Wat is een plasmascherm? Uitleg, werking en geschiedenis van plasma-tv
Ontdek wat een plasmascherm is: werking, geschiedenis en voordelen van plasma-tv's, van PDP-techniek tot HD-formaten. Leer meer over technologie en evolutie.
Televisies met plasma display panel (PDP) zijn veel dunner dan kathodestraalbuizen en hebben meestal een hogere definitie. Slechts enkele televisies maken gebruik van een PDP.
Plasmaschermen zijn gemaakt van twee glasplaten met twee gassen tussen de platen. De gassen zijn xenon en neon en zij vullen duizenden kleine kamers, of ruimten. Achter elke ruimte bevindt zich een reeks rode, blauwe en groene fosforen die licht afgeven wanneer zij door straling worden geraakt. Wanneer elektriciteit op de plasmakamers wordt aangesloten, produceren de gekleurde fosforen de juiste kleur op uw scherm. Ze werken op een vergelijkbare manier als fluorescentielampen die voor verlichting worden gebruikt.
Plasmaschermen worden al gebruikt sinds 1964, maar toen konden slechts twee kleuren worden geproduceerd. Nu hebben we high-definition plasmaschermen die tot 150 inch groot zijn. In het begin van de 21e eeuw werden er minder plasmaschermen gemaakt omdat mensen meer vloeibaar-kristalschermen kochten.
Hoe werkt een plasmascherm?
Een plasmascherm bestaat uit een raster van kleine cellen (pixels), elk verdeeld in drie subpixels met rode, groene en blauwe fosforlagen. Tussen twee glasplaten zijn deze cellen gevuld met een mengsel van gassen (meestal neon en xenon). Wanneer een elektrische spanning over een cel wordt gezet, ioniseert het gas en ontstaat er plasma. Dat plasma zendt ultraviolette (UV) straling uit, en die UV-straling zorgt ervoor dat de fosforlagen zichtbaar licht uitzenden in de juiste kleur.
Praktisch werkt een plasma-tv met twee soorten elektrische pulsen: een adresseringspuls om te bepalen welke cellen geactiveerd moeten worden, en meerdere sustain-pulsen om het plasma te onderhouden zodat de pixel voldoende lang licht geeft. Het principe is daardoor vergelijkbaar met dat van een fluorescentielamp, maar dan per kleine ruimte op het scherm.
Voordelen en nadelen
- Voordelen:
- Uitstekende kijkhoeken: kleuren en contrast blijven bijna gelijk, ook vanaf zijkanten.
- Diepe zwartwaarden: plasmaschermen konden zeer donkere tinten weergeven zonder veel lichtlekkage.
- Goede bewegingsweergave: snelle responstijden maakten bewegende beelden (bijv. sport) vloeiend.
- Grote schermformaten waren relatief betaalbaar vergeleken met vroege LCD-alternatieven.
- Nadelen:
- Hoger energieverbruik dan veel moderne LCD/LED-toestellen.
- Relatief zwaar en warm in gebruik vanwege glasplaten en warmteontwikkeling.
- Risico op inbranding (permanente beeldretentie) bij langdurige weergave van statische beelden.
- Beperkte maximale schermhelderheid vergeleken met sommige moderne LCD/LED-panelen, waardoor ze minder ideaal kunnen zijn in zeer lichte kamers.
Geschiedenis en marktontwikkeling
De eerste plasmapanelen die experimenteel werden ontwikkeld dateren uit de jaren 60 (vandaar de vermelding van 1964), maar commerciële toepassingen voor kleurenschermen volgden veel later. In de jaren 90 en vroege jaren 2000 verbeterde de technologie zodanig dat fabrikanten grotere, scherpere en betrouwbaardere plasma-tv's konden produceren. Vooral fabrikanten als Panasonic, Pioneer en Samsung introduceerden concurrerende modellen en verbeterden contrast en kleurweergave (Pioneer's 'Kuro' werd beroemd om zijn uitzonderlijk diepe zwartwaarden).
Vanaf ongeveer 2006 nam de concurrentie van vloeibaar-kristalschermen (LCD) met LED-achtergrondverlichting snel toe. LCD/LED-toestellen werden in productie goedkoper, lichter en energiezuiniger. Rond het begin van de jaren 2010 trokken veel fabrikanten zich terug uit de plasma-productie; de markt voor plasma-tv's krimptte snel en in de praktijk zijn nieuwe plasmaschermen vrijwel van de markt verdwenen.
