Sundown towns — Definitie en geschiedenis van raciale uitsluiting in de VS
Ontdek de definitie, geschiedenis en impact van 'sundown towns' in de VS — hoe borden raciale uitsluiting afdwongen en wat dat betekende voor minderheden.
Een sundown town is een stad die opzettelijk volledig blank is of was. De term wordt veel gebruikt in de Verenigde Staten in gebieden van Ohio tot Oregon en ver in het zuiden. De term komt van borden waarop zou staan dat gekleurde mensen voor zonsondergang de stad moesten verlaten. De minderheden mochten de stad na zonsondergang niet meer bezoeken of er overnachten (zelfs niet als betalende hotelklant). Dergelijke steden worden soms ook "sunset towns" of "gray towns" genoemd.
Wat werd ermee bedoeld?
Sundown towns waren gemeenschappen die systematisch mensen van kleur—vooral Afro-Amerikanen, maar ook Latinos, Aziatische Amerikanen, in sommige plaatsen Joden en andere minderheden—uitsloten van verblijf binnen de gemeentelijke grenzen na zonsondergang. De uitsluiting kon expliciet zijn (zoals borden, lokale verordeningen of openlijke verklaringen) of impliciet (via intimidatie, geweld, bedreigingen, woningrestricties of discriminerende handhaving door politie).
Hoe functioneerden deze plaatsen?
- Fysieke signalen: borden bij ingangen of woord van mond-tot-mond die mensen waarschuwden de stad voor zonsondergang te verlaten.
- Juridische en institutionele middelen: discriminerende huisvestingsovereenkomsten (restrictive covenants), segregatie in scholen en publieke ruimten, en eh… selectieve handhaving van lokale regels.
- Geweld en intimidatie: bedreigingen, pogroms, lynchpartijen of georganiseerde intimidatie om niet-witte bewoners weg te jagen of af te schrikken.
- Economische uitsluiting: werkgelegenheid en diensten werden vaak alleen aan witte inwoners aangeboden, waardoor het voor minderheden praktisch onmogelijk werd zich te vestigen.
Historische context en oorzaken
Sundown towns ontstonden vooral na de Reconstruction-periode en werden versterkt tijdens de Great Migration (toen miljoenen Afro-Amerikanen uit het zuiden naar het noorden verhuisden). Reacties op demografische veranderingen, racistische opvattingen over eigendom en woningwaarden, en pogingen om sociale en economische homogeniteit te bewaren droegen bij. Lokale machtsstructuren, economische belangen en racistische sociale normen speelden allemaal een rol.
Geografische spreiding
Hoewel vaak gedacht wordt dat zulke praktijken uitsluitend in het Zuiden voorkwamen, waren sundown towns wijdverbreid in het hele land — in het Midwesten, Westen en ook in noordelijke staten. De eerder genoemde aanduiding van gebieden "van Ohio tot Oregon" weerspiegelt deze brede verspreiding.
Effecten en blijvende erfenis
- Demografische ongelijkheid: veel hedendaagse plaatsen met een opvallend homogene bevolkingssamenstelling hebben die oorsprong deels in historische sundown-praktijken.
- Economische en sociale schade: uitsluiting beperkte toegang tot onderwijs, werk en eigendom, met gevolgen die vaak generaties doorwerken.
- Culturele uitwissing: het bewust verwijderen of ontmoedigen van minderheden betekende verlies van historische lagen en lokale diversiteit.
Onderzoek en erkenning
Historici en sociologen, waaronder James W. Loewen, hebben sundown towns gedocumenteerd en in kaart gebracht in studies en boeken zoals "Sundown Towns: A Hidden Dimension of American Racism". Onderzoek combineert krantenarchieven, volkstellingsgegevens, mondelinge geschiedenissen en gerechtelijke stukken om patronen van uitsluiting te reconstrueren. Sommige gemeenschappen hebben hun verleden later erkend en publieke verontschuldigingen of herdenkingen georganiseerd; andere blijven ontkennen of wisselen weinig van beleid.
Wettelijke en maatschappelijke veranderingen
Explíciete vormen van uitsluiting werden na de Civil Rights Movement en door federale wetgeving (zoals de Civil Rights Act en de Fair Housing Act) illegaal. Toch blijft de erfenis zichtbaar in de praktijk van de facto segregatie en economische ongelijkheid. Herstelbetalingen of juridische compensatie zijn zeldzaam; de meeste pogingen richten zich op erkenning, onderwijs en beleidsverandering om discriminatie te bestrijden.
Hoe kun je sporen herkennen?
- Kijk naar historische advertenties en krantenkoppen die bewoners ontmoedigen of bedreigen.
- Onderzoek volkstellingsgegevens: plotselinge demografische veranderingen of langdurig lage aantallen minderheden kunnen aanwijzingen zijn.
