Kwik(II)nitraat (Hg(NO3)2): eigenschappen, veiligheid en toepassingen

Alles over Kwik(II)nitraat (Hg(NO3)2): eigenschappen, risico's, veiligheidsmaatregelen en toepassingen. Begrijp samenstelling, toxiciteit en veilig gebruik.

Kwik(II)nitraat, ook bekend als kwiknitraat, is een chemische verbinding. De chemische formule ervan is Hg(NO₃ )₂ . Het bevat kwik- en nitraationen. Het kwik bevindt zich in de oxidatietoestand +2.

Algemene eigenschappen

Kwik(II)nitraat is meestal aanwezig als een witte tot kleurloze kristallijne vaste stof. De verbinding komt voor in anhydrische vorm en ook als verschillende hydraten. De molaire massa van Hg(NO₃)₂ is ongeveer 324,6 g·mol^-1. Het zout is goed oplosbaar in water en in sommige polaire oplosmiddelen door dissociatie in Hg²⁺- en NO₃^--ionen. Nitraationen maken het zout oxiderende eigenschappen niet ondenkbaar onder bepaalde omstandigheden.

Structuur en chemisch gedrag

• Ionische samenstelling: bestaat uit Hg²⁺-kationen en NO₃^--anioni.
• Hydrolyse: in waterige oplossing kan gedeeltelijke hydrolyse optreden waarbij basische nitraten of geassocieerde complexe vormen ontstaan, afhankelijk van pH en concentratie.
• Reactiviteit: reageert met haliden en andere ligandionen om complexe kwikverbindingen te vormen. Bij verwarming kan ontleding optreden waarbij kwikverbindingen en stikstofoxiden ontstaan.

Productie / bereiding

Kwik(II)nitraat wordt in het laboratorium meestal bereid door elementair kwik of kwik(II)oxide te behandelen met geconcentreerd salpeterzuur (HNO₃). Hierbij ontstaan de nitraatoplossing en stikstofoxiden als bijproducten; uitkristalliseren levert het Nitraatzout of zijn hydraat. Omdat bij de bereiding giftige gassen en dampen kunnen vrijkomen, dient dit alleen in een goed geventileerde afzuigkap en met passende beschermingsmaatregelen te gebeuren.

Toepassingen

• Historisch is kwiknitraat gebruikt in analytische chemie en als reagens in sommige reacties; veel toepassingen zijn echter teruggedrongen vanwege toxiciteit.
• In onderzoek kan het dienen als uitgangsverbinding om andere kwik(II)-verbindingen te bereiden of als katalysator in specifieke organische reacties, onder strikte veiligheidsmaatregelen.
• Vanwege de strenge regelgeving en gevaren van kwikverbindingen zijn commerciële en industriële toepassingen tegenwoordig zeer beperkt en gereguleerd.

Toxiciteit en milieu

Kwik(II)nitraat is zeer giftig. Kwikverbindingen kunnen via inademing, opname door de huid of inslikken het lichaam binnendringen. Blootstelling kan leiden tot acute en chronische vergiftigingsverschijnselen die neurologische, nieren- en spijsverteringsproblemen omvatten. In het milieu is het gevaarlijk omdat anorganisch kwik kan worden omgezet in methylkwik door micro-organismen; methylkwik is bioaccumulerend en extreem toxisch, met ernstige gevolgen voor ecosystemen en voedselketens.

• Gezondheidsrisico's: irritatie van huid en ogen, schade aan centraal zenuwstelsel, nieren en andere organen bij chronische blootstelling.
• Milieurisico's: voorkomen van lozing in riool of bodem; voorkomen van emissies naar waterwegen om omzetting naar methylkwik te beperken.

Veiligheid en omgang

Werk altijd volgens de geldende veiligheidsvoorschriften bij hantering van kwik(II)nitraat:

• Draag geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen: chemisch resistente handschoenen (bijv. nitril), veiligheidsbril of gelaatscherm en labjas.
• Werk in een goed werkende afzuigkap om inademing van dampen of stof te voorkomen.
• Vermijd direct huidcontact en morsen; reinig eventuele morsen onmiddellijk met geschikt absorptiemiddel en verzamel afval als gevaarlijk chemisch afval.
• Gebruik geschikte materiaalcompatibiliteit; vermijd contact met organische materialen of reducerende stoffen die ongewenste reacties kunnen geven.

Opslag en afvalverwerking

• Opslaan in goed afgesloten, corrosiebestendige containers, duidelijk gelabeld en gescheiden van onverenigbare stoffen (reducerende middelen, organische materialen).
• Koel, droog en goed geventileerd bewaren, buiten bereik van onbevoegden.
• Alle verontreinigde materialen en afval moeten als gevaarlijk afval worden behandeld en afgevoerd volgens lokale en nationale regelgeving; lozing in rioleringen of het milieu is onaanvaardbaar.
• Houd rekening met internationale en nationale regels over kwik, zoals het Minamata-verdrag en regionale wetgeving die het gebruik, de handel en de verwijdering van kwikverbindingen beperken.

Eerste hulp bij blootstelling

• Inademing: breng het slachtoffer onmiddellijk naar frisse lucht; zoek medische hulp als er symptomen zijn zoals hoesten, kortademigheid of duizeligheid.
• Huidcontact: verwijder verontreinigde kleding en was de huid grondig met water en zeep; medische hulp inroepen bij aanhoudende irritatie.
• Oogcontact: spoel de ogen meerdere minuten met ruim water en zoek direct medische hulp.
• Inslikken: geen braken opwekken; onmiddellijk contact opnemen met een antigifcentrum of arts en medische hulp inroepen.

Regelgeving en beperkingen

Kwikverbindingen zijn wereldwijd onderwerp van strikte regelgeving vanwege hun toxiciteit en milieu-impact. Productie, gebruik en verwijdering zijn in veel rechtsgebieden sterk gereguleerd. Voor professioneel gebruik is naleving van lokale voorschriften, rapportage- en verscherpte opslagregels noodzakelijk.

Omdat de eigenschappen en veiligheidsmaatregelen kunnen variëren afhankelijk van zuiverheid en vorm (anhydraat of hydraat), raadpleeg altijd het veiligheidsinformatieblad (SDS) van de specifieke partij voordat u met kwik(II)nitraat werkt.

Zoek op letter