Barbarije: historische regio in Noord-Afrika van Barbarijse kust tot Maghreb
Ontdek Barbarije: de historische Noord-Afrikaanse regio van de Barbarijse kust tot de Maghreb — Berbercultuur, koloniale geschiedenis en transformaties tussen 16e–19e eeuw.
Van ongeveer de 16e tot de 19e eeuw was barbarije een naam voor een gebied in Noord-Afrika, van Egypte tot de Atlantische Oceaan, en van de Middellandse Zee tot de Sahara. De verschillende machtscentra werden in westerse bronnen vaak aangeduid als barbarij-staten of berberij-staten, naar het inheemse volk van de Berbers die al eeuwen in dit gebied woonden. De kustringen langs de Middellandse Zee stonden in Europa bekend als de barbarijse kust, vooral vanwege de actieve zeevaart en piraterij die daar plaatsvond.
Historische achtergrond
In de vroegmoderne periode (vanaf de 16e eeuw) vormden energieke stedelijke centra aan de Noord-Afrikaanse kust — zoals Algiers, Tunis en Tripoli — vaak autonome of semi-onafhankelijke entiteiten. Vanaf de 16e eeuw vielen veel van deze gebieden onder de invloed of formele heerschappij van het Ottomaanse Rijk, maar lokale gouverneurs en corsairs (zeeroofdaders) behielden grote zelfstandigheid. Europese mogendheden, handelaren en diplomaten gebruikten de term barbarije om een brede, voor hen enigszins onbekende regio aan te duiden.
Piraterij, corsairs en internationale conflicten
Een bekend aspect van de periode is de activiteit van de zogenaamde Barbary corsairs: van kuststeden uit werden schepen aangevallen, ladingen buitgemaakt en soms bemanningsleden als slaven weggevoerd. Deze praktijken leidden tot langdurige conflicten, diplomatieke onderhandelingen en tribuutbetalingen door Europese staten en later ook de Verenigde Staten. In het begin van de 19e eeuw vonden de zogenaamde Barbary Wars plaats tussen de Verenigde Staten en enkele barbaarsche staten (vooral Tripoli), waarna westerse krijgsmachten en diplomatieke druk de macht van de corsairs geleidelijk terugdrongen.
Politieke en koloniale ontwikkeling
Met de opkomst van het moderne kolonialisme in de 19e en vroege 20e eeuw werden delen van de regio ingedeeld of bezet door Europese mogendheden. Namen werden aangepast en grenzen getekend: zo ontstonden de moderne staten Marokko, Algerije, Tunesië en Libië. Frankrijk veroverde en annexeerde grote delen van Noord-Afrika (met name Algerije vanaf 1830 en Tunesië als protectoraat in 1881), Italië veroverde Libië in 1911–1912, en Marokko kwam onder Frans en Spaans bestuur in het begin van de 20e eeuw. De koloniale machtspolitiek en militaire acties brachten een einde aan veel van de traditionele machtsstructuren en aan de grote mate van zelfstandigheid van de barbary-entiteiten.
Geografie, bevolking en cultuur
De historische barbarije beslaat zeer uiteenlopende landschappen: een vruchtbare Mediterrane kuststrook met belangrijke havens en handelssteden, en het uitgestrekte, grotendeels onherbergzame gebied van de Sahara in het binnenland. De bevolking bestond uit verschillende groepen: Berbers (Tamazight-sprekenden), Arabischsprekende gemeenschappen, nakomelingen van Andalusische vluchtelingen uit Spanje, en aanzienlijke joodse gemeenschappen in stedelijke centra. Talen en culturele uitingen varieerden sterk, met verschillende Berbertalen naast Arabisch (in verschillende dialecten) en Latijnse of Europese invloeden in handel en bestuur.
Naamgeving en moderne terminologie
Tegenwoordig wordt het gebied dat men vroeger barbarije noemde meestal aangeduid met de term Maghreb — een Arabisch woord dat letterlijk ‘plaats waar de zon ondergaat’ (het westen) betekent. In hedendaags gebruik omvat de term Maghreb doorgaans Marokko, Algerije en Tunesië, en soms ook Libië en Mauritanië, afhankelijk van context en definitie. De term barbarije is in moderne teksten zelden gebruikelijk en kan verwarrend of beladen overkomen, omdat het in Europese talen makkelijk wordt geassocieerd met het woord ‘barbaar’.
Slotopmerking
Samengevat verwijst barbarije naar een historisch en geografisch begrensd begrip dat van de vroegmoderne tijd tot het koloniale tijdperk gebruikt werd om de Noord-Afrikaanse kust- en aangrenzende gebieden te beschrijven. Het begrip omvat politieke, sociale en economische verschijnselen — van lokale machtscentra en Ottomaanse regentschappen tot corsairs en Europese interventies — en vormt een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van zowel Noord-Afrika als de relatie tussen Europa, de Verenigde Staten en de regio.
Kaart van 1590, met de Barbarijse kust.
Vragen en antwoorden
V: Wat was Barbarije?
A: Barbarije was een gebied in Noord-Afrika van Egypte tot de Atlantische Oceaan, en van de Middellandse Zee tot de Sahara.
V: Hoe werden de staten in Barbarije genoemd?
A: De staten werden Barbarijse staten of Berberse staten genoemd.
V: Wie waren de Berbers?
A: De Berbers waren de mensen die in Barbarije woonden.
V: Hoe werd de kuststreek in Barbarije genoemd?
A: De kustgebieden werden gewoonlijk Barbary Coast genoemd.
V: Wat gebeurde er met Barbarije tijdens het kolonialisme?
A: Er werden namen geïntroduceerd of hergebruikt om dit gebied in afzonderlijke staten op te delen, zoals Marokko, Algerije, Tunesië en Libië.
V: Hoe wordt deze regio tegenwoordig genoemd?
A: Tegenwoordig wordt dit gebied Maghreb genoemd.
V: Wat is het gebied van Barbary?
A: Het gebied van Barbarije loopt van Egypte tot aan de Atlantische Oceaan, en van de Middellandse Zee tot aan de Sahara.
Zoek in de encyclopedie