De vice-president van India is na de president de op één na hoogste grondwettelijke ambtenaar van India. De functie is in artikel 63 van de Indiase grondwet verankerd: "er is een vice-president". De persoon die dit ambt bekleedt, treedt op als acting president als de president tijdelijk afwezig is of het ambt niet kan uitoefenen wegens ontslag, overlijden, beschuldiging of andere oorzaken. De vice-president is tevens ambtshalve voorzitter van de Rajya Sabha (het hogerhuis van het parlement).

Functie en bevoegdheden

Belangrijkste taken en bevoegdheden van de vice-president:

  • Optreden als tijdelijk president (acting president) wanneer de president verhinderd is of het ambt niet kan uitoefenen.
  • Voorzitten van zittingen van de Rajya Sabha en het handhaven van orde en procedure tijdens debatten. In die hoedanigheid behoort de vice-president tot neutrale functionarissen en vertegenwoordigt hij doorgaans geen partij tijdens het voorzitterschap.
  • Het uitvoeren van ceremoniële en constitutionele taken die met het presidentschap of het voorzitterschap van de Rajya Sabha samenhangen.

Verkiezing en ambtsduur

De vice-president wordt indirect gekozen door een kiescollege dat bestaat uit de leden van beide huizen van het parlement van India. De verkiezing geschiedt bij geheime stemming en volgens het stelsel van enkele overdraagbare stem (single transferable vote) en evenredige vertegenwoordiging. De ambtsduur is vijf jaar; herverkiezing is toegestaan. Een vice-president blijft in functie totdat de termijn is verstreken of totdat een opvolger is beëdigd, tenzij hij tussentijds aftreedt of door een constitutionele procedure wordt afgezet.

Opleggen, vervanging en ontslag

Wanneer de president overlijdt, aftreedt of anderszins niet in staat is zijn ambt uit te oefenen, treedt de vice-president op als acting president totdat de president is hersteld of een nieuwe president is gekozen. De grondwet bevat procedures voor het ontslag of de verwijdering van grondwettelijke functionarissen; verwijdering van de vice-president kan alleen volgens de in de grondwet en het parlement vastgestelde procedures plaatsvinden.

Salaris en privileges

Het salaris van de vice-president is 125.000 roepies (zoals vaak wordt vermeld). Naast het salaris geniet de vice-president diverse officiële privileges, huisvesting en voorzieningen conform de protocollen voor hoge constitutionele functionarissen.

Lijst van vice-presidenten van India

Onderstaande opsomming geeft de vice-presidenten vanaf de instelling van het ambt, met korte aanduiding van hun ambtstermijn en partij-affiliatie (indien van toepassing). Enkele vice-presidenten zijn later tot president gekozen.

  1. Sarvepalli Radhakrishnan (13 mei 1952 – 12 mei 1962) — Independent. Werd later president.
  2. Zakir Husain (13 mei 1962 – 12 mei 1967) — Indian National Congress. Werd later president.
  3. V. V. Giri (13 mei 1967 – 3 mei 1969) — Independent. Trad later op als acting president en werd vervolgens president.
  4. Gopal Swarup Pathak (31 augustus 1969 – 30 augustus 1974) — Independent.
  5. B. D. Jatti (31 augustus 1974 – 30 augustus 1979) — Indian National Congress.
  6. Mohammad Hidayatullah (31 augustus 1979 – 30 augustus 1984) — Independent.
  7. R. Venkataraman (31 augustus 1984 – 24 juli 1987) — Indian National Congress. Werd later president.
  8. Shankar Dayal Sharma (3 september 1987 – 24 juli 1992) — Indian National Congress. Werd later president.
  9. K. R. Narayanan (21 augustus 1992 – 24 juli 1997) — Indian National Congress. Werd later president.
  10. Krishan Kant (21 augustus 1997 – 27 juli 2002) — Janata Dal.
  11. Bhairon Singh Shekhawat (19 augustus 2002 – 21 juli 2007) — Bharatiya Janata Party.
  12. Mohammad Hamid Ansari (11 augustus 2007 – 11 augustus 2017) — onafhankelijk / gesteund door brede politieke alliantie.
  13. Venkaiah Naidu (Venkaiah Naidu) (11 augustus 2017 – 11 augustus 2022) — Bharatiya Janata Party.
  14. Jagdeep Dhankhar (11 augustus 2022 – heden) — Bharatiya Janata Party. (zittend)

Opmerkingen:

  • Meerdere vice-presidenten zijn later tot president gekozen (bijv. Sarvepalli Radhakrishnan, Zakir Husain, V. V. Giri, R. Venkataraman, Shankar Dayal Sharma, K. R. Narayanan).
  • De vice-president vervult, als voorzitter van de Rajya Sabha, een belangrijke rol in de wetgevende procedure en bij het waarborgen van parlementaire discipline in het hogerhuis.

Zie ook

  • President van India — president
  • Rajya Sabha — Rajya Sabha
  • Parlement van India — parlement van India