Keizer Akihito (明仁天皇, Akihito-tennō, geboren 23 december 1933) is de voormalige keizer van Japan van 1989 tot 2019. Hij was de 125e keizer van zijn lijn volgens de traditionele erfvolgorde van Japan en is het hoofd van het keizerlijk huis van Japan.

Vroege leven en opleiding

Akihito werd geboren in 1933 als zoon van keizer Hirohito (later bekend als keizer Shōwa) en keizerin Kōjun. Hij groeide op in Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog en kreeg zijn opleiding aan de aristocratische Gakushūin-instellingen. Later studeerde hij ook in het buitenland en ontwikkelde een levenslange belangstelling voor wetenschap, in het bijzonder voor de viskunde (ichthyologie); hij publiceerde meerdere wetenschappelijke artikelen over vissen.

Huwelijk en gezin

In 1959 trouwde Akihito met Michiko Shōda, de eerste plechtige huwelijksvoltrekking tussen de kroonprins van Japan en een burger (een 'commoner') in de moderne tijd. Samen kregen zij drie kinderen: kroonprins Naruhito (geboren 1960), prins Akishino (Fumihito, geboren 1965) en prinses Sayako (geboren 1969). Het huwelijk en hun familieleven werden door veel Japanners gezien als een vernieuwing van het keizerlijk huis en droegen bij aan de populariteit van het paar.

Keizerschap (Heisei)

Akihito besteeg de troon na de dood van zijn vader in 1989. De regeringsnaam (era-naam) van zijn keizerschap was Heisei — een naam die wordt uitgelegd als het streven naar vrede (regeringsnaam, vrede stichtend). Tijdens zijn regering legde hij de nadruk op toenadering tot het volk, regelmatig openbare optredens en het tonen van medeleven bij rampen en tragedies. Hij zocht ook vaak verzoening in de regio en bood herhaaldelijk woorden van spijt en medeleven met betrekking tot de oorlogsgeschiedenis van Japan.

Aftreden en latere jaren

Wegens zijn hoge leeftijd en toenemende gezondheidsklachten sprak Akihito in de jaren voorafgaand aan zijn aftreden openlijk over zijn wens om terug te treden. De Japanse regering kondigde in december 2017 aan dat Akihito op 30 april 2019 zou aftreden. Hiervoor werd een bijzondere wet aangenomen omdat de bestaande wetgeving geen procedure voorzag voor vrijwillig aftreden van een keizer. Op 30 april 2019 trad hij formeel af; op 1 mei 2019 besteeg zijn oudste zoon Naruhito de troon en begon het tijdperk Reiwa. Na zijn aftreden kreeg Akihito de titel van keizer-grootvader of keizer emeritus (in het Japans vaak aangeduid als Jōkō), terwijl Michiko de titel keizerin-emerita draagt.

Nalatenschap

Akihito wordt in Japan en internationaal vaak gezien als een moderniserende en sympathieke vorst die het keizerlijk huis dichter bij de bevolking bracht. Zijn wetenschappelijke interesses, met name in de ichthyologie, verleenden hem ook een unieke rol buiten het strikt ceremoniële. Zijn beslissing tot aftreden en de wijze waarop dit plaatsvond hebben belangrijke discussies op gang gebracht over de toekomst en rol van de monarchie in het hedendaagse Japan.