Veelvoorkomende problemen en onderhoud
- Inbranding en beeldretentie: langdurig tonen van vaste logo's of HUD-elementen (bijv. kanalen, games) kan tijdelijke of permanente inbranding veroorzaken. Het is verstandig om statische beelden te vermijden en energiebesparende instellingen of screensavers te gebruiken.
- Warmte en ventilatie: plasmaschermen worden warm; zorg voor voldoende ventilatieruimte rond het toestel en plaats het niet in kasten zonder luchtcirculatie.
- Kalibratie en instellingen: om beste beeldkwaliteit te behouden, kalibreer kleur, contrast en helderheid. Fabrieksinstellingen zijn vaak ingesteld op hoge helderheid in showrooms en kunnen in de huiskamer te fel of onnatuurlijk lijken.
Plasma versus moderne schermtechnologieën
Tegenwoordig concurreren LCD/LED en OLED met de eigenschappen van plasma. OLED biedt vergelijkbare diepe zwartwaarden en brede kijkhoeken als plasma, maar met lager energieverbruik en veel dunnere panelen. LCD/LED-panelen zijn lichter, energiezuiniger en helder genoeg voor lichte kamers. Daardoor verdween plasma grotendeels uit de markt, ondanks de sterke punten op beeldkwaliteit en bewegingsweergave die veel liefhebbers waardeerden.
Wanneer was/ is plasma een goede keuze?
Plasmaschermen waren vooral populair bij kijkers die in donkere of gedimde kamers naar films keken en veel waarde hechtten aan diepe zwartwaarden en vloeiende beweging. Voor wie nog een goed onderhouden plasma-tv in gebruik heeft: ze kunnen jaren meegaan en uitstekende beeldkwaliteit blijven leveren, mits goed onderhouden en met verstandig gebruik om inbranding te voorkomen.
Samengevat: plasmaschermen waren een belangrijke stap in de evolutie van televisies — ze combineerden hoogwaardige kleur- en bewegingsweergave met grote formaten — maar de opkomst van lichtere, zuinigere en goedkoper te produceren technologieën heeft hun commerciële verspreiding teruggedrongen. Toch blijven ze een interessant hoofdstuk in de geschiedenis van beeldschermtechniek.
Een moderne plasma scherm televisie. Deze televisies zijn licht van gewicht en besparen veel ruimte
Voordelen
Plasma-TV's hebben meer pixels (kleine puntjes die samen een beeld op een foto kunnen vormen) per inch dan de ouderwetse kathodestraalbuisschermen (CRT), zodat zij een veel scherper beeld kunnen produceren. In de oude stijl van CRT-schermen waren de beelden opgebouwd uit lijnen. Als u goed naar een Plasma scherm kijkt zult u geen lijnen zien. U zult merken dat de meeste Plasmaschermen een breedbeeldoptie hebben, zodat u films kunt zien op de manier zoals ze voor bioscopen bedoeld waren. Ze zijn ook ideaal voor de nieuwste digitale uitzendmethoden.
Een van de grote voordelen is de ruimtebesparing. Het probleem met de oude kathodestraalbuizen is dat zij veel ruimte nodig hebben om de stralen op alle delen van het scherm te kunnen richten. Hoe breder het scherm, hoe groter het volume van de televisie. De gemiddelde Plasma televisie is ongeveer 6 tot 8 inches diep. Door uw plasma aan de muur te bevestigen, kunt u de ruimte echt vergroten en kunt u ze vanuit bijna elk punt in de kamer bekijken (meestal 180 graden)
Plasmaschermen zijn ook zeer licht, vooral in vergelijking met een retroprojectie-TV. Een plasma-TV van 40 inch weegt tussen 23 en 36 kg en kan, mits u een geschikte beugel aanschaft (die de TV aan de muur kan bevestigen), zeer gemakkelijk aan een geschikte muur worden opgehangen. Bij de bevestiging aan de muur moet u ervoor zorgen dat u een beugel kiest die u het hoogste gewicht aangeeft dat hij kan dragen. De meeste beugels kunnen worden gekanteld als u vanuit een andere hoek wilt kijken.
Plasma TV's kunnen tot 16 miljoen kleuren weergeven, zodat ze niet alleen zeer geschikt zijn voor het bekijken van TV-programma's, maar ook een goed scherm vormen voor de nieuwste consoles voor computerspelletjes. De meeste Plasma TV's hebben ingangen voor HDMI en laptop computer aansluitingen waardoor ze ideaal zijn om te gebruiken voor het weergeven van producten en verkoopberichten in kantoren en winkels.
U zult ook merken dat ze zeer goed te bekijken zijn, zelfs op een zonnige dag of in een zeer lichte kamer. In tegenstelling tot de oude CRT-schermen zijn ze niet moeilijk te zien in lichte ruimtes.
