Donald Henry Rumsfeld (9 juli 1932 – 29 juni 2021) was een Amerikaans zakenman en politicus. Rumsfeld was de 13e minister van Defensie van de Verenigde Staten onder president Gerald Ford van 1975 tot 1977, en later de 21e minister van Defensie onder president George W. Bush van 2001 tot 2006. Hij diende daarmee in totaal ongeveer zeven jaar als minister van Defensie, waarmee hij behoort tot de langerzittende bewindslieden in die functie.
Vroege leven en opleiding
Rumsfeld werd geboren in Chicago en groeide op in de staat Illinois. Hij studeerde aan de universiteit en vervulde daarna militaire dienst als marineluftvaarder. Hij maakte vervolgens een loopbaan in het bedrijfsleven en combineerde die met politieke activiteiten. Zijn vroege ervaringen in zowel militaire dienst als de private sector vormden de basis voor zijn latere rollen in de nationale veiligheid en defensie.
Politieke loopbaan vóór 2001
Rumsfeld was van 1963 tot 1969 lid van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden namens Illinois. Daarna vervulde hij diverse hoge functies binnen en buiten de overheid: hij was ambassadeur bij de NAVO van 1973 tot 1974 en stafchef van het Witte Huis van 1974 tot 1975 tijdens het presidentschap van Gerald Ford. In die regering was hij ook aanvankelijk benoemd tot minister van Defensie (1975–1977).
Na zijn eerste termijn als minister van Defensie werkte Rumsfeld in het bedrijfsleven en zat in verschillende raden van bestuur. Hij deed een korte poging tot een presidentskandidaatsschap: hij stelde zich kandidaat voor het presidentschap van de Verenigde Staten in de verkiezingen van 1988, maar trok zich terug voordat de voorverkiezingen uitgebreid begonnen. Hij overwoog later deelname aan de verkiezingen van 1996, maar besloot uiteindelijk niet te kandideren en ondersteunde de campagne van Bob Dole.
Terug als minister van Defensie (2001–2006)
In 2001 keerde Rumsfeld terug als minister van Defensie in het kabinet van George W. Bush. Hij stond aan het hoofd van het Pentagon ten tijde van de aanslagen van 11 september 2001 en speelde een centrale rol bij de heroriëntering van de Amerikaanse defensiepolitiek: de strijd tegen terrorisme, de invasies van Afghanistan (2001) en Irak (2003), en de hervorming van militaire doctrines en eenheden.
Rumsfeld voerde een beleidslijn die nadruk legde op snellere, flexibelere en technologisch geavanceerdere strijdkrachten—soms aangeduid als de Rumsfeld-doctrine—met meer nadruk op speciale eenheden, luchtmacht en precisiewapens. Zijn periode kenmerkte zich door intensief gebruik van moderne oorlogsvoeringstechnieken en een streven naar kleinere, wendbare eenheden ondersteund door informatie- en communicatietechnologie.
Kritiek, controverse en aftreden
Rumsfeld was een controversiële figuur. Hij kreeg felle kritiek vanwege de beleidskeuzes rond de oorlog in Irak, de kwaliteit van de inlichtingen over massavernietigingswapens en het beheer van de bezette gebieden. Zaken die veel aandacht trokken waren onder meer het gebruik van geheime detentiecentra en gevallen van misbruik van gevangenen (bijvoorbeeld Abu Ghraib), waarvoor het ministerie en het militaire commando verantwoordelijk werden gehouden.
Bekende uitspraken van Rumsfeld, zoals onderscheid tussen “known knowns” en “known unknowns”, werden veel aangehaald in debatten over inlichtingen en beleidsbesluiten. Na aanhoudende kritiek en tegenstand, onder meer na de tussentijdse verkiezingen van 2006 en discussies over de voortgang in Irak, trad Rumsfeld in november 2006 af als minister van Defensie.
Nalatenschap
De beoordeling van Rumsfelds nalatenschap is gemengd. Voorstanders prijzen zijn nadruk op modernisering van de strijdkrachten en zijn inzet voor snelle, technologisch ondersteunde militaire capaciteiten. Critici wijzen op beleidsfouten rond de Irakoorlog, onvoldoende planning voor de bezetting en reconstructie, en de menselijke en politieke kosten van bepaalde beslissingen. Historici en beleidsmakers blijven zijn invloed op het Amerikaanse defensiebeleid en de doctrine van de 21e eeuw bestuderen en bediscussiëren.
Persoonlijk leven en overlijden
Rumsfeld combineerde publieke functies met een carrière in de private sector en had meerdere bestuurlijke functies binnen bedrijven. Hij trad zelden in het openbaar op met uitgebreide persoonlijke details; wel is bekend dat hij later in het leven in New Mexico woonde.
Donald Rumsfeld stierf op 29 juni 2021 op 88‑jarige leeftijd aan multipel myeloom op zijn ranch in Taos, New Mexico. Zijn overlijden leidde tot uitgebreide nabeschouwingen over zowel zijn lange publieke loopbaan als de controverses uit zijn periode als minister.