Artemision van Efeze: Tempel van Artemis — geschiedenis en feiten
Ontdek het Artemision van Efeze: de Tempel van Artemis — geschiedenis, feiten, archeologie en waarom dit antieke wereldwonder nog fascineert.
De tempel van Artemis (Grieks: Ἀρτεμίσιον, Artemision, Latijn: Artemisium), ook bekend als de Artemision, was een tempel gewijd aan de godin Artemis (of Cynthia). Hij werd rond 350 v. Chr. voltooid in Efeze (in het huidige Turkije) onder de Achaemenidische dynastie van het Perzische Rijk. Van de tempel zijn slechts ruïnes overgebleven. Het was een van de zeven wereldwonderen van de antieke wereld.
Geschiedenis en bouwfasen
Op de plaats van het Artemision verrezen meerdere tempels door de eeuwen heen; het heiligdom van Artemis in Efeze heeft een lange voorgeschiedenis die teruggaat tot de vroege ijzertijd en wellicht zelfs de bronstijd. De versie die in de oudheid als wonder werd beschreven, was het resultaat van grootschalige herbouw en verfraaiing in de klassieke periode. De tempel kende belangrijke bouwfasen en restauraties, onder meer na branden en plunderingen.
Belangrijke gebeurtenissen
- Brandstichting door Herostratos (356 v.Chr.) — Volgens oude bronnen stak een man genaamd Herostratos de tempel in brand met als doel roem na te laten. Die brand leidde tot complete verwoesting van het bouwwerk.
- Herverbouw — Na de verwoesting werd de tempel herbouwd. Volgens overlevering bood Alexander de Grote financiële hulp aan bij de herbouw, maar de Efeziërs weigerden die hulp omdat ze van plan waren het werk zelfstandig te bekostigen.
- Latere verwoesting — De tempel raakte uiteindelijk in verval en werd in de 3e eeuw na Christus door invallen (onder andere door de Goten rond 262 n.Chr.) zwaar beschadigd. In de eeuwen daarna werden bouwmaterialen hergebruikt voor andere bouwwerken en raakten de resten versnipperd.
Architectuur en uiterlijk
Het Artemision behoorde tot de grotere tempels van de Oudheid en maakte indruk door zijn omvang en decoratie. Enkele karakteristieken:
- Grootte: de tempel was uitzonderlijk lang en breed in vergelijking met veel andere Griekse tempels; klassieke bronnen en moderne reconstructies geven afmetingen in de orde van enkele tientallen meters (vaak genoemd: ongeveer 115 × 55 meter), hoewel exacte cijfers per reconstructie verschillen.
- Kolommen: het bouwwerk had vele kolommen rondom (een peripterale opzet) die de monumentale schaal benadrukten; de kolommen waren hoog en rijkelijk versierd.
- Beeldhouwwerk en friezen: de tempel was rijk gedecoreerd met sculpturen en reliëfs, uitgevoerd door toonaangevende kunstenaars uit de Griekse wereld; veel van deze kunstwerken werden geroemd om hun vakmanschap.
Het beeld van Artemis
Centraal in het heiligdom stond het cultische beeld van Artemis van Efeze, dat significant verschilde van de gangbare Griekse Artemis-voorstellingen. Het beeld was gestileerd en voorzien van talrijke bol- of knopachtige elementen op de borst en romp; deze elementen zijn in moderne interpretaties verschillend verklaard (als meerdere borsten, als symbolen van vruchtbaarheid, of als versierde amuletten/voorwerpen). Het beeld fungeerde als cultusobject en trok pelgrims uit de wijde omtrek.
Opgravingen en vondsten
In de 19e eeuw vonden systematische opgravingen plaats, onder meer door de Britse opgraver John Turtle Wood en latere archeologen. Tijdens die campagnes werden funderingen, fragmenten van friezen, reliëfs en beeldhouwwerken teruggevonden. Veel van deze vondsten belandden in musea, waaronder het British Museum, terwijl andere stukken in Turkse collecties terechtkwamen. Tegenwoordig zijn de restanten van het Artemision te zien bij Selçuk in Turkije, in de buurt van de ruïnes van Efeze; op de vindplaats is onder meer een enkele gereconstrueerde of herplaatste zuil zichtbaar.
Nalatenschap en cultureel belang
Het Artemision van Efeze is belangrijk als cultureel symbool van de klassieke oudheid en illustreert de combinatie van religie, kunst en politiek in de Griekse wereld. Als een van de zeven wereldwonderen van de antieke wereld blijft het tempelcomplex onderwerp van studie en publiek historisch interesse. De vondsten geven inzicht in religieuze praktijken en beeldhouwkunst uit verschillende periodes van de Oudheid.
Samenvatting – kernfeiten
- Locatie: Efeze (bij het huidige Selçuk, Turkije).
- Gewijd aan: Artemis (ook Cynthia genoemd).
- Periode: Meerdere bouwfasen van de vroege ijzertijd tot de klassieke periode; bekendste tempel uit klassieke oudheid.
- Status: Eeuwenlang een belangrijk religieus centrum; uiteindelijk verwoest en grotendeels verdwenen; resten zijn opgegraven en verdeeld over musea.
De plaats van de tempel van Artemis in Efeze in Turkije.
Locatie
De Tempel van Artemis stond bij de oude stad Efeze, ongeveer 50 km ten zuiden van de moderne havenstad Izmir, in Turkije.
18e-eeuwse gravure van een Romeinse marmeren kopie van een Griekse replica van een verloren gegane xoanon uit de Geometrische periode
Architectuur en kunst
De meeste beschrijvingen van de tempel van Artemis zijn afkomstig van Plinius, hoewel er verschillende verslagen zijn die verschillende afmetingen geven.
Plinius zei dat de tempel 115 meter lang en 55 meter breed was. Hij zei dat hij bijna volledig van marmer was gemaakt. Hij was ongeveer drie keer zo groot als het Parthenon in oppervlakte. De tempel heeft 127 zuilen in Ionische stijl. Elke zuil is 17,5 meter hoog.
De tempel van Artemis had veel mooie kunstwerken. Bronzen beelden van de beroemde Griekse beeldhouwers Polyclitus, Pheidias, Cresilas en Phradmon bevonden zich in de tempel. Schilderijen en vergulde zuilen van goud en zilver waren er ook. De beeldhouwers wedijverden vaak om het beste beeldhouwwerk te maken. Veel van deze beelden waren van Amazonen, van wie wordt gezegd dat zij de stad Efeze stichtten.
Plinius zei dat Scopas, die ook aan het Mausoleum van Mausollos werkte, reliëfs in de zuilen van de tempel heeft gebeeldhouwd.
Athenagoras van Athene noemt Endoeus, een leerling van Daedalus, als de beeldhouwer van het hoofdbeeld van Artemis in Ephese.
Cultus en invloed
De tempel van Artemis stond in een bloeiende streek. Hij werd gebruikt als religieus instituut. Kooplieden en reizigers kwamen er vanuit heel Klein-Azië naar toe. De tempel werd beïnvloed door vele geloofsovertuigingen. Hij kan gezien worden als een symbool van geloof voor veel verschillende volkeren. De Efeziërs aanbaden Cybele. Zij voegden veel van hun geloofsovertuigingen samen in de verering van Artemis. De Artemisische Cybele werd heel anders dan de Romeinse godin Diana. De cultus van Artemis trok duizenden aanbidders uit verre landen aan. Zij verzamelden zich allen op de plaats en aanbaden haar.
Zoek in de encyclopedie