Arthur Conan Doyle: Schotse arts en schrijver — bedenker van Sherlock Holmes

Opleiding en vroege carrière

Doyle studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Edinburgh van 1876 tot 1881. Tijdens zijn studie ontwikkelde hij zijn schrijftalent en publiceerde korte verhalen in tijdschriften. In 1882 vestigde hij zich als huisarts in Southsea, waar hij vervolgde met schrijven tussen en tijdens het ontvangen van patiënten. Zijn eerste Sherlock Holmes-verhaal dat gepubliceerd werd, was A Study in Scarlet, dat Holmes en diens vriend en biograaf Dr. John Watson introduceerde.

De creatie van Sherlock Holmes

Doyle’s grote kwaliteiten als schrijver lagen in zijn vertelkunst en het scheppen van sterke personages. Hij bouwde een scherp en herkenbaar karakter van Holmes: een briljante waarnemer met een uitzonderlijk vermogen tot aftrek, en een soms koel en berekenend temperament. Als model voor Holmes wordt vaak dokter Joseph Bell vermeld, een van Doyle’s docenten aan de universiteit, die bekendstond om zijn vermogen om uit uiterlijke kenmerken conclusies te trekken.

Holmes’ persoonlijkheid en methode werden in evenwicht gehouden door kortere, menselijke en vaak meegaande contrapuntfiguren zoals Dr. Watson, en door vijanden van formaat, zoals professor James Moriarty — het “kwaadaardige genie” dat geldt als een van de grote schurken in de klassieke fictie.

Holmes-werken en publicatiegeschiedenis

Na A Study in Scarlet verschenen romans en korte verhalen met Holmes, waaronder The Sign of the Four (in het Nederlands vaak vertaald als Het Teken van de Vier), The Hound of the Baskervilles (De Hond van de Baskervilles) en The Valley of Fear (De Vallei van de Angst). Veel van de kortere verhalen werden oorspronkelijk gepubliceerd in het populaire Strand Magazine en later verzameld in volumes zoals The Adventures of Sherlock Holmes, The Memoirs of Sherlock Holmes, The Return of Sherlock Holmes en The Case-Book of Sherlock Holmes.

Doyle zelf had een gecompliceerde verhouding met zijn creatie: periodiek probeerde hij Holmes ‘te doden’ om zich op andere projecten te concentreren, maar de grote populariteit van het personage dwong hem meerdere keren tot herleving.

Andere belangrijke werken

Naast de Holmes-verhalen schreef Conan Doyle historische avonturen zoals Micah Clarke en The White Company, en de populaire professor Challenger-verhalen. Een van zijn bekendste niet-Holmes-romans is The Lost World (1912), waarin professor Challenger en zijn metgezellen een afgelegen plateau in Zuid-Amerika ontdekken waar nog levende dinosaurussen voorkomen. Deze roman werd een invloedrijke klassieker binnen de avonturen- en sciencefictionliteratuur.

Leven buiten de literatuur

Doyle was aanvankelijk religieus opgevoed maar stond als volwassene meer op het standpunt van agnosticisme; de tekst vermeldt dat hij een agnost werd tegen de tijd dat hij school verliet. Hij was maatschappelijk actief: tijdens de Burenoorlog (Boeroorlog) steunde hij publiekelijk het Britse beleid en leverde hij propaganda en wervingsbijdragen waarvoor hij later, in 1902, in de adelstand werd verheven en de titel “Sir” ontving. Ook zette hij zich in voor rechtszaken rond onterechte veroordelingen (bijvoorbeeld in de zaak van George Edalji en later die van Oscar Slater), waaruit bleek dat hij zich interesseerde voor gerechtelijke hervormingen en zaken van rechtvaardigheid.

Na persoonlijke verliezen, waaronder de dood van zijn oudste zoon in de Eerste Wereldoorlog en van zijn eerste vrouw, raakte Doyle sterk geïnteresseerd in spiritisme. Hij raakte betrokken bij seances, pleitte publiekelijk voor contact met het hiernamaals en publiceerde werken en lezingen over paranormale verschijnselen. Zijn enthousiasme voor onderwerpen als de Cottingley Fairies trok soms hoon van vakgenoten en het publiek, maar maakte ook deel uit van zijn latere publieke identiteit.

Persoonlijk leven en overlijden

Doyle trouwde tweemaal; zijn eerste vrouw was Louisa Hawkins (met wie hij kinderen kreeg), en na haar dood trad hij in het huwelijk met Jean Leckie. Hij overleed op 7 juli 1930 in Crowborough, Sussex. Zijn literaire nalatenschap omvat honderden korte verhalen, romans, toneelstukken en non-fictie werken.

Nalatenschap

Arthur Conan Doyle’s invloed op de misdaadliteratuur en populaire cultuur is immens. Sherlock Holmes werd het model voor talloze detectives in boeken, film en televisie. De figuur leeft voort in continue heruitvindingen — van toneel en klassieke films tot moderne televisiebewerkingen, radiodrama’s, graphic novels en moderne romans. Musea, gedenkplaten en het beroemde “221B Baker Street”-imago in Londen getuigen van de blijvende populariteit van zowel Holmes als diens schepper.

Doyle blijft geroemd om zijn vertelkunst, zijn vermogen om spanning op te bouwen en zijn talent voor het scheppen van onvergetelijke personages — kwaliteiten die zijn werk, Holmes of anderszins, tot blijvende klassiekers maken.