De Kate Greenaway-medaille is een prijs die in 1955 in het Verenigd Koninkrijk in het leven werd geroepen. Hij werd genoemd naar de kinderillustrator Kate Greenaway en is bedoeld om uitmuntendheid in kinderboekillustratie te erkennen. De medaille wordt elk jaar toegekend aan een bijzonder goed illustratiewerk in de jeugdliteratuur en staat onder auspiciën van het Chartered Institute of Library and Information Professionals (CILIP).

De eerste prijs werd in 1956 uitgereikt aan Edward Ardizzone voor Tim All Alone. De winnaar krijgt een gouden medaille en 500 pond aan boeken om aan een bibliotheek naar keuze te schenken. Sinds 2000 wordt aan de winnaar van de Kate Greenaway Medal ook de Colin Mears Award van 5000 pond uitgereikt, waarmee een substantiële geldprijs aan de illustrator wordt toegekend.

Selectie en criteria

Uitgaven van illustratoren worden door uitgevers ingezonden voor beoordeling. Een door CILIP aangewezen vakjury, bestaande uit bibliothecarissen, recensenten en andere deskundigen op het gebied van jeugdliteratuur, beoordeelt de inzendingen. Bij de beoordeling speelt vooral het volgende een rol:

  • de artistieke kwaliteit en originaliteit van de illustraties,
  • de samenhang tussen beeld en tekst en de wijze waarop beelden het verhaal versterken,
  • de aantrekkingskracht voor de beoogde leeftijdsgroep,
  • de vernieuwing in techniek of stijl binnen kinderboekillustratie.

De jury selecteert doorgaans een shortlist van genomineerde titels waaruit uiteindelijk de winnaar wordt gekozen. Naast de winnaar kunnen soms ook eervolle vermeldingen of korte lijsten met genomineerden worden gepubliceerd om het brede spectrum van goed illustratiewerk te belichten.

Belang en invloed

De Kate Greenaway-medaille behoort tot de meest vooraanstaande prijzen in het Verenigd Koninkrijk voor kinderboekillustratie. Een nominatie of overwinning kan de carrière van een illustrator aanzienlijk stimuleren: het levert aandacht in de pers, meer uitleen in bibliotheken en vaak extra verkoop van het winnende boek op. De medaille benadrukt het belang van beeldtaal in jeugdliteratuur en draagt bij aan waardering voor illustratoren als makers die verhalen mede vormgeven.

Praktische gevolgen en publieke aandacht

De verplichting om een bepaalde waarde aan boeken aan een bibliotheek te schenken versterkt de band tussen uitgeverijen, auteurs/illustratoren en publieke instellingen. Winnaars en genomineerden worden regelmatig uitgenodigd voor lezingen, tentoonstellingen en schoolbezoeken, waarmee het werk voor een breed publiek zichtbaar wordt gemaakt. Exposities met originele tekeningen of spreads uit winnende boeken geven het publiek bovendien direct inzicht in het ambacht van illustratoren.

Hoewel de exacte werkwijze en de samenstelling van de jury in de loop der jaren kunnen veranderen, blijft de kern van de prijs hetzelfde: het honoreren en zichtbaar maken van uitzonderlijk illustratiewerk in kinderboeken en het ondersteunen van bibliotheken en leesbevordering in het Verenigd Koninkrijk.