Herero (Otjiherero): Bantoetaal in Namibië en Botswana
Ontdek Otjiherero: geschiedenis, verspreiding, dialecten en onderwijs van de Herero-Bantoetaal in Namibië en Botswana — cultuur, woordenboek en taalsituatie.
De Herero-taal (Herero: Otjiherero) is een Bantoetaal uit de Niger-Congo‑taalfamilie. Ze wordt gesproken door het Herero‑volk in Namibië en Botswana. Er zijn naar schatting ongeveer 237.000 Herero‑sprekers in beide landen, waarvan circa 206.000 in Namibië en de rest in Botswana. Daarnaast bestaan er kleine gemeenschappen van Herero‑sprekers in aangrenzende streken en onder vluchtelingen en migranten buiten deze landen.
Verspreiding en dialecten
De taal wordt voornamelijk gebruikt in het gebied dat vaak Hereroland genoemd wordt. Dit gebied omvat met name de regio's Omaheke, Otjozondjupa en Kunene. Het verwante Himba‑volk spreekt een varieteit die zeer dicht bij Herero staat en die vaak als een dialect wordt beschouwd. Binnen Herero bestaan meerdere regionale varianten; sommige zijn meer onderling verstaanbaar dan andere. In de hoofdstad Windhoek is er een aanzienlijke minderheid die Herero als (eerste of tweede) taal gebruikt.
Taalstructuur en kenmerken
Herero vertoont de typische kenmerken van Bantoetalen: het bezit een uitgebreid systeem van zelfstandigenaamwoordklassen met voorvoegsels die overeenstemming (concord) bepalen door de zin heen. De werkwoordsvervoeging is agglutinatief: grammaticale informatie zoals tijd, aspect, modus en onderwerp wordt door middel van voor- en tussenvoegsels en suffixen aan de stam toegevoegd. De gebruikelijke woordvolgorde is onderwerp‑werkwoord‑voorwerp (SVO).
- Naamvallen / klassen: voorvoegsels op zelfstandige naamwoorden en overeenstemming over bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden.
- Werkwoordssysteem: rijke tense/aspect‑markering via affixen.
- Lexicon: door historisch contact zijn er leningen uit het Duits, Afrikaans en Engels, vooral op gebieden als administratie, kerk en technologie.
- Oraliteit en toon: Herero kent sterke orale tradities (verhalen, liederen, rituele taal); sommige dialecten maken gebruik van toonverschillen om betekenis te onderscheiden, zoals gebruikelijk bij veel Bantoetalen.
Schrift, literatuur en religie
Herero wordt geschreven in het Latijnse alfabet, met conventies die zijn ontwikkeld door missionarissen en later aangepast door taalkundigen en onderwijsinstanties. Het eerste uitgebreide geschreven werk in Herero was een vertaling van de Bijbel, gemaakt door missionaris Gottlieb Viehe (1839–1901). Een andere centrale figuur in de vroegere literaire ontwikkeling was vader Peter Heinrich Brincker (1836–1904), die diverse religieuze werken en liederen in Herero vertaalde. Naast religieuze teksten bestaan er bij elkaar mondelinge verhalen, liederen en hedendaagse korte teksten en educatief materiaal.
Onderwijs, media en publicaties
Herero wordt in Namibië onderwezen op verschillende niveaus: in het basisonderwijs in gebieden met veel Herero‑sprekers en aan de Universiteit van Namibië in de vorm van taal- en cultuurvakken. De taal is een van de zes minderheidstalen die in de uitzendingen van de Namibische Staatsradio (NBC) worden gebruikt, waardoor ze een belangrijke rol speelt in lokale nieuwsvoorziening en cultuurprogramma's.
Op het gebied van naslagwerken is er beperkte maar belangrijke publicatieactiviteit: Gamsberg Macmillan heeft sinds 2008[update] het enige woordenboek in Herero uitgebracht, wat een belangrijke stap is voor documentatie en onderwijs. Daarnaast verschijnen er sporadisch andere didactische materialen, liedbundels en kerkelijke uitgaven.
Status en uitdagingen
Hoewel Herero levend en actief gebruikt wordt in veel dorpen en gemeenschappen, staat de taal onder druk door urbanisatie, migratie en meertaligheid: veel sprekers zijn tweetalig of meertalig in Engels, Afrikaans of andere Namibische talen. Dat leidt tot taalverschuiving in sommige stedelijke gebieden. Tegelijk zorgen onderwijs, radio‑uitzendingen en publicaties voor behoud en versterking van de taal en cultuur. Lokale en nationale initiatieven blijven belangrijk om de overdracht van Herero op jongere generaties te ondersteunen.
Vragen en antwoorden
V: Welke taal is Herero?
A: Herero is een Bantoetaal van de Niger-Congo groep.
V: Hoeveel mensen spreken Herero?
A: Er zijn ongeveer 237.000 Herero sprekers in zowel Namibië als Botswana, waarvan 206.000 in Namibië en de rest in Botswana.
V: Waar wordt de taal gesproken?
A: De taal wordt gesproken in een gebied dat Hereroland wordt genoemd en dat de regio's Omaheke, Otjozondjupa en Kunene omvat. Een grote minderheid van de mensen in Windhoek (de hoofdstad van Namibië) spreekt ook Herero.
V: Hoe wordt Herero geschreven?
A: De Herero taal wordt geschreven in het Latijnse alfabet.
V: Wie waren enkele vroege missionarissen die werken in het Herero vertaalden?
A: Missionaris Gottlieb Viehe (1839-1901) was verantwoordelijk voor de vertaling van de Bijbel in de Herero, terwijl pater Peter Heinrich Brincker (1836-1904) verschillende religieuze werken en liederen in de Herero vertaalde.
V: Wordt het onderwezen op universiteiten of scholen?
A: Ja, het wordt onderwezen op scholen en aan de Universiteit van Namibië. Het is ook een van de zes minderheidstalen die door de Namibische Staatsradio (NBC) worden gebruikt voor uitzendingen.
V: Bestaat er een woordenboek voor deze taal?
A: Ja, Gamsberg Macmillan heeft in 2008 het enige beschikbare woordenboek voor deze taal gepubliceerd.
Zoek in de encyclopedie