Naamloze vennootschap

Het vinden van de vroegste naamloze vennootschap is een kwestie van definitie. Rond 1250 werden in Frankrijk in Toulouse 96 aandelen van de Société des Moulins du Bazacle (maalderij van Bazacle) verhandeld tegen een waarde die afhing van de rentabiliteit van de molens van de Société. Dit was waarschijnlijk de eerste vennootschap van dit type in de geschiedenis.

De veel beroemdere, rijkere en machtigere Engelse (later Britse) East India Company kreeg op 31 december 1600 van Elizabeth I een Engels koninklijk handvest. Het koninklijk handvest gaf de pas opgerichte Honourable East India Company een monopolie van 15 jaar op alle handel in Oost-Indië. De compagnie veranderde van een commerciële handelsonderneming in een onderneming die India regeerde.

In 1602 gaf de Verenigde Oost-Indische Compagnie aandelen uit die verhandelbaar werden gemaakt op de Amsterdamse effectenbeurs. Deze uitvinding hielp naamloze vennootschappen kapitaal van investeerders aan te trekken omdat zij hun aandelen nu gemakkelijk konden verhandelen. In 1612 werd zij de eerste "vennootschap" in de intercontinentale handel met "opgesloten" kapitaal en beperkte aansprakelijkheid.

Het type onderneming dat het vaakst met het woord "vennootschap" wordt aangeduid, is een beursgenoteerde onderneming. In dit type bedrijf worden de aandelen verhandeld op een openbare effectenbeurs. In de Verenigde Staten worden aandelen bijvoorbeeld verhandeld op de New York Stock Exchange of Nasdaq. Dit is de plaats waar aandelen van ondernemingen worden gekocht en verkocht door en aan het grote publiek. De meeste van de grootste bedrijven in de wereld zijn beursgenoteerde ondernemingen. Van de meeste bedrijven wordt echter gezegd dat zij in nauw bezit zijn, particulier worden gehouden of gesloten zijn. Dit betekent dat er geen kant-en-klare markt bestaat voor de verhandeling van aandelen. Veel van deze bedrijven zijn eigendom van en worden beheerd door een kleine groep zakenmensen of bedrijven. Zij kunnen ook even groot zijn als de grootste overheidsbedrijven.

Nauwe vennootschappen hebben een aantal voordelen ten opzichte van beursgenoteerde vennootschappen. Een kleine, beursgenoteerde onderneming kan vaak veel sneller beslissingen nemen dan een beursgenoteerde onderneming, omdat er doorgaans minder aandeelhouders met stemrecht zullen zijn of de aandeelhouders gemeenschappelijke belangen hebben. Een beursgenoteerde onderneming is ook overgeleverd aan de genade van de markt. Er kan kapitaal in en uit stromen op basis van wat het bedrijf doet en ook wat de concurrenten doen. Beursgenoteerde bedrijven hebben ook voordelen ten opzichte van hun nauw verhandelde tegenhangers. Beursgenoteerde bedrijven hebben vaak meer werkkapitaal. Zij kunnen ook schulden delegeren aan alle aandeelhouders. Dit betekent dat aandeelhouders van beursgenoteerde ondernemingen elk een veel kleinere klap op hun rendement zullen krijgen dan aandeelhouders van een bedrijf dat in handen is van een nauw verhandelde onderneming. Beursgenoteerde bedrijven lijden echter precies onder dit voordeel. Een bedrijf in beursgenoteerde bedrijven kan vaak een winstdaling doorstaan met weinig of geen effect op lange termijn. Een beursgenoteerd bedrijf komt echter vaak onder extreem toezicht te staan als winst en groei niet duidelijk zijn voor de aandeelhouders. Als de winst daalt, kunnen de aandeelhouders verkopen, waardoor de onderneming nog meer schade lijdt. Vaak is deze klap voldoende om een klein beursgenoteerd bedrijf failliet te laten gaan.