De Lange Mars is de terugtocht van Mao Zedong en de communisten in 1934-35. De communisten trokken naar hun bolwerk weg van Chiang Kai-shek en de Nationalisten. Hier konden ze zich verenigen en opnieuw beginnen te vechten om de Nationalisten te verslaan. Zij trokken 6.000 mijl in 370 dagen, en slechts 8.000 van de 100.000 mensen overleefden de tocht. Maar omdat zij samen zo'n zware beproeving hadden overleefd, waren de overlevenden zeer toegewijd en vormden zij een hechtere groep. Mao Zedong groeide in deze tijd op als leider.

Achtergrond en aanleiding

De Lange Mars begon in oktober 1934 als strategische terugtocht van de communistische Rode Leger-eenheden uit het Jiangxi Sovjetgebied, nadat zij door de troepen van de nationalistische regering onder leiding van Chiang Kai-shek onder zware militaire druk waren gezet. De bedoeling was niet alleen te vluchten, maar een nieuwe basis te bereiken waar de Communistische Partij zich kon herstellen, herorganiseren en voortzetten met de strijd tegen de nationalisten.

Route, afstand en deelnemers

Over de precieze afstand en het aantal deelnemers bestaan verschillende schattingen. Vaak wordt genoemd dat de mars ongeveer 6.000 mijl (ruim 9.600 km) bedroeg; sommige communistische bronnen spreken van circa 12.400–12.500 km door de vele omwegen en zijdetochten. De tocht duurde ongeveer een jaar (ongeveer 370 dagen) en voerde door bergachtig terrein, moerassen en over rivieren. De route eindigde uiteindelijk in noordwest-China, in de provincie Shaanxi (het Yan'an-gebied), waar de communisten een nieuwe basis stichtten.

Ook het aantal deelnemers varieert per bron: sommige bronnen noemen circa 80.000–100.000 mensen die vertrokken, andere spreken van grotere aantallen als men ondersteunend personeel en burgerlijke achterban meetelt. Het is algemeen aanvaard dat minder dan 10% van de oorspronkelijke groep uiteindelijk de nieuwe basis bereikte; geschat wordt vaak dat ongeveer 8.000–10.000 mensen de mars voltooiden.

Beproevingen tijdens de tocht

De deelnemers leden aan zware ontberingen: strijd tegen de nationalistische troepen en lokale warlords, honger, ziekte, verwondingen en extreem weer. Ze moesten hoge bergpassen over (sommige hoger dan 4.000 meter), ijzige en sneeuwberoerde gebieden doorkruisen, en gevaarlijke rivieroversteken uitvoeren — de oversteek van de Dadu-rivier en de in de communistische herinnering opgelichte oversteek bij de Luding-brug zijn iconische episoden uit deze periode. Daarnaast vonden meerdere bloedige gevechten plaats met vijandelijke troepen.

Politieke gevolgen en betekenis

De Lange Mars had grote gevolgen voor de Communistische Partij:

  • Consolidatie van leiderschap: Tijdens de mars, en met name tijdens de Zunyi-conferentie in januari 1935, verstevigde Mao Zedong zijn positie binnen de partijleiding. Dit legde de basis voor zijn latere leiderschap.
  • Mythische en symbolische waarde: De mars werd voor de communisten een belangrijk symbool van doorzettingsvermogen, offerbereidheid en loyaliteit. In latere jaren gebruikte de partij de Lange Mars actief in haar propaganda en nationaal narratief.
  • Strategische hergroepering: Door de tocht kon de Communistische Partij een nieuwe basis in Yan'an opbouwen, van waaruit zij haar activiteiten voortzette en uiteindelijk de mobilisatie en politieke strategie uitbouwde die bijdroeg aan het latere succes in de Chinese Burgeroorlog.

Historische interpretatie

Historici beoordelen de Lange Mars zowel als militaire terugtocht met zware verliezen, als een cruciale politieke en symbolische gebeurtenis die de Communistische Partij veranderde. De precieze cijfers (afstand, aantallen vertrekkers en overlevenden) verschillen per bron; het belangrijkste is dat de mars de partij in staat stelde te overleven, haar interne machtsverhoudingen te herdefiniëren en een narratief te vormen dat later van groot belang zou blijken voor de legitimiteit van Mao en de Partij.

Kort overzicht — feiten en cijfers (schattingen)

  • Periode: 1934–1935 (ongeveer 370 dagen)
  • Afstand: vaak genoemd 6.000 mijl (±9.600 km); sommige bronnen en latere communistische tellingen spreken van ca. 12.400–12.500 km
  • Aantal vertrek: schattingen variëren (vaak 80.000–100.000, sommige bronnen hoger)
  • Aantal overlevenden: minder dan 10% bereikte de eindbestemming; veel bronnen noemen ca. 8.000–10.000 personen

De Lange Mars blijft een sleutelmoment in de moderne Chinese geschiedenis: een militaire en politieke omslag die de opkomst van Mao Zedong mogelijk maakte en de Communistische Partij voorbereidde op haar latere machtsovername.