Aardbeving en tsunami Tohoku 2011 (Japan): feiten, schade en slachtoffers

Dagen voor de grote aardbeving waren er verschillende voorschokken. De grootste was een aardbeving met een kracht van 7,2 op 9 maart, ongeveer 40 kilometer van de plaats waar de zware aardbeving plaatsvond.

Volgens het Geologisch Onderzoek van de Verenigde Staten bevond het centrum van de aardbeving zich op 373 kilometer van Tokio. Een naschok van 7,7 vond plaats 30 minuten na de eerste beving. Er zijn meer dan 600 naschokken geweest die groter waren dan magnitude 4,5 of meer.

De aardbeving beschadigde gebouwen en stichtte branden. De hogesnelheidstreinen Shinkansen werden stilgelegd en Haneda Airport werd gesloten na de beving. Verschillende treindiensten rond Japan werden ook stopgezet. Honderden vluchten naar Japan werden geannuleerd als gevolg van de aardbeving en de tsunami, waardoor veel mensen werden getroffen. Er brak een grote brand uit in een olieraffinaderij in Ichihara, prefectuur Chiba.

De kerncentrales werden automatisch stilgelegd. Aanvankelijk zei de Japanse premier dat er geen radioactief materiaal was weggelekt. Ongeveer 51.000 mensen zijn weggetrokken van de kernreactor in de kerncentrale van Fukushima Daiichi in de stad Fukushima toen het koelsysteem het begaf. Er wordt gevreesd dat de kernreactor zal smelten.

De aardbeving leidde tot een tsunamiwaarschuwing voor de kust van Japan in de Stille Oceaan en andere landen, waaronder Nieuw-Zeeland, Australië, Rusland, Guam, de Filipijnen, Indonesië, Papoea-Nieuw-Guinea, Nauru, Hawaii, de Noordelijke Marianen (VS) en Taiwan. De tsunamiwaarschuwing van Japan was de ernstigste op zijn waarschuwingsschaal. Het waarschuwde dat de golf wel 10 meter hoog kon zijn. Een 0,5 meter hoge golf trof de noordkust van Japan. Het persbureau Kyodo meldde dat een tsunami van vier meter hoog de prefectuur Iwate in Japan trof. De prefectuur Miyagi kwam onder water te staan, waarbij de golven gebouwen en auto's meenamen terwijl ze landinwaarts trokken. In sommige gebieden bereikten de golven 10 km landinwaarts.

Om 21:28 uur (HST) heeft de National Weather Service een tsunami waarschuwing afgegeven tot 7 uur 's morgens voor heel Hawaii. Er werd verwacht dat de tsunamigolven om 2:59 uur plaatselijke tijd in Hawaii zouden aankomen. Een golf van twee meter hoog bereikte Californië, na een reis over de Stille Oceaan met een snelheid van 500 kilometer per uur. Een man in Californië verdronk toen hij de oceaan werd ingesleurd terwijl hij probeerde een foto te nemen van de tsunamigolf.

Doden-gewonden-vermisten

Het Japanse Nationale Politieagentschap heeft officieel 15.890 doden, 6.152 gewonden en 2.590 vermisten in 18 prefecturen bevestigd, alsook meer dan 126.000 beschadigde of vernielde gebouwen.

Nucleaire ramp

De kernramp van Fukushima begon op 11 maart 2011, enkele uren na de eerste golf. De verbinding met het elektriciteitsnet werd verbroken. Alle stroom voor koeling viel weg en de reactoren begonnen oververhit te raken. Er was een gedeeltelijke kernsmelting in reactoren 1, 2 en 3; waterstofexplosies verwoestten het bovenste deel van de gebouwen waarin reactoren 1, 3 en 4 waren ondergebracht; een explosie beschadigde het omhulsel in reactor 2; er brak brand uit in reactor 4. Hoewel de reactoren 5 en 6 aanvankelijk waren stilgelegd, begonnen zij oververhit te raken. Gebruikte splijtstofstaven die waren opgeslagen in bassins in elk reactorgebouw raakten oververhit toen het waterpeil in de bassins daalde. Het ongeval is het op één na grootste nucleaire ongeval na de ramp in Tsjernobyl, maar het is complexer omdat alle reactoren erbij betrokken zijn.

Er waren 4,4 miljoen huishoudens waarvan de elektriciteitstoevoer werd afgesneden, waaronder 11 kerncentrales.

Geofysische gevolgen

Door de beving zijn delen van Noordoost-Japan maar liefst 2,4 meter dichter bij Noord-Amerika komen te liggen, waardoor delen van het Japanse land "breder dan voorheen" zijn geworden, aldus geofysicus Ross Stein. Gebieden van Japan die het dichtst bij het epicentrum liggen, zijn het meest verschoven.

De Pacifische plaat zelf kan tot 20 m naar het westen zijn verschoven. Andere schattingen gaan uit van een verschuiving van wel 40 m, over een gebied van zo'n 300 tot 400 km lang en 100 km breed. Indien dit wordt bevestigd, zou dit een van de grootste geregistreerde breukbewegingen zijn die met een aardbeving in verband zijn gebracht.

Volgens het Italiaanse Nationaal Instituut voor Geofysica en Vulkanologie heeft de aardbeving de aardas met 25 centimeter doen verschuiven. Deze afwijking leidde tot een aantal kleine planetaire veranderingen, waaronder de lengte van een dag en de kanteling van de aarde. De rotatiesnelheid van de aarde nam toe, waardoor de dag 1,8 microseconden korter werd als gevolg van de herverdeling van de massa van de aarde.

De axiale verschuiving werd veroorzaakt door de herverdeling van massa op het aardoppervlak, waardoor het traagheidsmoment van de planeet veranderde. Door het behoud van het impulsmoment resulteren dergelijke veranderingen van traagheid in kleine veranderingen in de rotatiesnelheid van de aarde. Dit zijn verwachte veranderingen voor een aardbeving van deze omvang.

Vervoer

De Tōhoku Expressway, die het noorden van Japan bedient, moest worden gesloten wegens scheuren in de wegen. Het hele spoorwegnet was gesloten, maar werd uren na de aardbeving heropend. Tot 100.000 mensen zaten vast te wachten op een rit rechtstreeks uit de stad.

Televisie-uitzending

Als reactie op de grote ramp sprak keizer Akihito zijn onderdanen rechtstreeks toe in een televisie-uitzending. Dit was de eerste keer dat een keizer de televisie op deze manier gebruikte.

Er waren ook mensen uit andere landen die mensen na deze ramp hielpen. Zo zette Google een dienst voor het zoeken van mensen op, waarmee gebruikers informatie over vermiste personen konden opvragen of plaatsen.