Nadelen
Door de fosfortechnologie in Plasma-TV's is het mogelijk dat sporen van een beeld op het scherm worden "ingebrand", wat betekent dat u er kleine sporen van kunt zien, zelfs terwijl u naar andere beelden kijkt. Dit is een probleem bij commercieel gebruik, waarbij beelden gedurende lange perioden worden vertoond. Inbranden kan over het algemeen worden voorkomen door ervoor te zorgen dat het scherm niet gedurende lange tijd hetzelfde beeld vertoont (soms niet langer dan 20 minuten), hetzij door de televisie uit te zetten, hetzij door van kanaal te veranderen.
Hoewel plasma-TV's veel helderder zijn dan retro-projectie-TV's, zijn direct-view en LCD-TV's vaak nog helderder. Plasma-TV's van de laatste generatie hebben de helderheid verbeterd, maar een waarschuwing is om niet te kijken waar het te licht of te zonnig is.
Hoewel Plasma TV's veel lichter en dunner zijn dan direct view en rear projection TV's, kan een LCD TV nog lichter en slanker zijn. LCD TV's maken gebruik van dezelfde technologie als die welke in de meeste laptopcomputers wordt gebruikt. Plasma TV's zijn verkrijgbaar in grotere afmetingen dan LCD TV's. Plasma TV's kosten meer dan CRT's en LCD's.
Hoe lang gaan ze mee?
In vergelijking met andere televisietechnologieën hebben Plasma-TV's een kortere levensduur. De meeste Plasma-TV's hebben een levensduur van 20.000-30.000 uur, gebaseerd op schattingen van de fabrikant. Deze levensduur wordt gewoonlijk aangeduid als de halfwaardetijd van Plasma-TV's, aangezien dit het aantal uren is gedurende welke de Plasma-TV ongeveer de helft van zijn helderheid verliest.
Plasma-TV's gaan gemakkelijk stuk en de onderdelen kunnen gemakkelijk worden beschadigd. Ze mogen alleen voorzichtig worden verplaatst.
Omdat de technologie beter is geworden, hebben plasmaschermen een veel langere levensduur en moet u rekenen op 30.000 gebruiksuren. Met andere woorden, uw televisie zou de komende 5 jaar 16 uur per dag aan moeten staan, elke dag. Tegen de tijd dat uw televisie aan vervanging toe is, zullen er modellen met een hogere definitie beschikbaar zijn.
Het geld waard?
De eerste Plasma-TV's voor thuisgebruik waren duur, tot wel US$5000 voor een klein basismodel. Naarmate de technologie verbeterde en de productie toenam, werden de prijzen steeds lager. In de 21e eeuw werden sommige 37-inch modellen verkocht voor $1000 of zelfs minder. Het kopen van een CRT-televisie werd zeldzaam naarmate LCD de gebruikelijke soort werd.
Vragen en antwoorden
V: Hoe worden plasmaschermen gemaakt?
A: Plasmaschermen zijn gemaakt van twee glasplaten met twee gassen (xenon en neon) ertussen, die duizenden kleine kamertjes of ruimtes vullen.
V: Wat doen de rode, blauwe en groene fosforen in een plasmascherm?
A: Achter elke ruimte in een plasmascherm bevinden zich rode, blauwe en groene fosforen die licht afgeven wanneer ze door straling worden geraakt. Wanneer elektriciteit op de plasmakamers wordt aangesloten, produceren de gekleurde fosforen de juiste kleur op het scherm.
V: Hoe lang worden plasmaschermen al gebruikt?
A: Plasmaschermen worden al sinds 1964 gebruikt.
V: Hoe zijn plasmaschermen in de loop der tijd verbeterd?
A: In de begindagen van plasmaschermen konden er slechts twee kleuren geproduceerd worden. Nu hebben we echter high definition plasmaschermen die tot 150 inch groot zijn.
V: Waarom werden er aan het begin van de 21e eeuw minder plasmaschermen gemaakt?
A: In het begin van de 21e eeuw werden er minder plasmaschermen gemaakt omdat mensen meer schermen met vloeibare kristallen begonnen te kopen.
V: Wat zijn de voordelen van plasmaschermen ten opzichte van kathodestraalbuizen?
A: Plasmaschermen zijn veel dunner dan kathodestraalbuizen en hebben meestal een hogere definitie.
V: Wat zijn de gassen die tussen de twee glasplaten in een plasmascherm worden opgeslagen?
A: De gassen die in een plasmascherm tussen de twee glasplaten worden opgeslagen zijn xenon en neon.
Zoek in de encyclopedie