Vladímir Vladímirovich Putin (Russisch: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин, ru-Poetin.ogg ) is een Russisch politicus. Hij is momenteel president van Rusland. Poetin werd geboren in Leningrad, nu Sint Petersburg, op 7 oktober 1952. Hij was van 1999 tot 2000 de premier van Rusland, van maart 2000 tot mei 2008 de toenmalige president van Rusland en van 2008 tot 2012 opnieuw de premier. In 2012 werd hij opnieuw president. Oorspronkelijk werd hij opgeleid tot advocaat.

Vroege leven en opleiding

Poetin werd geboren in een arbeidersgezin in Leningrad (het huidige Sint-Petersburg). Zijn vader, Vladimir Spiridonovich Putin, diende in de Sovjetmarine; zijn moeder heette Maria Ivanovna. Hij groeide op in een gemeubileerde woning en verloor familieleden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Poetin studeerde rechten aan de Staatsuniversiteit van Leningrad (nu Universiteit van Sint-Petersburg), waar hij afstudeerde in 1975. Tijdens zijn studententijd beoefende hij judo en sambo, sporten die hij later vaak als persoonlijke interesse zou blijven noemen.

Carrière bij de geheime dienst

Na zijn studie trad Poetin in 1975 toe tot de KGB, de Sovjet-veiligheidsdienst. Hij werkte onder meer bij de buitenlandse afdeling en was gestationeerd in Dresden (DDR) in de jaren tachtig. Na de val van de Berlijnse Muur en de ontbinding van de Sovjet-Unie keerde hij terug naar Sint-Petersburg, waar hij in de vroege jaren negentig een functie vervulde in het stadsbestuur onder burgemeester Anatoli Sobtsjak. In 1998 werd hij benoemd tot hoofd van de federale veiligheidsdienst FSB, de belangrijkste opvolger van de KGB, en kort daarna secretaris van de Veiligheidsraad van Rusland.

Opkomst in de federale politiek

In augustus 1999 benoemde president Boris Jeltsin Poetin tot premier van Rusland. Op 31 december 1999 trad Jeltsin onverwacht af en stelde hij Poetin aan als waarnemend president. Poetin won de presidentsverkiezingen in maart 2000 en werd herkozen in 2004. Wegens de grondwettelijke termijnbeperkingen werd hij in 2008 vervangen door Dmitri Medvedev, maar Poetin bleef aan het roer van de Russische politiek als premier van 2008 tot 2012. In 2012 keerde hij terug naar het presidentschap en werd in 2018 opnieuw herverkozen. In 2020 werden grondwetswijzigingen doorgevoerd die onder andere een reset van de presidentsperiodes mogelijk maakten, waardoor hij opnieuw voor ambtstermijnen in aanmerking kwam.

Binnenlands beleid en economie

In zijn vroege presidentsjaren zette Poetin hervormingen door die gericht waren op stabilisatie van de economie en centralisatie van staatsmacht. De jaren 2000 werden gekenmerkt door economische groei, deels door stijgende energieprijzen en deels door hervormingen in het belastingsysteem en het terugdringen van chaotische oligarchische invloeden in bepaalde sectoren.

Tegelijkertijd zijn er in binnenlands beleid ook duidelijke veranderingen geweest: versterking van de uitvoerende macht, beperkingen voor onafhankelijke media en maatschappelijke organisaties, en wetten die de politieke ruimte voor oppositie en kritische stemmen hebben ingeperkt. Mensenrechtenorganisaties en veel buitenlandse regeringen hebben herhaaldelijk kritiek geuit op de situatie van de persvrijheid, juridische procedures tegen tegenstanders en de behandeling van minderheden.

Buitenlands beleid

Poetin heeft ingezet op het herstel van Russische invloed in het buitenland en op het versterken van militaire en geopolitieke posities. Belangrijke gebeurtenissen in zijn buitenlandse beleid zijn onder meer de Tweede Tsjetsjeense Oorlog (eind jaren 1990–2000), de aanscherping van relaties met westerse landen, maar ook ernstige spanningen en conflicten. In 2014 annexeerde Rusland het schiereiland Krim, een stap die internationaal breed werd veroordeeld en leidde tot sancties van de Europese Unie, de Verenigde Staten en andere landen. Tegelijkertijd zijn er beschuldigingen en internationale onderzoeken geweest naar Russische inmenging in buitenlandse verkiezingen en naar het gebruik van spionage- en sabotageoperaties.

In februari 2022 begon Rusland een grootschalige militaire invasie van Oekraïne. Die actie leidde tot sterke veroordelingen wereldwijd, uitgebreide economische sancties tegen Russische functionarissen en bedrijven, en grote humanitaire en geopolitieke gevolgen. Deze gebeurtenissen hebben de relaties tussen Rusland en veel westerse landen aanzienlijk verslechterd.

Controverses en beschuldigingen

Poetin en zijn regering staan wereldwijd ter discussie. Er bestaan beschuldigingen van corruptie en van een geconcentreerde machtspositie rond de president. Verschillende oppositieleiders, journalisten en medewerkers van maatschappelijke organisaties zijn in de afgelopen jaren vervolgd, gevangengezet of zijn het slachtoffer geworden van geweld of vergiftiging; sommige incidenten werden door westerse regeringen en media aan Russische veiligheidsdiensten toegeschreven, iets wat Moskou doorgaans ontkent.

Op het gebied van verkiezingen en media is er kritiek op oneerlijke omstandigheden voor oppositiekandidaten en op de dominantie van staats- en pro-regeringsmedia. Binnen Rusland bestaan er echter nog steeds brede delen van de bevolking die Poetin ondersteunen, onder meer vanwege het gevoel van stabiliteit, nationale trots en geopolitieke assertiviteit dat zijn beleid bij velen oproept.

Persoonlijk leven en imago

Poetin trouwde in 1983 met Ljoedmila Sjkrebnjova (later Ljoedmila Oetsjeretnaja). Het paar kondigde in 2013 hun scheiding aan. Ze hebben twee dochters, Maria en Jekaterina, die grotendeels buiten de publieke schijnwerpers leven. Poetin profileert zich publiekelijk ook als sportliefhebber (met name judo) en als liefhebber van buitenactiviteiten.

Erfenis en huidige positie

Vladimir Poetin is een van de centrale figuren in de Russische en wereldpolitiek van de 21e eeuw. Zijn bestuursstijl, buitenlandse politiek en de maatschappelijke veranderingen onder zijn leiderschap hebben grote en blijvende effecten gehad op Rusland en op de internationale verhoudingen. Hoe zijn nalatenschap op lange termijn wordt beoordeeld, verschilt sterk tussen binnen- en buitenlandse waarnemers en zal afhangen van politieke, economische en historische ontwikkelingen in de komende jaren.

Let op: sommige hierboven genoemde gebeurtenissen en beweringen zijn onderwerp van internationaal debat en onderzoek; waar mogelijk zijn feiten en brede consensus genoemd, maar voor bepaalde beschuldigingen bestaat er verschil in interpretatie tussen verschillende staten, organisaties en experts.