5145 Pholus: Centaur (planetoïde) van het zonnestelsel — ontdekking & kenmerken

Ontdekking en naam

Het object werd ontdekt door David L. Rabinowitz, destijds werkzaam bij het Universiteit van Arizona's Spacewatch Project. In lijn met de gebruikelijke traditie om deze klasse van buitenplaneet-kruisende objecten naar figuren uit de mythologie te vernoemen, kreeg het de naam van Pholus, de mythische broer van Chiron (waarnaar 2060 Chiron is vernoemd).

Uiterlijk en samenstelling

Pholus viel al snel op door zijn opvallende kleur: het object is zeer rood van tint en wordt soms gekscherend "Big Red" genoemd. Astronomen schrijven die diepe roodkleur toe aan donkere organische verbindingen op het oppervlak, bijvoorbeeld complexe tholine-achtige materialen die door bestraling en chemische processen in de loop van miljarden jaren ontstaan kunnen zijn. Spectroscopische waarnemingen laten consistentie met organische-rijke, verouderde oppervlakken zien, typisch voor sommige Kuipergordelobjecten.

Activiteit en gedrag

In tegenstelling tot de eerste ontdekte Centaur, 2060 Chiron, heeft Pholus nooit duidelijke tekenen van komeetachtige activiteit (zoals uitstroom van gas of een zichtbare coma) vertoond. Dat suggereert dat eventuele vluchtige stoffen op of nabij het oppervlak niet gemakkelijk vrijkomen onder de huidige omstandigheden, of dat ze diep begraven zijn onder een korst van donker, organisch materiaal.

Fysische eigenschappen

• Diameter: Astronomen schatten de diameter van Pholus op ongeveer 185±16 km.
• Kleur en albedo: De sterke roodkleur wijst op een donker, organischrijk oppervlak; het albedo (reflectievermogen) is laag vergeleken met heldere ijsrijke objecten.
• Rotatie en vorm: Fotometrische studies geven aanwijzingen voor een rotatieperiode en een niet-perfect bolvormige geometrie, maar exacte details blijven onderwerp van onderzoek en verfijnde waarnemingen.

Vergelijking met andere Centauren en toekomstig onderzoek

Pholus is een representatief voorbeeld van de diverse groep Centauren: objecten met banen tussen de buitenste planeten die zowel kenmerken van asteroïden als van kleine ijselijke lichamen kunnen dragen. Door de overeenkomst in kleur en vermoedelijke samenstelling met sommige Kuipergordelobjecten ondersteunt Pholus het idee dat veel Centauren zijn verhuisd vanuit de Kuipergordel. Toekomstige waarnemingen, met grotere telescopen en mogelijk thermische infraroodmetingen, kunnen betere schattingen geven van oppervlaktesamenstelling, nauwkeurigere afmetingen en eventuele kleine variaties in helderheid die inzicht geven in rotatie en vorm.

Pholus blijft een interessant studieobject omdat zijn opvallende kleur en relatief grote omvang belangrijke aanwijzingen bieden over processen uit de vroege geschiedenis van het zonnestelsel en de migratie van objecten tussen de Kuipergordel en de regionen dichter bij de reuzenplaneten.