, de stijgende kosten van gezondheidszorg en – vooral in het laatste kwartaal van 2008 – de mondiale financiële crisis na de val van Lehman Brothers. De economische onrust verschoof het publieke debat sterk naar economische zekerheid, banen en schulden, wat de campagne van Obama in de laatste weken versterkte.
Uitslag en cijfers
Obama behaalde een beslissende overwinning op McCain. Hij won verschillende staten die lange tijd Republikeins waren: onder andere Indiana en Virginia (niet meer Democratisch sinds 1964), en North Carolina (niet meer Democratisch sinds 1976). Obama won negen staten die in 2004 voor de Republikeinen hadden gestemd: Colorado, Florida, Indiana, Iowa, Nevada, New Mexico, North Carolina, Ohio en Virginia, plus het tweede congresdistrict van Nebraska.
In het kiescollege behaalde Obama een ruime meerderheid. Hij kreeg ook het grootste aandeel van de popular vote voor een Democraat sinds Lyndon B. Johnson in 1964 en was de eerste Democraat met een absolute meerderheid van de populaire stemmen sinds Jimmy Carter in 1976. Obama ontving ongeveer 69,5 miljoen stemmen, het hoogste aantal dat tot dan toe door een presidentskandidaat was gehaald; dat totaal zou in 2020 later worden overtroffen.
Historische betekenis en nasleep
De verkiezing van Barack Obama wordt algemeen gezien als een historisch keerpunt in de Amerikaanse politiek vanwege zijn afkomst en de symbolische betekenis voor ras en representatie. Zijn overwinning inspireerde brede aandacht binnen en buiten de VS en leidde tot hoge verwachtingen op het gebied van binnenlandse hervormingen en het herstel van de economie.
Op 20 januari 2009 werd Obama geïnstalleerd als de 44e president van de Verenigde Staten. Zijn presidentschap richtte zich in de beginjaren op onder meer economische stimulering, hervorming van de gezondheidszorg en het terugtrekken van grote aantallen troepen uit Irak. De campagne- en kiezersdynamiek uit 2008 bleef van invloed op latere verkiezingen en op de manier waarop partijen digitale middelen en grassroots-organisatie inzetten.
Belangrijke feiten in het kort
- Datum verkiezing: 4 november 2008.
- Kandidaten: Barack Obama (Democraat) vs. John McCain (Republikein).
- Running mates: vice-presidentkandidaat van Obama was Joe Biden; McCain koos Sarah Palin als running mate.
- Historisch: eerste Afro-Amerikaanse president van de VS.
- Belangrijke issues: economische crisis, oorlogen in Irak en Afghanistan, gezondheidszorg en werkgelegenheid.
