VHEMT: Vrijwillige uitsterving van de mens — visie, doel en geschiedenis

VHEMT: visie, doel en geschiedenis van de beweging die vrijwillige uitsterving van de mens als milieustrategie bepleit.

De Voluntary Human Extinction Movement (VHEMT) is een milieubeweging. Zij werd in 1991 opgericht door de Amerikaanse activist Les U. Knight. Knight stelt dat de menselijke bevolking te groot is voor de aarde en dat de mens er daarom voor moet kiezen zich niet meer voort te planten.

Visie en motivatie

De kernvisie van VHEMT is dat een geleidelijke, vrijwillige afname van de menselijke bevolking uiteindelijk het lijden van mens en dier kan verminderen en ecosysteemschade kan beperken. De beweging benadrukt dat dit een ethische keuze is gebaseerd op bezorgdheid om biodiversiteit, klimaatverandering, verlies van leefgebieden en het welzijn van andere levensvormen. VHEMT pleit voor een wereld waarin mensen bewust besluiten geen kinderen te krijgen om zo de totale ecologische voetafdruk te verkleinen.

Doel en strategieën

Het uiteindelijke doel van VHEMT is een uiteindelijke en vrijwillige uitsterving van de mensheid doorheen meerdere generaties. Belangrijke kenmerken van hun strategie zijn:

• Vrijwilligheid: alle acties moeten gebaseerd zijn op vrije keuze; VHEMT verwerpt dwang of geweld.
• Voorlichting en discussie: het verspreiden van informatie over de milieu-impact van bevolkingsgroei en het stimuleren van debat over reproductieve keuzes.
• Persoonlijk voorbeeld: leden en sympathisanten kiezen er meestal zelf voor geen kinderen te krijgen en promoten anticonceptie en gezinsplanning.

Geschiedenis en organisatie

VHEMT werd in 1991 opgericht door Les U. Knight. In de beginjaren functioneerde de beweging voornamelijk via e-mailgroepen, nieuwsbrieven en een website. VHEMT is geen hiërarchische organisatie met massale ledenwerving; het is eerder een los netwerk van sympathisanten en individuen die dezelfde ethische overtuigingen delen. Door de jaren heen heeft de groep aandacht gekregen in media en filosofische discussies rond antinatalisme en milieu-ethiek.

Principes en uitspraken

Enkele veelgenoemde principes van VHEMT zijn:

• Niet-reproductie als een morele keuze om toekomstige schade te voorkomen.
• Respect voor andere levensvormen en ecosystemen.
• Afwijzing van gewelddadige of dwingende methoden om bevolkingsdaling te bewerkstelligen.

Slogans die soms aan de beweging worden verbonden benadrukken een vreedzame en vrijwillige aanpak, bijvoorbeeld de vaak geciteerde gedachte: “may we live long and die out” (mogen we lang leven en uitsterven).

Kritiek en controverse

VHEMT krijgt diverse vormen van kritiek, waaronder:

• Moraliteit en verantwoordelijkheid: critici vinden het onethisch om uitsterven als ideaal te promoten, vooral vanuit perspectieven die menselijk welzijn en voortbestaan hoog achten.
• Praktische haalbaarheid: tegenstanders wijzen erop dat volledige uitsterving onwaarschijnlijk en mogelijk ongewenst is gezien culturele, wetenschappelijke en sociale waarden.
• Mensbeeld en misinterpretaties: sommigen beschouwen de beweging als misantropisch; VHEMT benadrukt echter dat het juist uit zorg voor andere levens en de planeet voortkomt.

Relatie tot andere stromingen

VHEMT overlapt in ideeën deels met antinatalistische filosofie (die het niet voortbrengen van kinderen als moreel acceptabel of wenselijk kan zien) en met milieubewegingen die population awareness centraal stellen. Tegelijkertijd onderscheidt VHEMT zich door haar expliciete doel van uitsterven en het strikte uitgangspunt van vrijwilligheid en geweldloosheid.

Veelvoorkomende misverstanden

• VHEMT roept niet op tot zelfdoding of geweld; het promoot vrijwillige niet-reproductie.
• Het is geen goed georganiseerde politieke partij met een agenda om rechten te beperken; het is vooral een gedachte- en activistische stroming.
• Niet alle voorstanders pleiten voor onmiddellijke of totale uitvoering; veel sympathisanten zien het als een individuele levenskeuze of een filosofische positie.

Maatschappelijke en ethische overwegingen

Discussies rond VHEMT raken aan ingrijpende ethische vragen: wie bepaalt wat moreel juist is voor toekomstige generaties, wat zijn verplichtingen ten opzichte van het milieu en dieren, en hoe wegen individuele reproductieve rechten op tegen collectieve milieudoelen? Deze vragen worden in academische, politieke en publieke fora verschillend beantwoord.

Conclusie

De Voluntary Human Extinction Movement is een kleine maar opvallende stroming binnen het bredere debat over milieu, bevolkingsgroei en ethiek. Ze zet aan tot reflectie over de gevolgen van menselijke reproductie voor de planeet en pleit voor een vreedzame, vrijwillige benadering van afname van de menselijke bevolking. Of men het eens is met haar uitgangspunten of niet, VHEMT heeft bijgedragen aan gesprekken over duurzaamheid, verantwoordelijkheid en de toekomst van het leven op aarde.

Zoek op letter