Coördinaten: 43°38′34″N 13°22′23″E / 43.64278°N 13.37306°E / 43.64278; 13.37306

De Esino (Latijn: Aesis) is een rivier in de regio Marche in Midden-Italië. Het is een van de belangrijkste rivieren in de regio vanwege de omvang van zijn afwateringsgebied.

De rivier ontspringt in de Apennijnen van de Marche en stroomt hoofdzakelijk in oostelijke richting naar de Adriatische Zee. Langs haar loop liggen verschillende stadjes en dorpen die onderdeel zijn van de brede Esinovallei; bekende plaatsen in het stroomgebied zijn onder meer Esanatoglia, Matelica, Fabriano en Jesi. De Esino mondt uit in de Adriatische Zee in de buurt van Falconara Marittima, in de provincie Ancona.

Verloop en kenmerken

Het bovenste deel van de rivier stroomt door bergachtig terrein met smalle valleien en beekachtige karakteristieken. Vanaf het middelste deel verandert het profiel naar bredere dalen waar landbouw en stedelijke bebouwing meer aanwezig zijn. De benedenloop vormt een laaglandgebied voordat de rivier in de zee uitmondt. Door deze variatie in landschap heeft de Esino verschillende ecologische zones en een afwisseling van snelstromende en traagstromende stukken.

Betekenis en gebruik

De Esino speelt een belangrijke rol voor lokale economieën: zij levert water voor irrigatie, ondersteunt lokale industrieën en heeft historisch bijgedragen aan ambachten zoals de papierindustrie in steden als Fabriano. Langs de oevers bevinden zich landbouwgronden met akkerbouw en wijngaarden die profiteren van de vruchtbare valleigronden.

Milieu en beheer

Zoals veel rivieren ondervindt de Esino milieudruk door menselijke activiteiten: verstedelijking, landbouwafvoer en landschappelijke veranderingen beïnvloeden waterkwaliteit en habitat. Lokale instanties houden toezicht op waterbeheer en er zijn initiatieven gericht op het verminderen van vervuiling, het beheersen van overstromingsrisico's en het behoud van biodiversiteit in het stroomgebied.

Historische en culturele aspecten

De Latijnse naam Aesis wijst op het belang van de rivier in de oudheid; langs de rivier zijn sporen van bewoning en wegen uit verschillende historische periodes te vinden. De Esinovallei heeft culturele tradities en lokale festivals die deels verbonden zijn met het landschap en de geschiedenis van het rivierdal.

Er is nog een rivier, maar kleiner, in de provincie Lecco, Lombardije. Deze mag niet verward worden met de Esino in de Marche.