- Zoek naar oude huisvestingscontracten met restrictive covenants of lokale ordonnanties met discriminerende strekking.
- Oral history: gesprekken met voormalige bewoners of naburige gemeenschappen kunnen directe getuigenissen opleveren.
Belang om te weten
Het begrip sundown towns helpt verklaren hoe structuren van rassenscheiding en uitsluiting zich over tijd en ruimte vestigden in de Verenigde Staten. Kennis van deze geschiedenis is van belang voor beleidsmakers, gemeenschappen en onderzoekers die ondoelmatige ongelijkheden willen begrijpen en aanpakken.
Geschiedenis
Sommige steden plaatsten borden aan de grens van de stad met uitspraken zoals die in Hawthorne, Californië, waarop stond "Nigger, Don't Let The Sun Set On YOU In Hawthorne" in de jaren 1930.
In sommige gevallen was het weren van minderheden het officiële beleid van de stad, door middel van beperkende convenanten die in de eigendomsakten waren opgenomen, of door afspraken tussen de makelaars van de gemeenschap. In andere gevallen werd het beleid afgedwongen door intimidatie. Politieagenten konden bijvoorbeeld alle minderheden aanhouden die na zonsondergang werden aangetroffen.
Hoewel niemand het aantal sundown towns in de Verenigde Staten kent, was de grootste schatting dat de natie er enkele duizenden telde. Het grootste deel van de bevestigde sundown towns ligt in de staat Illinois. Het is moeilijk om sunset towns te bevestigen omdat de steden geen officiële documenten hebben bewaard, of niet willen laten zien, waarop hun status als sundown town staat vermeld. Bijvoorbeeld, One Hundred Years of Progress: The Centennial History of Anna, Illinois, hoewel meer dan 400 pagina's lang, vermeldt nooit Anna's uitwijzing van Afrikaanse Amerikanen in 1909, de sundown borden aan de noordelijke en zuidelijke stadsgrenzen in 1954, of iets anders over ras.
Sinds de burgerrechtenbeweging van de jaren vijftig en zestig, en vooral sinds de Civil Rights Act van 1968 rassendiscriminatie bij de verkoop, verhuur en financiering van woningen verbood, is het aantal sundown towns afgenomen. Zoals de socioloog James Loewen in zijn boek over dit onderwerp schrijft, is het echter onmogelijk om het aantal sundown towns op een bepaald moment precies te tellen, omdat de meeste steden geen administratie bijhouden van de verordeningen of borden die de sundown status van de stad aangeven. Zijn boek Sundown Towns: A Hidden Dimension of American Racism, merkt op dat honderden steden in heel Amerika op enig moment in hun geschiedenis sundown towns zijn geweest.
Het boek van Loewen vermeldt dat de status van zonsondergang meer inhield dan alleen dat Afro-Amerikanen niet in deze steden konden wonen. In wezen werden alle Afro-Amerikanen (of soms andere groepen) die na zonsondergang de sundown steden binnenkwamen, onderworpen aan pesterijen, bedreigingen en gewelddadigheden, tot en met lynchen aan toe.
Andere geviseerde minderheden
Naast de verdrijving van Afro-Amerikanen uit sommige kleine steden, werden ook Chinese Amerikanen en andere minderheden verdreven uit sommige steden waar zij woonden. Loewen geeft als voorbeeld dat in 1870 de Chinezen een derde van de bevolking van Idaho uitmaakten. Na een golf van geweld en een anti-Chinese conventie in Boise in 1886 was er in 1910 bijna geen enkele meer over. De stad Gardnerville, Nevada, zou dagelijks om 18.00 uur op een fluitje hebben geblazen om de inheemse Amerikanen te waarschuwen voor zonsondergang te vertrekken. Bovendien werden Joden geweerd uit sommige steden met zonsondergang, zoals Darien, Connecticut.
Boeken die verwijzen naar Sundown towns
Het boek van James Loewen, Sundown Towns beschrijft sundown towns. Verschillende andere boeken tonen ook het bestaan van sundown towns aan. Sundown towns worden genoemd in Following the Color Line, door Ray Stannard Baker; Free But Not Equal, door V. Jacque Voegeli; Black Ohio and the Color Line, door David Gerber; The Negro in Indiana, door Emma Thornbrough; Mobile Americans: Residential and Social Mobility in Omaha, door Howard Chudacoff; Race and Kinship in a Midwestern Town, door James DeVries; The Sociogenesis of a Race Riot, door Roberta Senechal. Visuele behandelingen zijn Robby Heason, Trouble Behind (Cicada Films, 1990), en Marco Williams, Banished (banishedthefilm.com/).
Zoek in de encyclopedie